HÓA HỌC
TRƯỜNG THCS LÝ THƯỜNG KIỆT

CHÀO MỪNG
CÁC EM HỌC SINH

GIẢI MÃ
Ô CHỮ BÍ MẬT KHTN 9

Từ khóa hôm nay là gì?
LET'S PLAY!

Luật chơi
Chọn 1 ô chữ, tham gia trả lời câu hỏi để điền
vào ô chữ, hoàn tất 7 câu hỏi để tìm ra từ khóa
của ô chữ.
Lưu ý: Khi đoán từ khóa bí mật, chỉ lấy chữ cái
không lấy dấu câu.
Mỗi câu trả lời đúng +1đ
Từ khóa đúng
+3đ

Giải mã ô chữ
g i a
n

c
h

y

h

a
d

i

e

n

m

i

e

u

u r
c a

e

a
b

l

u

t

a

o

l

u

c

s

o

r

o

g

e

n

r

n g

o

n

Câu số 1

Acetic acid là thành
phần phổ biến có
trong đâu?
Đáp án là

G

i

ấ

m

Câu số 2

Butane (C4H10) một loại
khí hóa lỏng được dùng
làm ____.
Đáp án là

N h

i

ê

n

l

i

ệ

u

Câu số 3

Năm 1828, chất hữu cơ
nào được nhà hóa học
người Đức Friedrich
Wöhler tổng hợp thành
công từ chất vô cơ?
Đáp án là

U

r

e

a

Câu số 4

Một hợp chất hữu cơ nhất thiết
phải cố nguyên tố nào?
Đáp án là

C

a

r

b

o

n

Câu số 5

Công thức này
được gọi là công
thức gì?
Đáp án là

C

ấ

u

t

ạ

o

Câu số 6

Thuật ngữ "hoá học hữu cơ" được nhà hoá học người Thụy Điển
Jacob Berzelius đưa ra lần đầu tiên vào năm 1806, khi ông nghiên
cứu các hợp chất có nguồn gốc sinh vật. Tại thời điểm đó, các nhà
khoa học vẫn cho rằng các hợp chất hữu cơ chỉ được hình thành
trong cơ thể sinh vật nhờ “_____".

Đáp án là

L

ự

c

s

ố

n

g

Câu số 7

Hydrocarbon là loại hợp chất hữu cơ
mà thành phần chỉ chứa 2 nguyên tố
là carbon và nguyên tố nào?
Đáp án là

H y

d

r

o

g

e

n

Glucose là một hợp chất hữu
cư xuất phát từ tiếng Hy Lạp
có nghĩa là "ngọt". Đây là
một loại đường có trong thực
phẩm mà cơ thể sử dụng để
chuyển hóa thành năng
lượng. Khi glucose đi qua
dòng máu đến các tế bào, thì
được gọi là đường huyết hoặc
đường trong máu.

TỔNG KẾT VÀ TRAO THƯỞNG

Bài 23:

ALKANE

Khí mỏ dầu hóa lỏng (dùng cho bật lửa và
bếp gas), xăng hay dầu (dùng cho xe máy, ô
tô, máy bay, …) đều có thành phần chính là
alkane. Dựa trên những tính chất gì mà các
alkane được sử dụng làm nhiên liệu?
Alkane còn có những ứng dụng gì khác?

NỘI DUNG BÀI HỌC

I.
II.

Khái niệm
hydrocarbon,
alkane
Cấu tạo phân tử
và danh pháp
của alkane

III.

Phản ứng cháy của
alkane

IV. Ứng dụng làm nhiên
liệu của alkane

I. KHÁI NIỆM
HYDRORARBON, ALKANE

Hình . Một số hydrocarbon thông dụng

1. Vì sao methane,propane, ethylene
được gọi là hydrocarbon?
1. Ba chất trên chỉ chứa hai nguyên
tố là carbon (C) và hydrogen (H).

Hydrocarbon là loại hợp chất hữu cơ mà thành phần phân tử chỉ
chứa các nguyên tố carbon và hydrogen. Hydrocarbon gồm nhiều
loại khác nhau, như alkane, alkene,...

Bài 23:ALKANE
I. KHÁI NIỆM HYDRORARBON, ALKANE
1. Khái niệm hydrocarbon
Hydrocarbon là loại hợp chất hữu cơ mà thành
phần phân tử chỉ chứa các nguyên tố carbon và
hydrogen. Hydrocarbon gồm nhiều loại khác
nhau, như alkane, alkene,...
VD CH4, C2 H4, C3 H8 ...

2.Hãy viết công thức phân tử, công thức cấu tạo thu gọn và cho
biết đặc điểm cấu tạo các alkane ở Hình 21.1

CTPT
a.
Methane

CH4

b. Propane C3H8
c. Ethane C2H6

Công thức cấu tạo Liên kết giữa C và C
thu gọn
CH4

Chỉ có liên kết C - H

CH3 - CH2 - CH3

Có liên kết C – C và C –
H

CH3 - CH3

Có liên kết C – C và C –
H

d. Butane C4 H10 CH3 - CH2 - CH2 - Có liên kết C – C và C –
H
CH3

Alkane là những hydrocarbon
mạch hở, phân tử chỉ chứa các
liên kết đơn.

2. Khái niệm alkane

Alkane là những hydrocarbon
mạch hở, phân tử chỉ chứa các liên
kết đơn.
VD CH4, C2 H6, C3 H8 ...

Methane

Ethane

Propane

Butane

Trong các mỏ dầu, luôn có một lượng khí nén vào trong
dầu thô hoặc tồn tại ngay trên lớp dầu thô.

