CHỦ ĐỀ 7: TẾ BÀO
Tiết 42,43.Bài 12
TẾ BÀO – ĐƠN VỊ CƠ SỞ CỦA SỰ SỐNG
Thời lượng: 6 tiết
Ngôi nhà chủ yếu được xây dựng nên từ đơn vị cấu trúc là những viên gạch.
Vậy em hãy đoán xem cây xanh và cơ thể chúng ta được tạo nên từ đơn vị cấu trúc nào?
Tất cả các sinh vật trên Trái Đất, từ những sinh vật rất nhỏ không nhìn thấy bằng mắt thường cho đến các sinh vật khổng lồ nặng hàng trăm tấn, đều được cấu tạo từ một đơn vị cấu trúc, đó là tế bào
I. TẾ BÀO LÀ GÌ ?
4
Hãy kể tên một số loại tế bào cấu tạo nên vi khuẩn, nấm men, cây cà chua, cơ thể người.
Có phải số lượng tế bào trong các cơ thể vi khuẩn, nấm men, thực vật và động vật là giống nhau?
Vậy tế bào là gì? Tế bào có chức năng gì đối với cơ thể sống?
5
- Tế bào là đơn vị cấu trúc của sự sống
-Tất cả các sinh vật đều được tạo nên từ tế bào, tuy nhiên có những sinh vật được tạo nên từ 1 tế bào như vi khuẩn, nấm men nhưng cũng có những sinh vật được tạo nên từ hàng tỷ tế bào như Thực vật, Động vật và Người
I. TẾ BÀO LÀ GÌ ?
6
II. HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯỚC CỦA MỘT SỐ LOẠI TẾ BÀO
II. HÌNH DẠNG, KÍCH THƯỚC CỦA MỘT SỐ LOẠI TẾ BÀO
Bảng 12.1 Hình dạng kích thước một số tế bào
Nhiệm vụ: Quan sát H12.6 SGK , hoàn thành bảng 12.1
II. HÌNH DẠNG, KÍCH THƯỚC CỦA MỘT SỐ LOẠI TẾ BÀO
8
II. HÌNH DẠNG, KÍCH THƯỚC CỦA MỘT SỐ LOẠI TẾ BÀO
9
Mở rộng
Trong cơ thể người:
Tế bào thần kinh là tế bào có kích thước dài nhất.
Tế bào hồng cầu có hình dạng đĩa, lõm hai mặt, rất mềm dẻo, có thể thay đổi hình dạng khi đi qua các mao mạch hẹp.
II. HÌNH DẠNG, KÍCH THƯỚC CỦA MỘT SỐ LOẠI TẾ BÀO
10
Qua bảng trên em hãy rút ra kết luận gì về hình dạng, kích thước của các loại tế bào?

- Kích thước của tế bào thường rất nhỏ, mắt thường không nhìn thấy, phải dùng kính hiển vi để quan sát. Tuy nhiên cũng có một số tế bào có kích thước lớn mà mắt thường có thể quan sát được như tế bào thịt quả cà chua, tế bào sợi gai, tế bào tép bưởi
- Hình dạng: Các loại tế bào khác nhau có hình dạng khác nhau: hình que, hình cầu, hình đĩa, hình nhiều cạnh, hình thoi, hình sao,…
II. HÌNH DẠNG, KÍCH THƯỚC CỦA MỘT SỐ LOẠI TẾ BÀO
11
Quan sát Hình 12.7, em hãy cho biết:
Kể tên các phần của tế bào động vật, thực vật và nêu rõ cấu tạo, chức năng của từng phần?
III. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO ĐỘNG VẬT VÀ TẾ BÀO THỰC VẬT
12
Cấu tạo,chức năng của màng tế bào, tế bào chất và nhân tế bào

III. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO ĐỘNG VẬT VÀ TẾ BÀO THỰC VẬT
Mở rộng
13
- Thông thường, mỗi tế bào có một nhân lớn ở trung tâm.
