Trường THCS Quảng Minh

TIẾT 18

BÀI 5 : SỰ ĐA DẠNG
CỦA CHẤT

Sau khi học xong bài này HS:
- Nêu được sự đa dạng của chất
- Trình bày được đặc điểm cơ bản
ba thể của chất
- Đưa ra được một số ví dụ về đặc
điểm cơ bản ba thể của chất.

Vật thể lớn

Vật thể nhỏ

 I. Chất ở xung quanh ta
Xung quanh ta có rất nhiều vật thể khác
nhau. 
Có những vật thể rất lớn như Mặt
Trăng, Mặt Trời, các ngôi sao,... có những
vật thể lại rất nhỏ mà mắt thường không
nhìn thấy được như vi khuẩn, virus,...

Chất rất đa dạng, chất có ở xung
quanh, ở đâu có vật thể, ở đó có
chất, mọi vật thể đề do chất tạo
nên.
- Một vật thể có thể có nhiều chất tạo
nên. Ví dụ hình 5.1 b,c,g
- Một chất có thể có trong nhiều vật thể
khác nhau. Ví dụ nước có trong các vật
thể khác nhau như hình 5.1c,g.

Có nhưng vật thể có sẵn trong tự nhiên (vật thể tự
nhiên) như đất, nước, cỏ cây, con người,... có những vật
thể do con người tạo ra (vật thể nhân tạo) như quần áo,
sách vở, nhà cửa,...

Một vật có thể do nhiều chất tạo nên.

Trong rau củ
có chứa nhiều
chất như nước,
chất xơ, vitamin,
enzyme,
muối
khoáng,...

Mặt khác, một chất có thể có trong nhiều vật thể khác nhau.

Protein có
trong sữa, phô
mai,
trứng,
thịt, cá, hạt,
ngũ cốc,...

 Chất ở xung quanh chúng ta:

- Chất rất đa dạng, chất có ở xung quanh, ở đâu
có vật thể, ở đó có chất, mọi vật thể đề do chất
tạo nên.
- Một vật thể có thể có nhiều chất tạo nên. Ví dụ
hình 5.1 b,c,g
- Một chất có thể có trong nhiều vật thể khác
nhau. Ví dụ nước có trong các vật thể khác
nhau như hình 5.1c,g.

 II. BA THỂ CỦA CHẤT & ĐẶC ĐIỂM CỦA CHÚNG

Chất
1. Chất
rắn
có thể

tồn tại ở thể rắn, lỏng hoặc
Chất rắn có khối
lượng,
hình
dạng
khí.
và thể tích xác định.

 2. Chất lỏng

Chất lỏng có khối lượng và thể tích xác định.
Chất lỏng không có hình dạng xác định mà có hình
dạng của vật chứa nó. Chất lỏng dễ chảy.

 3. Chất khí

Chất khí có khối
lượng xác định
nhưng không có
hình dạng và thể
tích xác định. Chất
khí có thể lan tỏa
theo mọi hướng và
chiếm toàn bộ thể

Bảng 5.1
Thể ( ở
Chất nhiệt độ
phòng )

Đặc điểm nhận biết ( về chất)

Ví dụ vật thể chứa
chất đó

Sắt
 

Rắn

Có hình dạng & thể tích xác định

Chiếc đinh sắt

Ethanol

Lỏng

Không có hình dạng xác định, có hình dạng
của vật chứa nó. Có thể tích xác định

 

 

Rượu uống hoặc
cồn y tế

Nitơ

Không có hình dạng xác định &  Không
thể tích xác định.

khí hoặc
Khí
bình chứa khí
Có thể lan tỏa theo mọi hướng &
nitơ
lấp đầy bất kì vật nào chứa nó.

Câu

Cụm từ in
nghiêng

 
1

Dây dẫn điện
đồng, nhôm
chất dẻo
Chiếc ấm
nhôm
Giấm ăn (giấm
gạo)
nước
Cây bạch đàn
cellulose
giấy

2
 
3
4

Vật thể tự
nhiên

Vật thể
nhân tạo

 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 

 
 
 
 

 
 
 
 

x

x

x

x

x

Vật sống

Vật không
sống

 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 

 
 
 
 

 
 
 
 

x

x

x

x

x

Chất

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

x
x
x

x
x

Tên Vật thể Vật thể Vật Vật không
sống
hình tự nhiên nhân tạo sống
5.1a

5.1b
5.1c
5.1d
5.1e
5.1g

 

x

 

 

x

Bình chứa oxygen được làm từ thép
trong đó có sắt là thành phần chính

x

Thân bút chì được làm từ gỗ; Ruột bút
chì được làm từ than chì ( carbon)

 
x
x
x
x

x

 
 
 
 

x
x

 
 

 

Vi khuẩn được tạo nên từ protein
Trong cơ thể con gà có nhiều chất như protein, nước ...
x

 
x

Vật được làm từ/ được tạo bởi chất
nào?

