BÀI 34: KHAI THÁC ĐÁ VÔI. CÔNG
NGHIỆP SILICATE

Đá vôi có thành phần chính là gì? Đá vôi được khai thác từ đâu và
có những ứng dụng gì?

Thành phần chính của đá vôi: CaCO3.

Đá vôi khai thác ở núi đá.
Núi đá vôi Kiên Giang

Ứng dụng để sản xuất

Xi măng

Vôi bột

Xử lí nguồn nước

NỘI DUNG
1. Nguồn đá vôi
I. KHAI THÁC ĐÁ VÔI

2. Thành phần chính của đá vôi
3. Ứng dụng từ đá vôi

II. CÔNG NGHIỆP SILICATE

1. Ứng dụng của silicon
và hợp chất chứa silicon
2. Ngành công nghiệp
silicate

KHỞI ĐỘNG
Quan sát thí nghiệm
và dự đoán hiện tượng
xảy ra khi nhỏ dung dịch
HCl vào các chất rắn
gồm cát, đá vôi?

KHỞI ĐỘNG
* Hiện tượng quan sát được:
+ Đá vôi: thấy sủi bọt khí.
+ Cát: không hiện tượng.
* Kết luận:
=> Thành phần chính của đá vôi là CaCO3, phản
ứng với HCl.
PTHH: CaCO3 + 2HCl → CaCl2 + H2O + CO2
=> Thành phần chính của cát là SiO2, không phản
ứng với HCl.

01
KHAI THÁC ĐÁ VÔI

I. KHAI THÁC ĐÁ VÔI
Nghiên cứu SGK và trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1: Ở Việt Nam, đá vôi được khai thác chủ yếu từ
nguồn tự nhiên nào?
Câu 2: Thành phần chính của đá vôi là gì? Hãy cho biết
trạng thái tồn tại và tính tan của đá vôi?
Câu 3: Các sản phẩm chính của đá vôi là gì? Chúng có
những ứng dụng nào?
Câu 4: Viết phương trình hóa học của phản ứng nhiệt
phân đá vôi và phản ứng vôi sống tác dụng với nước.
Câu 5: Việc khai thác đá vôi có ảnh hưởng gì đến môi
trường? Em hãy đề xuất một số biện pháp để giảm thiểu
những tác động xấu đến môi trường do việc khai thác đá
vôi.

Câu 1: Ở Việt Nam, đá vôi được khai thác chủ yếu từ
nguồn tự nhiên nào?
Ở Việt Nam, đá vôi được khai thác chủ yếu từ các
dãy núi đá vôi.
Câu 2: Thành phần chính của đá vôi là gì? Hãy cho biết trạng
thái tồn tại và tính tan của đá vôi?

• Thành phần chính: CaCO3.
• Là chất rắn màu trắng, không tan trong nước.

Câu 3: Các sản phẩm chính của đá vôi là gì? Chúng
có những ứng dụng nào?

• Đá vôi nghiền: dùng làm chất độn cao su trong sản
xuất lốp xe, chất độn trong sản xuất chất dẻo,…;
dùng trong công nghiệp thủy tinh, xi măng,…

• Calcium oxide: nguyên liệu sản xuất thủy tinh, chất
tạo xỉ trong luyện kim, xử lí nước thải, khử chua cho
đất, khử trùng.

• Đá vôi nghiền: Calcium hydroxide: khử chua đất
trồng, sản xuất clorua vôi,…

Câu 4: Viết phương trình hóa học của phản ứng nhiệt
phân đá vôi và phản ứng vôi sống tác dụng với nước.

Phản ứng nhiệt phân đá vôi:
CaCO3 CaO + CO2
Phản ứng vôi sống tác dụng với nước:
CaO + H2O Ca(OH)2

Câu 5: Việc khai thác đá vôi có ảnh hưởng gì đến môi
trường? Em hãy đề xuất một số biện pháp để giảm thiểu
những tác động xấu đến môi trường do việc khai thác đá
vôi.
Ảnh hưởng: gây bụi, khói; làm sạt lở đồi núi, đường xá; ô
nhiễm nguồn nước;…

Biện pháp: phòng chống sạt lở đất, núi; vận chuyển
đá vôi bằng xe đúng tải trọng, có mui bọc kín, tránh
gây bụi, rơi vãi; bỏ dần các lò nung vôi kiểu thủ công,
dùng lò nung vôi công nghiệp.

I. KHAI THÁC ĐÁ VÔI
1. Nguồn đá vôi
Trên Trái Đất: đá vôi ở các dãy núi đá, mỏ đá,
bãi vỏ, xương động vật (san hô, vỏ ngao, ốc,...).
Ở nước ta: đá vôi ở các dãy núi, tập trung
nhiều ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.

