Tiết 13,14:
BÀI TẬP (CHỦ ĐỀ 4)

HỎI – ĐÁP
NHANH
3.
Vì
sao
khi
mở
nắp
chai
bằng
dụng
cụ
5.
Để
một
ốc,
ta
dùng
cờ
lê
4.
xechặt
đạp,
bàn
đạp
cólực
vainên
trò gì
trong
tác
6. Trong
Khisiết
dùng
kéo
cắtcon
giấy,
tác
dụng
được
1.
Muốn
mở
cánh
cửa
dễ
dàng
hơn,
ta
mở
nắp,
ta
cảm
thấy
nhẹ
hơn
so
với
dùng
2.
Khi
dùng
kìm
bấm,
điểm
tựa
nằm
ở
ngắn
dụng
làm
quay?
truyềnhay
quadài?
đâuVìđểsao?
làm lưỡi kéo quay?
tay không?
đâu?
nên
đẩy ở gần bản lề hay xa bản lề?
-> Ở chốt giữa hai tay
->
Qua
chốt
kéo
(điểm
tựa),đến
hai
->
Là
tác
dụng
lực
của
chân
để
->
khoảng
từ
trục cách
quay
điểm
đặtlưỡi
lực
->Vì
Xa
bản
Cờ
lênơi
dài,cách
vì
khoảng
từgiúp
trục
đến
giá
kìm
lớn
mômen
lực
lớn
hơn
→ xích.
dễ
mở
nắp.
kéo
quay
cắt
giấy.
làm
quay
trục
giữa
và
của
lực
lớn
hơn
→
mômen
lực
lớn
hơn.
lề →

Hoạt động nhóm

Hãy vẽ sơ đồ tư duy hệ
thống hoá kiến thức cơ
bản về tác dụng làm quay
của lực.

SƠ ĐỒ TƯ
DUY

Bài 1/
1/trtr98: Em
98
Bài
hãy chỉ rõ vật quay, trục quay của vật và
mô tả lực tác dụng làm quay vật trong hình 1.
- Mái chèo là vật quay, trục
quay là điểm buộc mái chèo với
thuyền. Lực tác dụng do tay
của người chèo kéo và đẩy mái
chèo.
- Cánh tay người là vật quay, trục

quay là khuỷu tay, lực tác dụng là
cơ tay tác dụng lên tay

Bài 2/tr
98 Một bạn nhỏ cần mở một chiếc cổng sắt rất nặng
2/ tr98
bằng cách đẩy nó quay quanh bản lề. Để có thể mở cổng dễ
dàng, bạn này cần tác dụng lực vào những điểm ở xa hay gần
bản lề? Vì sao?
Trả lời:

- Để có thể mở cổng dễ dàng, bạn này
cần tác dụng vào những điểm ở xa bản
lề và đẩy lực theo phương vuông góc với
-cánh
Vì để
tăng khoảng cách từ trục quay
cửa.
tới giá của lực -> tăng mômen lực ->
tăng tác dụng làm quay của lực -> làm
cổng quay dễ(mà không cần dùng lực

Bài 3/tr
98
Bài
3/tr98: Em
hãy mô tả cách mở chiếc kẹp ở hình 2.
Sau đó, biểu diễn lực tác dụng và chỉ rõ đâu là điểm tựa

Trả lời:
- Cách mở: Dùng hai ngón tay tác
dụng lực ép vào phần đuôi của
kẹp như hình vẽ-> hai nhánh của
kẹp sẽ quay quanh điểm tựa ->
làm đầu kẹp mở ra.
Hình ảnh bên cạnh biểu diễn lực tác
dụng và điểm tựa.

Bài
98: Ở xe đạp, có những bộ phận nào khi hoạt động
Bài 4/tr 98
sẽ giống như chiếc đòn bẩy? Với mỗi trường hợp, chỉ ra
điểm tựa của đòn bẩy và cách đổi hướng của lực tác dụng.

* Bộ phận: Đùi đĩa xe đạp: với điểm tựa là trục giữa
 Khi chân tác dụng lực lên
bàn đạp có phương thẳng
đứng chiều từ trên xuống ->
làm đùi và trục giữa quay ->
tạo ra lực kéo giữa các điểm
tiếp xúc giữa mắt xích và răng
của vành đĩa -> làm cho trục
bánh sau quay -> tạo ra lực
kéo làm cả xe chuyển động.

* Bộ phận: tay phanh với điểm tựa tại O như hình bên
Khi tay tác dụng lực vào
tay phanh -> tay phanh
quay quanh điểm tựa O > truyền lực qua dây
phanh tới má phanh làm
áp sát vào bánh xe-> tạo
ra lực ma sát giúp bánh
xe quay chậm dần và
dừng lại

Bài 18.5/tr38SBT: Lực tác dụng trong các trường hợp nào dưới đây sẽ
gây ra tác dụng làm quay? Trong trường hợp đó, hãy vẽ hình để biểu
diễn rõ trục quay, lực tác dụng để làm quay vật.
(1) Gập màn hình máy tính xuống.
(2) Nhấn chuột máy tính.
(3) Đẩy con lăn chuột để cuộn màn hình máy tính.
(4) Gõ lên các phím trên bàn phím của máy tính.

