KIỂM TRA BÀI CŨ

? Trình bày diễn biến, kết quả cuộc khởi nghĩa
Hương Khê.
• Trả lời: Cuộc khởi nghĩa do Phan Đình Phùng, Cao Thắng lãnh đạo.
Chia làm hai giai đoạn:
- Giai đoạn 1: (1889-1888) xây dựng căn cứ và chuẩn bị lực lượng rèn
đúc vũ khí.
- Giai đoạn 2: (1889-1895) Khởi nghĩa bước vào giai đoạn quyết liệt,
đẩy lùi nhiều cuộc càn quét của địch. Sau khi Phan Đình Phùng hi
sinh, cuộc khởi nghĩa dần tan rã.
- Mặc dù bị thất bại, nhưng đây là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong
phong trào Cần Vương.

BÀI 27: TIẾT 42
KHỞI NGHĨA YÊN THẾ VÀ PHONG TRÀO CHỐNG PHÁP
CỦA ĐỒNG BÀO MIỀN NÚI CUỐI THẾ KỈ XIX

I. Khởi nghĩa Yên Thế (1884 – 1913)

Çu

S.
H
ån
g

S.
L«

NNóó
§§¶¶ iiTTaa
oo mm

L¹ng
S¬n g
L¹ng S¬n
­¬n
h
T
S.

Th¸i Nguyªn
Yªn ThÕ

ô
S.L

VÜnh Yªn
SƠN TÂY

ai
C
i
Nó h
Kin
am
N
c

B¾cg Giang.

èn
u
§
S.

I
h¸
S.T
nh
B×

Em biết gì về địa hình và
dân cư ở Yên Thế?

g
ån
S.H

S. PHÚC YÊN
§
µ

H¶I Phßng

BIÓn

§«ng

BÀI 27: TIẾT 42

KHỞI NGHĨA YÊN THẾ VÀ PHONG TRÀO
CHỐNG PHÁP CỦA ĐỒNG BÀO MIỀN NÚI CUỐI THẾ KỈ XIX
I/ KHỞI NGHĨA YÊN THẾ (1884 -1913)

Căn cứ Yên Thế:
- Yên Thế ở phía Tây tỉnh Bắc Giang, địa hình hiểm trở.
- Đa số là dân ngụ cư, hai lần bị mất đất nên rất căm thù thực
dân Pháp
Nêu nguyên nhân
bùng nổ cuộc khởi
nghĩa?

TIẾT 42
KHỞI NGHĨA YÊN THẾ VÀ PHONG TRÀO CHỐNG
PHÁPCỦA ĐỒNG BÀO MIỀN NÚI CUỐI THẾ KỈ XIX
I.Khởi nghĩa Yên Thế (1884 – 1913)
* Yên Thế nằm phía Tây Bắc tỉnh Bắc Giang, Đây là vùng
đất đồi, cây cối râm rạp.
* Nguyên nhân:
- Kinh tế sa sút, đời sống nông dân khổ cực, một bộ phận
phải phiêu tán lên Yên Thế, họ sẵn sàng nổi dậy đấu tranh
để bảo vệ cuộc sống.
- Khi Pháp thi hành chính sách bình định, cuộc sống bị xâm
phạm, nhân dân Yên Thế đã đứng dậy đấu tranh.

?
Lãnh đạo chính của cuộc
khởi nghĩa là ai? Ông có
đặc điểm gì khác với lãnh
đạo trong phong trào Cần
Vương?

§Ò Th¸m (tøc Hoµng Hoa Th¸m)

* Lãnh đạo: Đề Thám (Hoàng Hoa Thám)
=> Giai cấp nông dân

Cuộc khởi nghĩa Yên Thế
chia làm mấy giai
đoạn? Nêu hoạt động
của từng giai đoạn?

S.CÇ
u

Tuyªn Quang
Nó

§¶ i Ta
o
m

S.
H
ån
g

S.
L«

L¹ng S¬n

1884-1892
Th¸i Nguyªn

Phån X­¬ng
Hố Chuèi Bè H¹
m
Na
Nhã
Nam
c
Cao Th­îng
ô
VÜnh Yªn
S.L

B¾c Giang

S¬n T©y
Hµ Néi

S.H

PHÚC YÊN

èn
u
§
S.

