Tiết 8 - Bài 2

NGUYÊN TỬ

https://www.youtube.com/watch?v=2RTDqQvhX8U
https://www.youtube.com/watch?v=Kz5xEosoQds
Video quan niệm ban đầu về nguyên tử, mô hình nguyên tử rơ- rơ – pho - Bo
https://www.youtube.com/watch?v=Hhw_AW2TbnI

IV. KHỐI LƯỢNG CỦA NGUYÊN TỬ
- Nguyên tử có khối lượng rất nhỏ. Một gam của
bất kì chất nào cũng chứa tới hàng tỉ tỉ nguyên tử.
Nếu tính bằng gam thì rất không tiện sử dụng. Vậy
để biểu thị khối lượng nguyên tử người ta dùng
đơn vị nào ?

NHÓM:

Họ và tên:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Yêu cầu: Nghiên cứu thông tin trang 13 SGK, thảo luận cặp đôi
trong 7 phút để trả lời các câu hỏi sau:
CH 1: Khối lượng của nguyên tử được tính bằng đơn vị nào?
CH 2: Nêu khối lượng của p,n,e. Trong ba loại hạt tạo nên nguyên
tử, hạt nào có khối lượng nhỏ nhất?
CH 3: Trình bày cách tính khối lượng nguyên tử?
CH4: Tính khối lượng nguyên tử oxygen (Biết nguyên tử oxygen
có 8 proton và 8 neutron). 

Câu 1: Khối lượng của nguyên tử được tính bằng đơn vị khối
lượng nguyên tử, kí hiệu là amu.
1 amu = 1,6605.10-24 g.
Câu 2: Proton và neutron đều có khối lượng xấp xỉ bằng 1 amu.
Khối lượng của electron là 0,00055 amu.
⇒ Hạt electron có khối lượng nhỏ nhất.
Câu 3: Khối lượng nguyên tử = khối lượng proton + khối lượng neutron
+ khối lượng electron
≈ khối lượng proton + khối lượng neutron
= khối lượng hạt nhân
= Tổng số p.1 + tổng số n.1 ( amu)
Câu 4:
Khối lượng của một nguyên tử oxygen là: 8.1 + 8.1 = 16 (amu)

BÀI 2: NGUYÊN TỬ

IV. KHỐI LƯỢNG CỦA NGUYÊN TỬ
Khối lượng nguyên tử = Khối lượng hạt nhân
= Khối lượng p + khối lượng n
(amu)
= Tổng số p.1 + tổng số n.1
( amu)
*Nguyên tử khối là khối lượng của 1 nguyên tử tính bằng amu

Vì sao khối
lượng hạt nhân
nguyên tử có thể
coi là khối lượng
của nguyên tử

Vì khối lượng mỗi hạt
proton hoặc neutron ở
hạt nhân lớn hơn khối
lượng mỗi hạt electron ở
vỏ nguyên tử hàng nghìn
lần

IV. Khối lượng nguyên tử

 Khối lượng nguyên tử bằng tổng khối lượng của các hạt proton,
neutron, electron có trong nguyên tử.
 Đơn vị khối lượng nguyên tử kí hiệu là là amu (atomic mass unit).
Một amu có giá trị bằng một phần mười hai khối lượng nguyên tử
carbon.
 Một proton có khối lượng gần đúng bằng khối lượng của một neutron
và xấp xỉ bằng 1 amu.
Một electron có khối lượng xấp xỉ bằng 0,00055 amu.
Khối lượng nguyên tử = Khối lượng hạt nhân
= Tổng số p + tổng số n ( aum)

Hãy so sánh khối
lượng của nguyên
tử nhôm (13p,
14n) và nguyên tử
đồng (29p, 36n)

Mỗi proton có khối lượng
xấp xỉ bằng khối lượng
mỗi neutron và bằng
1amu. Do vậy, khối
lượng nguyên tử nhôm
(xấp xỉ bằng 27 amu),
nhỏ hơn khối lượng
nguyên tử đồng (xấp xỉ
bằng 65 amu)

LUYỆN TẬP
Thảo luận theo nhóm hoàn thành
các bài tập trong phiếu học tập

HĐ cá nhân 2 phút
Hạt trong
nguyên tử

Khối lượng(amu) Điện tích

Vị trí trong nguyên tử

Proton

?

+1

?

Neutron

?

?

Hạt nhân

Electron

0,00055

?

?