I. KHAI THÁC ĐÁ VÔI
2. Thành phần chính của đá vôi
- Thành phần chính của đá vôi là CaCO3
- Tính chất vật lí: chất rắn màu trắng, không tan
trong nước. Đá vôi thường lẫn tạp chất nên có
nhiều màu sắc khác nhau.
- Tính chất hoá học: CaCO3 tác dụng với acid,
giải phóng khí CO2.

I. KHAI THÁC ĐÁ VÔI
3. Ứng dụng của đá vôi
Nghiền nhỏ đá vôi thành bột: dùng làm chất độn cao su
trong sản xuất săm lốp xe, chất độn trong sản xuất chất
dẻo,...; dùng trong công nghiệp sản xuất thuỷ tinh, xi măng,...
Nung đá vôi thành vôi sống (CaO): CaCO3 CaO + CO2
CaO làm nguyên liệu trong sản xuất thuỷ tinh, làm chất tạo
xỉ trong luyện kim, sử dụng trong xử lí nước thải, khử chua
cho đất, khử trùng.
Chuyển hoá vôi sống thành vôi chín Ca(OH)2:
CaO + H2O → Ca(OH)2
Ca(OH)2 dùng trong khử chua đất trồng, sản xuất clorua

I. KHAI THÁC ĐÁ VÔI
Hình ảnh khai thác đá vôi ở Việt Nam

I. KHAI THÁC ĐÁ VÔI
3. Ứng dụng của đá vôi
Quy trình khai thác đá vôi từ các mỏ đá:
Bước 1: khoan lỗ vào đá và lấp đầy chúng bằng chất nổ.
Chất nổ sau đó được kích nổ, phá vỡ đá thành nhiều
mảnh nhỏ hơn.
Bước 2: Bốc xếp và vận chuyển đá đến nhà máy.
Bước 3: Đá vôi được đập nhỏ và phân loại, sử dụng
trong các ngành công nghiệp khác nhau.

I. KHAI THÁC ĐÁ VÔI
3. Ứng dụng của đá vôi
Ảnh hưởng của việc khai thác đá vôi đến môi trường
và đề xuất một số biện pháp giảm thiểu:
- Ảnh hưởng: xói mòn đất, ô nhiễm nước, phá huỷ môi
trường sống của nhiều loài sinh vật.
- Đề xuất một số biện pháp để giảm thiểu: quy hoạch
chặt chẽ và cấp phép cho các khu vực khai thác đá vôi,
xử lý nước thải trước khi đưa vào môi trường,...

II. CÔNG NGHIỆP SILICATE
1. Ứng dụng của silicon và hợp chất chứa silicon
Nghiên cứu SGK và tóm tắt kiến thức theo
các ý:
+ Dạng tồn tại của silicon trong tự nhiên.
+ Ứng dụng của silicon: dạng đơn chất và hợp
chất silicon.

 Trong tự nhiên: silicon chỉ tồn tại dưới dạng hợp chất, chủ yếu
là SiO2 trong thạch anh, các loại cát,…
 Ứng dụng của:

Hợp chất

làm nguyên liệu cho
công nghiệp silicate,
sản xuất gốm, sứ,
thủy tinh, xi măng,…

Silicon tinh khiết

Thạch anh

chế tạo vi mạch điện
tử, thiết bị quang
điện, cảm biến, pin
Mặt Trời,…

dùng trong máy
phát siêu âm, dụng
cụ quang học, thủy
tinh chịu nhiệt, sợi
cáp quang,…

Hợp chất:

Silicon tinh khiết:

Thạch anh:

sản xuất gốm, sứ

pin mặt trời

thủy tinh chịu nhiệt

II. CÔNG NGHIỆP SILICATE
1. Ứng dụng của silicon và hợp chất chứa silicon
- Silicon trong tự nhiên chỉ tồn tại dạng hợp chất:
+ SiO2 có trong thạch anh, cát,...
+ Muối silicate có trong đất sét, cao lanh, mica,...

II. CÔNG NGHIỆP SILICATE
1. Ứng dụng của silicon và hợp chất chứa silicon
- Ứng dụng:
+ Silicon đơn chất: vật liệu bán dẫn, được sử dụng
rộng rãi để chế tạo các vi mạch điện tử, thiết bị quang
điện, cảm biến, pin Mặt Trời,...
+ Hợp chất của silicon: được dùng làm nguyên liệu
cho nhiều ngành công nghiệp như thuỷ tinh, xi măng,...

II. CÔNG NGHIỆP SILICATE
1. Ứng dụng của silicon và hợp chất chứa silicon
1. Hãy quan sát các vật dụng trong gia đình làm từ thủy
tinh và cho biết vật dụng nào làm từ thủy tinh thường? Vật
dụng nào làm từ thủy tinh chịu nhiệt?
2. Đất sét trắng ( Cao lanh) là nguồn tài nguyên có giá
trị kinh tế lớn của Việt Nam. Em hãy tìm hiểu và cho biết
các ứng dụng của đất sét trắng.