B¾c Ninh

g

H¶I Phßng

h
×n

g
ån

IB
h¸
S.T

S.
§
µ

T
S.

ng
­
¬
h

Trung Quèc
ai
C
i
Nó h
Kin

BIÓn

Lược đồ cuộc khởi nghĩa Yên Thế.

§«ng

S.CÇ
u

Tuyªn Quang
N
S.
H
ån
g

S.
L«

ói 1893-1908
§¶ Ta
o
m
Th¸i Nguyªn

VÜnh Yªn

uè n
§
.
S

ô
S.L

am
N
c

g

H¶I Phßng

h
×n

g
ån

IB

S.H

PHÚC YÊN

g

B¾c Ninh
h¸
S.T

S.
§
µ

¬­ n
h
T
S.

B¾c Giang

S¬n T©y
Hµ Néi

L¹ng S¬n

Phån X­¬ng
Bè H¹
Cao Th­îng

Hố Chuèi
Nhã Nam

Trung Quèc
ai
C
i
Nó h
Kin

BIÓn

Lược đồ cuộc khởi nghĩa Yên Thế.

§«ng

S.CÇ
u

L¹ng S¬n

Tuyªn Quang
N

ó
1909-1913
§¶ i Ta
Th¸i Nguyªn
o
m

S.
H
ån
g

S.
L«

Hµ Néi

B¾c Giang

g

ô
S.L

am
N
c

§¸p CÇu

B¾c Ninh
uè n
§
.
S

g

h¸
S.T

H¶I Phßng

h
×n

g
ån

IB

S.H

PHÚC YÊN

Bè H¹
Cao Th­îng

Nhã Nam

S¬n T©y

S.
§
µ

¬­ n
h
.T
Phån X­¬ngS

Hå Chuèi

VÜnh Yªn

Trung Quèc
ai
C
i
Nó h
Kin

BIÓn
Lược đồ cuộc khởi nghĩa Yên

§«ng

* Diễn biến: 30 năm, gồm 3 giai đoạn
- Từ 1884 – 1892: Nghĩa quân hoạt động riêng
rẽ, dưới sự chỉ huy của Đề Nắm
-Từ 1893 – 1908: nghĩa quân vừa chiến đấu vừa
xây dựng cơ sở, dưới sự chỉ huy của Đề Thám
- Từ 1909 – 1913: Pháp tập trung tấn công, càn
quét, nghĩa quân hao mòn dần, 10/2/1913, Đề Thám bị
sát hại, phong trào tan rã.

“NghÜa qu©n Yªn ThÕ tÊt c¶ ®Òu can
®¶m, thiÖn chiÕn, tuyÖt ®èi phôc tïng ng­êi chØ
huy, xuÊt s¾c trong c¸ch ®¸nh phôc kÝch vµ
®¸nh trong rõng, hiÓu biÕt mét c¸ch k× l¹ mäi
thuËn lîi cña ®Þa h×nh ®Ó vËn dông trong
chiÕn ®Êu”.
(NhËn xÐt cña viªn sÜ quan Ph¸p Gali-ª-ni trong cuèn Ba binh ®oµn ë
B¾c K×.)

?
• Hoàng Hoa Thám có vai trò
như thế nào đối với cuộc khởi
nghĩa Yên Thế?

“Ng­êi anh hïng d©n téc Êy cïng mét
sè Ýt nghÜa qu©n cña «ng ®· chiÕm lÜnh c¶
mét tØnh nhá vµ ®­¬ng ®Çu víi thùc d©n
Ph¸p trong nhiÒu n¨m”.

(Hå ChÝ Minh toµn tËp, tËp I trang 412)

Hoàng Hoa
Thám

Tai sao cuộc khởi nghĩa Yên Thế
tồn tại gần 3o năm ?

Phong trào phần nào đã kết hợp được yêu cầu độc lập dân tộc
với nguyện vọng dân chủ, bước đầu giải quyết vấn đề ruộng đất
cho nông dân.
Vì sao khởi nghĩa Yên Thế bị thất bại?
Ý nghĩa lịch sử của cuộc khởi nghĩa?