Bài 7 : Đáp án
Hạt trong
nguyên tử

Khối lượng(amu) Điện tích

Vị trí trong nguyên tử

Proton

1

+1

Hạt nhân

Neutron

1

0

Hạt nhân

Electron

0,00055

-1

Vỏ nguyên tử

1 Hoàn thành thông tin trong bảng sau
i
à
B
Nguyên tử Số proton Số neutron Số electron
Hydrogen
Carbon
Phosphorus

1

6

15

0
6
16

1

6

15

Điện tích
hạt nhân

+1
+6
+15

Bài 2
Nguyên tử nitrogen và
silicon có số electron lần
lượt là 7 và 14. Hãy cho
biết nguyên tử nitrogen và
silicon có bao nhiêu lớp
electron và có bao nhiêu
electron ở lớp ngoài cùng.

- Đối với nguyên tử nitrogen
có 7 e được sắp xếp vào 2
lớp.
+ Lớp thứ nhất có 2 electron.
+ Lớp thứ 2 có 5 electron.
⇒ Nguyên tử nitrogen có 5
electron ở lớp ngoài cùng.

Bài 2
Nguyên tử nitrogen và
silicon có số electron lần
lượt là 7 và 14. Hãy cho
biết nguyên tử nitrogen và
silicon có bao nhiêu lớp
electron và có bao nhiêu
electron ở lớp ngoài cùng.

Đối với nguyên tử silicon có
14 e được sắp xếp vào 3 lớp.
+ Lớp thứ nhất có 2 electron.
+ Lớp thứ hai có 8 electron.
+ Lớp thứ ba có 4 electron.
⇒ Nguyên tử silicon có 4
electron lớp ngoài cùng.

Bài 3
Quan sát hình hãy cho biết:
a) Số proton, neutron, electron trong
mỗi nguyên tử carbon và aluminium.
b) Khối lượng nguyên tử của carbon
và aluminium.
a. Trong nguyên tử
carbon có 6 proton;
6 neutron; 6 electron.

Nguyên tử carbon

b. Trong nguyên tử carbon có 6
proton; 6 neutron nên khối
lượng của một nguyên tử
carbon là: 6.1 + 6.1 = 12 (amu)

Bài 3
Quan sát hình hãy cho biết:
a) Số proton, neutron, electron trong
mỗi nguyên tử carbon và aluminium.
b) Khối lượng nguyên tử của carbon
và aluminium.

Nguyên tử aluminium

b. Trong nguyên tử aluminium có 13
a. Trong nguyên tử
proton; 14 neutron nên khối lượng của một
aluminium có 13
proton; 14 neutron; 13 nguyên tử aluminium là:
13.1 + 14.1 = 27 (amu)
electron.

Bài 4
Aluminium là kim loại có nhiều ứng dụng trong thực tiễn, được dùng
làm dây dẫn điện, chế tạo các thiết bị, máy móc trong công nghiệp và
nhiều đồ dùng sinh hoạt. Cho biết tổng số hạt trong hạt nhân nguyên
tử aluminium là 27, số đơn vị điện tích hạt nhân là 13. Nêu cách tính
số hạt mỗi loại trong nguyên tử aluminium và cho biết điện tích hạt
nhân của aluminium.
Số đơn vị điện tích hạt nhân = Số proton = Số electron = 13
Số hạt trong hạt nhân nguyên tử = số proton + số neutron
⇒ 27 = 13 + số neutron
⇒ số neutron = 27 - 13 = 14.
Aluminium có 13 proton ⇒ Điện tích hạt nhân của aluminium: +13.

VẬN DỤNG

Ghi chú tên các hạt tương ứng
trong mô hình nguyên tử carbon
Electron
Neutron
Proton

Ý nghĩa của các kí hiệu HB, 2B và
6B được ghi trên một số loại bút chì

H là viết tắt của Hard (cứng)
B viết tắt cho từ Black
F là Fine có thể gọt rất nhọn mà không làm gãy
đầu chì (loại bút này rất hiếm gặp).

Các bút chì black (B) là màu đen đậm nhất tỉ lệ
nghịch với độ cứng, độ cứng càng nhiều thì độ
đen càng ít đi.

Về nhà
Học bài,
làm bài tập
trong sách
bài tập

Thử làm mô
hình một số
nguyên tử
theo mô
hình của Bo

Xem trước
bài 3 –
Nguyên tố
hoá học