Propane

Butane

Gas dùng đun nấu có thành phần chính là propane và
butane

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
2. Xét các chất:

Trong các chất trên, chất nào là hydrocarbon, chất nào là
alkane? Giải thích..

Lời giải

Ta có:
- Hydrocarbon là loại hợp chất hữu cơ mà thành
phần phân tử chỉ chứa các nguyên tố carbon và
hydrogen.
- Alkane là những hydrocarbon mạch hở, phân tử
chỉ chứa các liên kết đơn.
Nên:
- Hydrocarbon gồm: A, B, C, G, H, I
- Alkane gồm: A, G, I

3.
CẤU TẠO PHÂN TỬ
VÀ DANH PHÁP CỦA
ALKANE

Một số alkane (từ C1-C4)

Đọc thông tin trong Bảng và thực hiện các
yêu cầu sau:
1. Trong công thức phân tử của alkane, khi
tăng thêm một nguyên tử carbon thì số
nguyên tử hydrogen tăng thêm là bao nhiêu?
2. Hãy cho biết tên gọi của các alkane trong
Bảng 23.1 có đặc điểm gì giống nhau và khác
nhau.

Lời giải
1. Trong công thức phân tử của alkane, khi tăng thêm một
nguyên tử carbon thì số nguyên tử hydrogen tăng thêm là
hai.
2.
• Giống nhau: cuối tên gọi đều có cụm ane.
• Khác nhau: các alkane có số carbon khác nhau nên có
tên gọi khác nhau.

- Thành phần phân tử của các alkane
hơn kém nhau một hay nhiều nhóm
CH2.
- Alkane có công thức chung là CnH2n+2
(n≥1, n là số nguyên, dương).

II. THÍ NGHIỆM ĐỐT
CHÁY BUTANE

Gas trong một số bật lửa hay dụng cụ mồi lửa (thường
dùng để mồi nến, bếp cồn) có chứa butane.

Thí nghiệm: Tìm hiểu về phản ứng cháy của
butane

Chuẩn bị:

Bật lửa gas (chứa butane) loại dài
(loại dùng để mồi lửa bếp gas, bếp
cồn); bình tam giác bằng thuỷ tinh
chịu nhiệt, sạch và khô, có nút; ống
nghiệm đựng dung dịch nước vôi
trong.

Thí nghiệm: Tìm hiểu về phản ứng cháy của
butane

Tiến hành:

Đưa đầu bật lửa vào miệng bình
tam giác úp ngược, đánh lửa và giữ
lửa cháy cho tới khi thấy thành bình
tam giác mờ đi thì dừng lại (Hình
23.2).
- Quay xuôi bình tam giác lại và đổ
nước vôi trong vào. Sau đó, đậy
bình tam giác bằng nút và lắc đều.

VIDEO

Thí nghiệm: Tìm hiểu về phản ứng cháy của
butane

Thực hiện yêu
cầu sau:

1. Nhận xét hiện tượng bên trong
thành bình tam giác sau khi đánh
lửa bật lửa gas để đốt cháy butane.
Dự đoán sản phẩm tạo thành.
2. Quan sát hiện tượng xảy ra trong
bình tam giác sau khi cho nước vôi
trong vào bình và dự đoán sản phẩm
tạo thành.

Lời giải

1. Hiện tượng bên trong thành bình tam giác
sau khi đánh bật lửa gas để đốt cháy butane là
dần dần thấy bình tam giác mờ đi. Sản phẩm
tạo thành là CO2 và H2O.
2. Hiện tượng xảy ra trong bình tam giác sau
khi cho nước vôi trong vào bình là khí CO2
làm vẩn đục nước vôi trong. Sản phẩm tạo
thành là CaCO3 và H2O.

II. THÍ NGHIỆM ĐỐT CHÁY BUTANE
Tất cả các hydrocarbon khi cháy hoàn toàn
đều tạo ra sản phẩm gồm carbon dioxide và
nước.
Phương trình hoá học đốt cháy butane:
2C4H10 + 13O2 8CO2 + 10H2O

Câu hỏi thảo luận 3 trang 95 KHTN 9:
 Gas dùng đun nấu có chứa alkane chủ yếu nào? Viết
phương trình hóa học biểu diễn phản ứng cháy của
chúng.

Gas dùng đun nấu có chứa alkane C3H8 và
C4H10 là chính.
Phương trình hóa học:
to 3CO2 + 4H2O
C3H8 + 5O2 →

to
2C4H10 + 13O2 → 8CO2 + 10H2O

Vận dụng trang 95 KHTN 9:
 Vì sao ở các trạm xăng treo bảng báo
cấm như ở hình bên dưới?
Do xăng, dầu dễ bay hơi, dễ bắt lửa, dễ cháy
nên ở các trạm xăng thường sẽ treo các biển
báo tắt máy phương tiện, không sử dụng điện
thoại di động, cấm lửa, cấm hút thuốc.

III
.ỨNG DỤNG LÀM

NHIÊN LIỆU CỦA
ALKANE

Câu hỏi thảo luận 4 trang 96 KHTN 9:
 Vì sao một số alkane (methane, propane, butane, ...)
được sử dụng làm nhiên liệu?

Các alkane được sử dụng làm nhiên liệu vì dễ
cháy và khi cháy tỏa nhiều nhiệt.

III. ỨNG DỤNG LÀM NHIÊN LIỆU CỦA ALKANE
TRONG THỰC TIỄN

Trong thực tiễn, nguồn nhiên liệu của
alkane được dùng làm khí đốt (gas), chạy
các loại động cơ (xăng, dầu) như ô tô,
máy kéo, máy nông nghiệp,...