- Cũng có những tế bào không có nhân (tế bào hồng cầu ở người trưởng thành), có tế bào có hai nhân (tế bào gan người), nhiều nhân (tế bào cơ).
III. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO ĐỘNG VẬT VÀ TẾ BÀO THỰC VẬT
Không bào
Thành tế bào
Lục lạp
Điểm giống và khác nhau cơ bản trong cấu tạo giữa tế thực vật so với tê bào động vật là gì?
III. CẤU TẠO TẾ BÀO ĐỘNG VẬT VÀ TẾ BÀO THỰC VẬT
III. CẤU TẠO TẾ BÀO ĐỘNG VẬT VÀ TẾ BÀO THỰC VẬT
Nếu em nhìn trái đất từ vũ trụ, em sẽ thấy hầu hết các vùng đất liền là màu xanh lá cây.Màu xanh đó do đâu?
Lục lạp đã tạo nên một thế giới màu xanh cho trái đất
17
Quan sát Hình 12.8, Hình 12.9:
Nêu cấu tạo của tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực.
IV. CẤU TẠO TẾ BÀO NHÂN SƠ VÀ NHÂN THỰC
Tế bào nhân sơ
Tế bào nhân thực
Vùng nhân
Màng sinh chất
Tế bào chất
Chứa chất di truyền, không có màng bao bọc, nằm tự do trong tế bào
Nhân
Màng sinh chất
Tế bào chất
Chứa chất di truyền, có màng nhân bao bọc
IV. CẤU TẠO TẾ BÀO NHÂN SƠ VÀ NHÂN THỰC
Nêu điểm giống nhau và khác nhau về cấu tạo giữa tế bào nhân sơ với tế bào nhân thực?
19
IV. CẤU TẠO TẾ BÀO NHÂN SƠ VÀ NHÂN THỰC
20
IV. CẤU TẠO TẾ BÀO NHÂN SƠ VÀ NHÂN THỰC
Trình bày cấu tạo của tế bào nhân sơ?
Tế bào nhân sơ (Không có nhân hoàn chỉnh)
+ Gồm: Màng sinh chất, chất tế bào, vùng nhân (chứa chất di truyền không có màng bao bọc, nằm tự do trong chất tế bào).
+ Ví dụ: Vi khuẩn
Trình bày cấu tạo của tế bào nhân thực?
Tế bào nhân thực (Có nhân hoàn chỉnh)
+ Gồm: Màng sinh chất, chất tế bào, nhân (chứa chất di truyền có màng bao bọc).
+ Ví dụ: Tế bào thực vật và tế bào động vật
- Chú ý: Tế bào nhân sơ có cấu tạo đơn giản và thường có kích thước nhỏ, bằng khoảng 1/10 tế bào nhân thực.
CÓ THỂ HAY KHÔNG THỂ?
Có thể xây ngôi nhà chỉ từ một viên gạch?
Có thể tạo ra cả một cơ thể chỉ từ 1 tế bào?
V. SỰ LỚN LÊN VÀ SINH SẢN CỦA TẾ BÀO
Sinh vật được cấu tạo bởi các tế bào, giống như ngôi nhà được xây từ những viên gạch, nhưng sinh vật thì lớn lên còn ngôi nhà thì không thể lớn lên được.
Cơ thể sinh vật lớn lên là nhờ sự lớn lên và sinh sản của các tế bào.
Quan sát Hình 12.11 và cho biết:
1. Số lượng tế bào tăng lên như thế nào sau mỗi lần phân chia.
2. Hãy tính số tế bào con mới được tạo ra sau lần phân chia thứ tư.
V. SỰ LỚN LÊN VÀ SINH SẢN CỦA TẾ BÀO
1. Sau lần phân chia thứ nhất: tế bào tăng lên gấp 2 lần (21=2)
- Sau lần phân chia thứ hai: tế bào tăng lên thành 4 tế bào (22=4)
- Sau lần phân chia thứ ba: tế bào tăng lên thành 8 tế bào (23=8)
2/ Sau lần phân chia thứ tư số tế bào tăng lên là: 24= 16 (tế bào)
Thực chất sự lớn lên của cơ thể sinh vật là nhờ hai quá trình liên tiếp không thể tách rời nhau, đó là tế bào lớn lên đến một mức độ nhất định thì sinh sản, các tế bào con lớn lên lại sinh sản, cứ như vậy tiếp tục làm tăng số lượng và kích thước của tế bào
Quan sát sơ đồ hình 12.12 trả lời câu hỏi 1,2 trang 72
Sự lớn lên và sinh sản của tế bào có ý nghĩa gì?