* Nguyên nhân thất bại
- §Þa bµn ho¹t ®éng cßn h¹n hÑp trong mét ph¹m vi
nhÊt ®Þnh.
- Lùc l­îng gi÷a ta vµ ®Þch cßn qu¸ chªnh lÖch.
- Cách thức tổ chức và lãnh đạo còn hạn chế.
* Ý nghĩa lịch sử:

- ThÓ hiÖn tÝnh chÊt d©n téc, yªu n­íc s©u s¾c. Tiªu biÓu cho
tinh thÇn quËt khëi cña n«ng d©n.
- Góp phần lµm chËm qu¸ tr×nh x©m l­îc, b×nh ®Þnh vïng
trung du vµ miÒn nói phÝa B¾c cña thùc d©n Ph¸p.

TIẾT 42
KHỞI NGHĨA YÊN THẾ VÀ PHONG TRÀO CHỐNG
PHÁPCỦA ĐỒNG BÀO MIỀN NÚI CUỐI THẾ KỈ XIX
I.Khởi nghĩa Yên Thế (1884 – 1913)
II/Phong trào chống Pháp của đồng bào miền núi:

? Nªu tªn mét sè cuéc khëi nghÜa chèng
Ph¸p cña ®ång bµo miÒn nói cuèi thÕ kØ
XIX?

- Ở Nam Kì: người Thượng, Khơ-me, Xtiêng.
- Ở miền Trung có Hà Văn Mao, Cầm Bá Thước cầm
đầu.
- Ở Tây Nguyên có Nơ-trang Gư, Ama Con, Ama
Giơ-hao…
- Ở Tây Bắc có Nguyễn Quang Bích, Nguyễn Văn
Giáp.
- Ở Sơn La có Đèo Chính Lục, Đặng Phúc Thành.
- Ở Hà Giang có Hà Quốc Thượng đứng đầu.
- Vùng Đông Bắc Bắc Kì có nghĩa quân của Lưu Kì.

II/ Phong trµo chèng
Ph¸p cña ®ång bµo
miÒn nói.

Hµ Giang
Lai Ch©u
S¬n La

Tuyªn Quang
Yªn B¸i

Qu¶ng Ninh

Tõ gi÷a thÕ kØ XIX.
1. Thêi gian:

Thanh Ho¸

2. Sè l­îng: NhiÒu

NghÖ An

3. Thµnh phÇn tham
gia:d©n téc miÒn nói.
C¸c

Qu¶ng TrÞ

4. Ph¹m vi: C¶ n­íc
T©y
Nguyªn

5. L·nh ®¹o :
Tï tr­ëng, thæ hµo c¸c d©n
téc thiÓu sè miÒn nói.
6. H×nh thøc:
Khëi nghÜa vò trang.

T©y Ninh

Kiªn Giang
L­îc ®å PT chèng Ph¸p cña ®ång bµo miÒn nói cuèi TK XIX

?

Em cã nhËn xÐt g× vÒ phong trµo kh¸ng chiÕn
chèng Ph¸p cña ®ång bµo miÒn nói cuèi thÕ kØ XIX?

Phong trào chống Pháp của đồng bào miền núi
phát triển mạnh mẽ, bền bỉ và kéo dài, đã trực tiếp
góp phần làm chậm quá trình xâm lược và bình định
của thực dân Pháp.

Thảo luận nhóm
So sánh b¶ng sau ®Ó thÊy sù kh¸c nhau gi÷a khëi nghÜa Yªn ThÕ víi
phong trµo CÇn V­¬ng?
Néi dung
Môc ®Ých
Ng­êi l·nh ®¹o
Lùc l­îng
Thêi gian
Nh÷ng néi
dung kh¸c

Phong trµo cÇn V­¬ng

Khëi nghÜa Yªn ThÕ

Kết quả so sánh víi b¶ng sau ®Ó thÊy sù kh¸c nhau gi÷a khëi
nghÜa Yªn ThÕ víi phong trµo CÇn V­¬ng?

Néi dung

Phong trµo cÇn V­¬ng

Khëi nghÜa Yªn ThÕ

Phß vua cøu n­íc.

B¶o vÖ m¶nh ®Êt Yªn ThÕ.

