TIẾN TRÌNH
VĂN HỌC VIỆT
NAM HIỆN ĐẠI

I. Văn học Việt Nam
từ 1945 đến 1975.
2

1. Giai đoạn 1945- 1954:
- Văn học trong những ngày đầu CM đã mau chóng
tìm được nguồn cảm hứng mới, hướng vào thể hiện
hiện thực mới, đó là cuộc hồi sinh kì diệu.
- Trong mấy năm đầu kháng chiến, tuy lực sáng tác
còn phân tán và gặp rất nhiều khó khăn, nhưng sáng
tác không là đứt đoạn, thậm chí khá sôi nổi và có
một số thành tựu đặc sắc, nhất là về thơ.
3

- Văn xuôi trong những năm đầu kháng chiến đã có
một số kí sự, bút kí đáng chú ý của Trần Đăng, Tô
Hoài, Hoàng Lộc; một số truyện ngắn của Nam Cao.
- Giữa cuộc kháng chiến, văn học đã bám sát hơn,
mở rộng sự phản ánh hiện thực, xuất hiện một số tác
phẩm.
=> 1945- 1954: là chặng khởi đầu của một nền văn
học mới. Bước đi ban đầu khó tránh khỏi những non
nớt, ấu trĩ, chưa để lại được nhiều thành tựu xuất
sắc.

4

2. Giai đoạn 1955- 1964:
- Kháng chiến chống Pháp thắng lợi, miền Bắc giải
phóng. Nền văn học có điều kiện phát triển mạnh
mẽ, diễn đạt độ trưởng thành.
- Sang chặng đường mới vào những năm 1956- 1958
văn học miền Bắc diễn ra cuộc đấu tranh tư tưởng.
Đây là cuộc đấu tranh gay gắt và phức tạp cả về
chính trị, văn học, nghệ thuật.
5

- Sau 1958 kết thúc, nhiều nhà văn, nghệ sĩ có điều
kiện xâm nhập thực tế cách mạng -> văn học bước
vào một thời kì khởi sắc.
- Các loại văn học nhất là truyện ngắn, tiểu thuyết,
thơ trữ tình đều phát triển và thành công.
- Văn học cách mạng sau 10 năm kháng chiến
chống Pháp đã có sự mở rộng về đề tài. Khả năng
bao quát hiện thực cuộc sống.
6

- Ba hướng đề tài chính:
+ Tái hiện kháng chiến chống thực dân Pháp .
+ Cuộc đời mới và cách mạng ở miền Bắc.
+ Cuộc đấu tranh thống nhất đất nước.
- Đất nước đứng lên của Nguyên Ngọc.
- Người người lớp lớp của Trần Dần.
- Phùng Quán, Bùi Đức Ái, Lê Khan…
- Đề tài về sự hồi sinh đất nước và công cuộc xây
dựng XHCN Viêt Nam ở miền bắc thu thút đông đảo
ngòi bút vơi nhiều thế hệ và nhiều thể loại.

7

- Về phương diện thể loại trong thời kỳ này có sự phát
triển khá toàn diện.
- Nhiều tập thơ có giá trị thu hút được sự chú ý của
công chúng.
- Truyện ngắn phát triển mạnh mẽ với nhiều tập thơ
giá trị với đề tài và bút pháp đa dạng xuất hiện một số
ngòi bút chuyên.
- Tiểu thuyết khá phong phú và phát triển vượt trột so
với thời kháng chiến chống Pháp.
- Kí và tùy bút cũng phát triển.
8

- Kịch nói, là kịch có số lương tác phảm nhiều hơn thời
kì trước.
- Phê bình, nghiên cứu văn hoc có bước phát triển hơn
thời kì trước một cách rõ rệt.

9

3. Giai đoạn 1965- 1975:
- 1964 Mĩ tấn công bắn phá Miền Bắc nước ta bằng
máy bay ném bom.
- Trong thời kì này văn học có nhiệm vụ cấp thiết là trở
thành vũ khí tinh thần để phục vụ cho cuộc kháng
chiến dân tôc.
10

- Nền văn học 20 năm xây dưng trưởng thành nhanh
chóng nhập cuộc xây dưng cuộc sống chung của
dân tộc.
- Các nghệ sĩ bám sát các mặt trận và bổ xung cho
mặt trận miền nam.
- Văn học nhiều năm chống Mĩ có sự phát triển khá
toàn diện về thể loại.