- Sự sinh sản của một tế bào để tạo ra 2 tế bào mới gọi là sự phân bào xảy ra ở cả tế bào TV và ĐV, đó là cơ sở cho sự sinh trưởng và thay thế các tế bào già và tế bào bị tổn thương ở mỗi cơ thể.
Mở rộng
Tế bào trong cơ thể chúng ta không sống mãi. Mỗi ngày cơ thể chúng ta tạo ra đủ 2 triệu tế bào để thay thế những tế bào đã chết bằng cách sinh sản tế bào.
Tế bào da: 10 – 30 ngày phân chia một lần.
Tế bào niêm mạc má: 5 ngày phân chia một lần.
Tế bào gan: 1 -2 năm phân chia một lần.
Tế bào thần kinh: sau khi hình thành sẽ không phân chia thêm lần nào
24
V. SỰ LỚN LÊN VÀ SINH SẢN CỦA TẾ BÀO
V. SỰ LỚN LÊN VÀ SINH SẢN CỦA TẾ BÀO
VI. THỰC HÀNH QUAN SÁT TẾ BÀO
26
2. Tiến hành
27
Quan sát
tế bào trứng cá
VI. THỰC HÀNH QUAN SÁT TẾ BÀO
Quan sát tế bào vảy hành
28
VI. THỰC HÀNH QUAN SÁT TẾ BÀO
KẾT QUẢ
TẾ BÀO BIỂU BÌ VẢY HÀNH
TẾ BÀO TRỨNG CÁ
TẾ BÀO BIỂU BÌ VẢY HÀNH
31
Lập báo cáo kết quả quan sát tế bào theo mẫu gợi ý:
VI. THỰC HÀNH QUAN SÁT TẾ BÀO
Một tế bào mẹ sau khi phân chia (sinh sản) sẽ tạo ra bao nhiêu tế bào con ?
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
2 tế bào
1 tế bào
4 tế bào
8 tế bào
A
B
C
D
Cơ thể sinh vật lớn lên chủ yếu tố nào dưới đây ?
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
Sự hấp thụ và ứ đọng nước trong dịch tế bào theo thời gian
Sự gia tăng số lượng tế bào qua quá trình phân chia.
Sự lớn lên và phân chia của tế bào
Sự tăng kích thước của từng tế bào do trao đổi chất.
A
B
C
D
Hiện tượng nào dưới đây không phản ánh sự lớn lên và phân chia của tế bào ?
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
Sự gia tăng diện tích bề mặt của một chiếc lá
Sự xẹp, phồng của các tế bào khí khổng
Sự tăng dần kích thước của một củ khoai lang
Sự vươn cao của thân cây tre
A
B
C
D
Một tế bào mô phân sinh ở thực vật tiến hành phân chia liên tiếp 4 lần. Hỏi sau quá trình này, số tế bào con được tạo thành là bao nhiêu ?
00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16 tế bào    
32 tế bào 
4 tế bào 
8 tế bào 
A
B
C
D
Luyện tập
mở rộng
So sánh chiều cao của em lúc là học sinh lớp 1 và hiện tại là học sinh lớp 6.
Từ đó, em hãy giải thích vì sao cơ thể lớn lên được?
36
Chiều cao:

Chiều cao:
Lớp 1
Lớp 6
Hướng dẫn về nhà
37
Quan sát tế bào trứng cá bằng kính lúp
Đọc trước Bài 13 –
Từ tế bào đến cơ thể