Văn học dân gian
Văn học viết
Văn học từ tk X đến hết tk XIX
(Văn học trung đại)
Văn học từ đầu tk XX đến nay (văn học hiện đại)
Văn học Việt Nam
Khái quát văn học Việt Nam từ thế kỉ XX đến hết thế kỉ XIX
I. Các thành phần của văn học trung đại Việt Nam
-Bao gồm các sáng tác bằng chữ Hán của người Việt
-Xuất hiện sớm , tồn tại suốt thời kì VHTĐ
-Loại hình: thơ, văn xuôi
-Thể loại: chủ yếu tiếp thu từ Trung Quốc:Chiếu, bi, biểu, kí, hịch, phú, cáo, văn tế, truyện truyền kì, thơ Đường luật…
-Bao gồm các sáng tác bằng chữ Nôm
-Xuất hiện muộn hơn,khoảng cuối tk XIII, tồn tại hết thời kì VHTĐ
-Loại hình: chủ yếu là thơ
-Thể loại: +Số ít tiếp thu từ TQ: phú, văn tế, thơ Đluật
+Phần lớn là thể loại vhdt: ngâm khúc, hát nói, truyện thơ..
Thạch (đá)
Đa
Đá
+
=
Một số sáng tác bằng chữ Hán
Nam quốc sơn hà
Chiếu dời đô
Hịch tướng sĩ
Truyền kì mạn lục
Một số sáng tác bằng chữ Nôm
II.Các giai đoạn phát triển
1.Từ tk X->hết XV
Hoàn cảnh l.sử
-Đất nước giành độc lập
-Lập nhiều kì tích trong kc chống giặc ngoại xâm
-Chế độ pk đang ở thời kì phát triển
Tình hình v.học
-văn học viết ra đời (tk X)
-Xuất hiện văn học chữ Nôm (cuối tk XIII)
Nội dung
Yêu nước với âm hưởng hào hùng
Nghệ thuật
-Văn học chữ Hán đạt thành tựu lớn ở các thể văn chính luận, thơ phú
-Văn học chữ Nôm đang hình thành
Tác giả-tác phẩm tiêu biểu
Lí Công Uẩn(Chiếu dời đô), Trần Quốc Tuấn (Hịch tướng sĩ), Trần Quang Khải (Phò giá về kinh), Phạm Ngũ Lão (Thuật hoài)…
Chiếu dời đô
Hịch tướng sĩ
II.Các giai đoạn phát triển
2.Từ tk XV->hết XVII
Hoàn cảnh l.sử
-Thế kỉ XV chế độ pk phát triển cực thịnh
-Từ thế kỉ XVI : chế độ pk bắt đầu khủng hoảng
- Nhìn chung xã hội vẫn ổn định
Tình hình v.học
-Cả văn học chữ Hán và chữ Nôm đều phát triển
-Hiện tượng văn sử triết bất phân đã mờ nhạt dần
Nội dung
Đi từ nội dung yêu nước -> phản ánh phê phán hiện thực
Nghệ thuật
-V.học chữ Hán phát triển với nhiều thể loại phong phú, đặc biệt là văn xuôi chính luận, văn xuôi tự sự
-V.học chữ Nôm: Việt hóa thể loại tiếp thu từ TQ, sáng tạo những thể loại văn học dân tộc
Tác giả-tác phẩm tiêu biểu
Nguyễn Trãi(Bình Ngô đại cáo, Quốc âm thi tập),Nguyễn Dữ(Truyền kì mạn lục), Nguyễn Bỉnh Khiêm(Bạch Vân quốc ngữ thi)…
Bạch Vân cư sĩ
Từng nghe:
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo
Như nước Đại Việt ta từ trước
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu
Núi sông bờ cõi đã chia
Phong tục Bắc Nam cũng khác
Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời xây nền độc lập
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên hùng cứ một phương
Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau
Song hào kiệt thời nào cũng có.
Cáo bình Ngô
Nguyễn Trãi
….Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn, người đến chỗ lao xao
Thu ăn măng trúc, đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao
Rượu đến gốc cây, ta sẽ nhắp
Nhìn xem phú quí, tựa chiêm bao
Nhàn – Nguyễn Bỉnh Khiêm
II.Các giai đoạn phát triển
3.Từ tk XVIII-> nửa đầu tk XIX
Hoàn cảnh l.sử
-Chế độ pk suy thoái trầm trọng
-Khởi nghĩa nông dân mạnh mẽ (phong trào Tây Sơn)
-Triều Nguyễn khôi phục lại chế độ pk
-Đất nước nằm trước hiểm họa xâm lăng
Tình hình v.học
-v.học phát triển vượt bậc, có nhiều đỉnh cao nghệ thuật
Nội dung
Xuất hiện trào lưu nhân đạo chủ nghĩa
Nghệ thuật
-Phát triển mạnh cả thơ, văn xuôi, cả văn học chữ Hán và văn học chữ Nôm
Tác giả-tác phẩm tiêu biểu
Chinh phụ ngâm(Đặng Trần Côn, Đoàn Thị Điểm), Cung oán ngâm(Nguyễn Gia Thiều), Hoàng Lê nhất thống chí(Ngô Gia Văn Phái), Truyện Kiều(N.Du), thơ HXH…
II.Các giai đoạn phát triển
4.Nửa cuối tk XIX
Hoàn cảnh l.sử
Nội dung
Yêu nước với âm hưởng bi tráng
-Tư tưởng đổi mới (canh tân) đất nước
-Trào phúng, trữ tình
Nghệ thuật
-Xuất hiện sáng tác bằng chữ quốc ngữ bước đầu đem đến sự đổi mới, nhưng chưa có thành tựu
-Văn học bằng chữ Hán và chữ Nôm vẫn là chính, chủ yếu vẫn sáng tác theo thể loại và thi pháp truyền thống
Tác giả-tác phẩm tiêu biểu
Nguyễn Đình Chiểu (Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Chạy Tây..), Nguyễn Khuyến, Tú Xương…
-Pháp xâm lược, nhân dân kiên cường chống giặc
-Đất nước rơi vào tay giặc
-Xã hội pk -> xã hội nửa thực dân pk
“Tan chợ vừa nghe tiếng súng Tây,
Một bàn cờ thế phút sa tay.
Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy,
Mất ổ bầy chim dáo dác bay….”
Chạy giặc – Nguyễn Đình Chiểu
“Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.
Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,
Lá vàng trước gió sẽ đưa vèo…”
Thu điếu- Nguyễn Khuyến
“…Một duyên, hai nợ, âu đành phận,
Năm nắng, mười mưa, dám quản công.
Cha mẹ thói đời ăn ở bạc:
Có chồng hờ hững cũng như không!”
Thương vợ- Trần Tế Xương