11

- Thơ kháng chiến chống Mĩ có nhiều thành tựu cả
về nội dung và hình thức.
- Các tác giả đc bổ xung liên tục từ đó đã đem đến
nhưng đóng góp quan trọng trong thanh tựu thơ
kháng chiến.
- Văn xuôi có sự phát triển khá đều về các thể loại:
truyện ngắn, tiểu thuyết, kí…

12

- Phê bình văn học tập chung biểu dương các tác
phẩm đáp ứnh nhu cầu kháng chiến.

13

II. Văn học Việt Nam
từ 1975 đến nay.
14

1. Văn học Việt Nam từ 1975 đến 1985
- Văn học chuyển từ văn học cách mạng sang văn
học thời hậu chiến với 2 khuynh hướng:
+ Sử thi
+ Cảm hứng lãng mạng.
- Tác phẩm tiêu biểu:
+ Rừng trúc (1979)
+ Bến quê (1985)
15

2. Văn học Việt Nam từ 1986 đến 1991

- Lĩnh vực văn học được đổi mới toàn diện và sôi nổi
- Một loạt các phóng sự về các vấn đề nhức nhối trong
xã hội đặc biệt là ở nông thôn ra đời như: Lời khai của bị
can (1987), Tiếng kêu cứu của một vùng văn hóa (1988)
- Truyện ngắn và tiểu thuyết phát triển nở rộ, phản ánh
khủng hoảng xã hội: Thời xa vắng (1986), Bến không
chồng (1990), Mảnh đất lắm người nhiều ma (1990)
16

3. Văn học Việt Nam từ 1992 đến nay
- Quá trình đổi mới diễn ra trậm và trầm lắng lại, đi
vào chiều sâu và chuyển sang những tìm tòi về mặt
nghệ thuật
- Một số tác phẩm đáng chú ý như: Khi Người ta trẻ
(1993), Cơ hội của Chúa (1999), Mười lẻ một đêm
(2006),..
- Cuộc “nổi loạn” của một số cây bút trẻ như: Vi Thùy
Linh, Phan Huyền Thư, Nguyễn Hữu Hồng Minh,...
Đã khuấy động đời sống văn học

17

III. Những đặc điểm lớn
của văn học Việt Nam
hiện đại
18

1. Tính Kế thừa văn hóa, văn học dân gian
- Kế thừa những giá trị đạo đức, những quan niệm xã
hội, bảo tồn và phát huy những truyền thống tốt đẹp
của dân tộc: Truyền thống yêu nước, trong nhân
nghĩa,...
- Văn học viết mượn các thành ngữ, tục ngữ của văn học
dân gian để sáng tạo và làm phong phú cho đề tài của
mình.
19

- VHDG cung cấp cho các nhà thơ một kho tàng các
truyền thống nghệ thuật dân tộc từ hình thức thơ ca
đến phương pháp xây dựng nhân vật, các biện pháp tu
từ, thế loại...
Vd: trong câu thơ của tác giả Nguyễn Bỉnh Khiêm
“chân tay gẫm lại ai hơn nũa, tranh cạnh làm chi lỗi
phép nhà” sử dụng chất liệu VHDG từ câu ca dao “
anh em như thể chân tay”
20

2. Văn học gắn liền với vận mệnh dân tộc.
- Văn học giai đoạn nào gắn với lịch sử giai đoạn đó
và văn học sẽ phản ánh hiện thực đời sống.
- Vd: Khoảng từ 1946 – 1964: Văn học sẽ gắn liền
với những cuộc đấu tranh chống Pháp hay từ 1965 1975: văn học sẽ gắn với chiến tranh chống Mĩ và
cả hai giai đoạn này văn học đều thể hiện tinh thần
yêu nước, đấu tranh chống giặc ngoại xâm.
21

- Còn sau 1975, văn học đã đổi mới ý thức tiếp cận
hiện thực đời sống, văn học theo hướng dân chủ hóa
và nó mang tính nhân văn nhân bản sâu sắc.

22

3. Văn học phản ánh đặc trưng tư duy nghệ
thuật thời đại
- Đổi mới quan niệm về con người: Trước 1975 quan
tâm đến con người lịch sử là các nhân vật sử thi, sau
1975 con người đã được nhìn nhận ở phương điện cá
nhân trong mối quan hệ đời thường.
- Cảm hứng thế sự tăng mạnh, cảm hứng sử thi dảm
dần. Văn học đã được chú trọng nhiều hơn đến số
phận con người.

23

- Phương thức trần thuật trở nên đa dạng hơn, giọng
điệu cũng phong phú hơn, ngôn ngữ văn học đã gắn
liền với hiện thực đời sống hơn

24