II. CÔNG NGHIỆP SILICATE
1. Ứng dụng của silicon và hợp chất chứa silicon
+ Vật dụng làm từ thuỷ tinh thường: cốc nước, kính,
chai nước ngọt,...
+ Vật dụng làm từ thuỷ tinh chịu nhiệt: đĩa thuỷ tinh
trong lò vi sóng, khay thuỷ tinh trong lò nướng.
+ Các ứng dụng của đất sét trắng: làm đồ gốm sứ, làm
chất hấp phụ, thành phần của sữa rửa mặt,...

II. CÔNG NGHIỆP SILICATE
2. Ngành công nghiệp silicate
Các nhóm HS video kết hợp với đọc SGK để trình
bày tóm tắt về mỗi quy trình sản xuất theo các nội dung:
+ Nguyên liệu chính.
+ Các công đoạn sản xuất chính và phản ứng hoá học
xảy ra (nếu có).

Hãy quan sát các vật dụng trong gia đình làm từ thủy tinh
và cho biết vật dùng nào làm từ thủy tinh thường? Vật
dụng nào làm từ thủy tinh chịu nhiệt?

Thủy tinh thường

Chai lọ

Cốc chén

Kính

Thủy tinh chịu nhiệt

Phích nước nóng

Nồi thủy tinh

Ấm trà

Đất sét trắng (cao lanh) là
nguồn tài nguyên có giá trị kinh
tế lớn của Việt Nam.

Tìm hiểu và cho biết các ứng dụng của đất sét trắng.

Đất sét trắng dùng làm nguyên liệu sản xuất đồ
gồm:

Gốm, sứ

Gạch, men

Mỹ phẩm

2. Ngành công nghiệp silicate
Ngành công nghiệp silicate gồm những ngành sản
xuất nào? Kể tên một số nơi sản xuất chính ở Việt
Nam.

Các ngành công nghiệp silicate

Sản xuất đồ gốm

Sản xuất thủy
tinh

Sản xuất xi măng

II. CÔNG NGHIỆP SILICATE
2. Ngành công nghiệp silicate

II. CÔNG NGHIỆP SILICATE
2. Ngành công nghiệp silicate

II. CÔNG NGHIỆP SILICATE
2. Ngành công nghiệp silicate
a) Sản xuất đồ
gốm liệu chính: đất sét, nước, cát trắng,...
- Nguyên
- Các công đoạn chính:
+ Nghiền, trộn nguyên liệu thành khối dẻo.
+ Tạo hình và phơi khô.
- Nung trong lò ở nhiệt độ cao và thời gian thích hợp.
- Nếu là sản xuất đồ sứ thì sau khi nung lần 1 sẽ tráng men
trang trí và nung tiếp lần 2.

II. CÔNG NGHIỆP SILICATE
2. Ngành công nghiệp silicate
b) Sản xuất thuỷ
tinh:
- Nguyên liệu chính: cát trắng, đá vôi, soda,...
- Các công đoạn chính:
+ Trộn nguyên liệu theo tỉ lệ thích hợp.
+ Nung hỗn hợp trong lò ở nhiệt độ cao thành thuỷ tinh
dạng nhão.
+ Để nguội từ từ được thuỷ tinh dẻo.
+ Ép thuỷ tinh dẻo thành sản phẩm.

II. CÔNG NGHIỆP SILICATE
2. Ngành công nghiệp silicate
b) Sản xuất thuỷ
- Các
phản ứng xảy ra.
tinh:
CaCO3 CaO + CO2
CaO + SiO2 CaSiO3
Na2CO3 + SiO2 Na2SiO3 + CO2

II. CÔNG NGHIỆP SILICATE
2. Ngành công nghiệp silicate
c) Sản xuất xi
măng:
- Nguyên liệu chính: đá vôi, đất sét, quặng sắt, thạch cao,...
- Các công đoạn chính:
+ Nghiền nhỏ đá vôi, trộn với đất sét và một ít quặng sắt
+ Nung hỗn hợp trong lò quay, hoặc lò đứng ở nhiệt độ cao,
thu được clinker.
+ Nghiền clinker với thạch cao và một số chất phụ gia
khác thành bột mịn để thu được xi măng.

LUYỆN TẬP

Về nhà thực hiện hoạt động
trong trang 152, SGK. Bài
thuyết trình khoảng 15 – 20
dòng.

VẬN DỤNG

Cho biết mưa acid gây tác hại
như thế nào cho các công trình
xây dựng và giải thích tại sao?

VẬN DỤNG
Trong công trình xây dựng thường có CaCO3, sắt
thép. Các chất này phản ứng được với acid trong
nước mưa.
Vậy mưa acid gây bào mòn, huỷ hoại các công
trình xây dựng.