Ng­êi l·nh
®¹o

SÜ phu, v¨n th©n yªu n­íc.

N«ng d©n xuÊt s¾c.

Lùc l­îng

C¸c tÇng líp nh©n d©n

N«ng d©n.

Thêi gian

KÐo dµi h¬n m­êi n¨m
(1883 – 1895)

KÐo dµi gÇn 30 n¨m (1884
– 1913)

Môc ®Ých

Nh÷ng néi
dung kh¸c

Cã thêi gian hoµ ho·n,
h×nh thøc ®Êu tranh phong

Củng cố: Trình bày hoµn c¶nh, diÔn biÕn,
nguyªn nh©n thÊt b¹i, ý nghÜa lÞch sö cña
cuộc khởi nghĩa Yên Thế?
Bài tập:1/ Khoanh tròn vào ý đúng.

1/ Nguyên nhân bùng nổ cuộc khởi nghĩa Yên Thế:
A/ Hưởng ứng phong trào Cần Vương.
B/ Bị pháp bóc lột.
C/ Cuộc sống của nhân dân Yên Thế bị xâm phạm, nên họ đứng lên đấu tranh.
D/ Để khôi phục chế độ phong kiến.
2/ Nguyên nhân cuộc khởi nghĩa Yên Thế thất bại:
A/ Không có thủ lĩnh tài giỏi.
B/ Thực dân Pháp mạnh, lực lượng nghĩa quân mỏng, tổ chức, lãnh đạo hạn
chế.
C/ Có kẻ phản bội trong hàng ngũ.
D/ Thiếu ý chí đấu tranh.

Bµi tËp2:
¤ng lµ ai?
§éi 1: Kim §ång
§éi 2: Lý Tù Träng

LÔ héi t¹i ®Òn thê Hoµng Hoa Th¸m (B¾c
Giang)

Hoàng Hoa Thám

* ¤ng lµ nh©n vËt chÝnh cña bé phim: “Thñ lÜnh ¸o n©u”.
* BiÖt danh cña «ng lµ: “Hïm thiªng Yªn ThÕ”.

Bài tập về nhà
LËp niªn biÓu vÒ c¸c cuéc khëi nghÜa lín trong phong trµo
kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p nh÷ng n¨m cuèi thÕ kØ XIX:
Cuéc khëi
Ng­êi l·nh ®¹o
§Þa bµn ho¹t
Thêi gian
nghÜa
®éng

Bµi tËp về nhà.
LËp niªn biÓu vÒ c¸c cuéc khëi nghÜa lín trong phong trµo
kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p nh÷ng n¨m cuèi thÕ kØ XIX:

Cuéc khëi
nghÜa

Ng­êi l·nh
®¹o

§Þa bµn ho¹t
®éng

Thêi gian

Khëi nghÜa Ba
§×nh

Ph¹m Bµnh, §inh
C«ng Tr¸ng

Nga S¬n (Thanh
Ho¸)

1886 - 1887

Khëi nghÜa B·I
SËy

NguyÔn ThiÖn
ThuËt

B·I SËy (H­ng
Yªn)

1883 – 1892

Khëi nghÜa H­¬ng Phan §×nh Phïng,
Gåm 4 tØnh:
Khª
Cao Th¾ng
Thanh Ho¸, NghÖ
An, Hµ TÜnh,
Qu¶ng B×nh

1884 - 1913

Khëi nghÜa Yªn
ThÕ

1884 - 1913

Thñ lÜnh n«ng d©n
Yªn ThÕ (B¾c
xuÊt s¾c (§Ò
Giang vµ c¸c tØnh
N¾m, §Ò Th¸m)
l©n cËn)

Dặn dò
- Häc bµi : N¾m hoµn c¶nh, diÔn biÕn, nguyªn nh©n
thÊt b¹i, ý nghÜa lÞch sö cña cuộc khởi nghĩa Yên
Thế.
- Tr¶ lêi c©u hái: NhËn xÐt chung vÒ phong trµo
kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p cuèi thÕ kØ XIX ?
- ChuÈn bÞ bµi tập lịch sử : Lập bảng về các sự
kiện của cuộc kháng chiến chống Pháp từ 18581895 .