Nước
Thân, lá được tạo nên từ celulose là
chính, ngoài ra còn có nước.
Hạt ngô được tạo nên từ tinh bột là
chính, ngoài ra còn có nước.

 Ba thể của chất và đặc
điểm của chúng:
- Ba thể của chất là: rắn lỏng - khí
- Đặc điểm các thể của chất:

  

 Chất
rắn
 Chất
lỏng
 
Chất
khí

Khối lượng

Hình dạng

Có khối lượng Có hình dạng
xác định
xác định
Có khối lượng Có hình dạng
xác định
của vật chứa
nó
Có khối lượng Không có
xác định
hình dạng xác
định

Thể tích
Có thể tích
xác định
Có thể tích
xác định
Không có
thể tích xác
định

Câu 1: Ghép hai cột sau đây để được
nhận xét đúng.
1. Vật thể nhân tạo a. có sẵn trong tự
1b2c3a nhiên.
2. Mọi vật thể đều
b. do con người tạo
ra.
Câu
chân cácc. chất
đượctạonhắc
3. Vật2:
thểGạch
tự nhiên
do chất
nênđến

trong câu sau:
Chì khoe chì nặng hơn đồng. Sao chì chẳng
đúc nên cồng nên  chiêng. 

Câu 3:

Câu 4:

Câu 5:

Câu 6: Nối các vật thể với chất tương ứng tạo thành nó.

1. Gỗ
2. Nhôm
3. Cau su

a. Lốp xe. 1b2c3a
b. Bàn học.
c. Xoong nồi

Câu 7: Các chất dưới đây tồn tại ở thể nào trong điều
kiện thường? 1. Chất rắn, 2. chất lỏng, 3. chất khí
a. Đường: 
b. Nước: 
c. Sắt: 
d. Không khí: 
e. Muối ăn: 

1ace2b3d

Câu 8: Tất cả các trường hợp nào sau đây đều là chất?
a. Đường mía, muối ăn, con dao.
b. Con dao, đôi đũa, cái thìa.
c.Nhôm, muối ăn, đường mía.
d. Con dao, đôi đũa, muối ăn.
Câu 9: Tất cả các trường hợp nào sau đây đều
là vật thể?
a. Thủy tinh, gỗ, nhựa.
b. Cái cốc, cái bàn, thủy tinh.
c. Cái bàn, cái cốc, lọ hoa.
d. Nhựa, cái bàn, gỗ.

Câu 10: Ghép hai cột để được nhận xét đúng.
1. Chất rắn

1c2a3b

a. có thể tích xác định nhưng
không có hình dạng xác định.
2. Chất lỏng b. không có hình dạng và thể tích
xác định.
cóvật
hình
tích Vật
xác thể
định.
3.
Chất
Câu
11:khí
Chọnc.các
thểdạng
sau và
vàothể
nhóm
tự nhiên
& vật thể nhân tạo cho phù hợp.
1. Nước, 2. xe đạp, 3. quần áo, 4. nhà cửa, 5. cái bàn, 6.
hoa quả, 7.đất, 8. cây cỏ Vật thể nhân tạo: 2345
Vật thể tự nhiên sống: 1678

1. Chất ở xung quanh ta. Ở đâu có vật
thể là ở đó có chất.
2. Ba thể cơ bản của chất là thể rắn, thể
lỏng, thể khí.
3. Chất rắn, chất lỏng, chất khí có những
đặc điểm khác nhau.
• Chất rắn có hình dạng và thể tích xác
định.
• Chất lỏng dễ chảy, có thể tích xác định
nhưng không có hình dạng xác định.

Sử dụng hơp lí thuốc bảo vệ thực vật

Sử dụng thực phẩm
Tích cực tham gia bảo vệ môi trường
an toàn

Hãy làm hàng ngày để
có một hành tinh xanh
tươi