Bài 18.6/tr38SBT: Ở máy phát điện gió, khi gió
thổi vào cánh quạt sẽ tạo ra lực đẩy làm cánh
quạt quay, lực này càng lớn nếu diện tích của
cánh quạt càng lớn. Giải thích vì sao các cánh
quạt của máy phát điện gió lại có chiều dài lớn
hơn nhiều so với chiều rộng (mà không phải
là giảm chiều dài và tăng chiều rộng để dễ vận
chuyển và lắp đặt).
 Với cùng một diện tích, gió tạo ra một lực đẩy có độ lớn
xác định. Khi làm cánh dài, lực đẩy sẽ xa trục quay
hơn, làm cho mômen lực đẩy sẽ tăng, từ đó làm tăng
tác dụng làm quay.

Bài 18.8/tr39SBT. Hình 18.2 là ảnh chụp
một cánh cửa có tay nắm và khoá. Hãy kể
ra những vật có thể quay được khi có lực
tác dụng. Mô tả rõ trục quay, lực tác dụng
làm quay trong mỗi trường hợp.

Cánh cửa

Nắm cửa

Ổ khóa quay

Bài 18.7/tr38 SBT: Tác dụng làm quay của lực được ứng dụng
trong các trường hợp nào dưới đây? Với mỗi trường hợp hãy chỉ
ra trục quay, vị trí tác dụng lực để làm quay vật.
(1) Kéo một chiếc thuyền trên bãi cát.
(2) Đổ hàng từ xe đẩy hàng xuống sàn.
(3) Xoay vô lăng khi lái ô tô.
(4) Vặn tay ga để tăng hoặc giảm tốc độ xe máy, xe đạp điện.
(5) Đóng hay mở ngăn kéo của tủ đồ.

(2

(3

(4

Bài 18.9/TR39SBT. Để gắn đai ốc vào bu
lông, lúc đầu người thợ có thể vặn bằng tay
(hình 18.3). Sau đó để siết chặt ốc, người thợ
phải dùng một chiếc cờ-lê. Hãy giải thích cách
làm này của người thợ.
Lúc đầu, ốc cần lực nhỏ để dịch trên bu lông ->chỉ cần các
ngón tay với lực nhỏ đã gây ra tác dụng để xoay ốc. Cách làm
này làm ốc sẽ xoay nhanh hơn (do các ngón tay dịch chuyển
một đoạn nhỏ).
Khi cần siết chặt ốc, cần lực lớn nên phải dùng cờ-lê cán dài
và phải dùng lực của cả cánh tay để siết ốc chặt. Vì khi đó sẽ
tăng mômen lực nhờ tăng cả độ lớn của lực và khoảng cách từ
trục đến giá của lực.

Bài 18.10/tr 39 SBT. Em hãy chỉ ra những bộ phận nào ở người
có thể quay khi hoạt động. Với mỗi trường hợp, em có thể chỉ ra
trục quay, lực tác dụng làm quay và dùng hình vẽ để mô tả lại
tác dụng làm quay đó.

Bài 19.6/tr40SBT: Trong hình 19.1, để dùng búa nhổ
đinh thì tay người nên tác dụng lực vào điểm nào, đầu A
hay đầu B? Giải thích cách lựa chọn, chỉ rõ vị trí điểm
tựa, cánh tay đòn và vẽ hướng của lực tác dụng khi đó.
-> Nên tác dụng lực vào đầu A, theo hướng
từ trái qua phải như hình vẽ.
Vì khi đó sẽ tăng được khoảng cách từ
trục quay đến giá của lực -> tăng mômen
lực, gây ra tác dụng làm quay búa để nhổ
đinh lên dễ hơn

Bài 19.7/tr 40 SBT. Hình 19.2 mô tả một thanh
gỗ đang nằm ngang trên ghế, đầu bên trái của
thanh gỗ có buộc một vật.
a) Để nâng vật lên một chút, phải tác dụng lên
đầu A một lực có hướng như thế nào? Khi đó
điểm tựa của thanh gỗ là vị trí nào?
b) Để hạ vật xuống một chút, phải tác dụng lên
đầu A một lực có hướng thế nào? Khi đó điểm
tựa của thanh gỗ là vị trí nào?

a) Khi nâng vật, ta cần tác dụng lực hướng xuống. Điểm
tựa lúc này là điểm M.
b) Khi hạ vật xuống, cần tác dụng lực hướng lên. Điểm tựa lúc
này là điểm N.

Bài 19.10/tr40SBT. Ở chiếc kẹp gắp đồ
vật trong hình 19.5, mỗi bên kẹp có vai
trò như một đòn bẩy. Em hãy chỉ ra:
a) Cách dùng chiếc kẹp để gắp đồ vật.
b) Vị trí điểm tựa, lực tác dụng và vật
cần tác dụng lực khi dùng kẹp để gắp
đồ vật.

Điể
m
tựa

lực
tác
vật
dụng
a) Để gắp được đồ, cần đưa vật vào khoảng giữa hai đầu kẹp,

sau đó dùng lực của hai ngón tay ép vào hai nhánh của kẹp và
hướng gần vào nhau.
b)

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Ôn tập lại kiến
thức chủ đề 4

Chuẩn bị Bài 14.
KHỐI LƯỢNG
RIÊNG

XIN CHÀO TẠM BIỆT VÀ
HẸN GẶP LẠI