Bài 33
CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
Giáo viên:Nguyễn Khắc Hảo
Năm học 2024-2025

Điều gì xảy ra nếu ta
dùng tay tác động một
lực vào lá cây trinh nữ
đang xòe ra?

Mời các em xem đoạn video sau

NỘI DUNG BÀI HỌC
01. CẢM ỨNG VÀ VAI TRÒ CỦA CẢM ỨNG
02. TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

I. CẢM ỨNG VÀ VAI TRÒ
CỦA CẢM ỨNG Ở SINH VẬT

1. Cảm ứng ở sinh vật là
gì?

QUAN SÁT HÌNH ẢNH

a. Phản ứng của cây đối với ánh
sáng chiếu từ một phía

b. Phản ứng của rễ cây đối với
nguồn nước

d. Phản ứng của gà con đối với tiếng
kêu của gà mẹ
c. Phản ứng của cơ thể người
đối với nhiệt độ

e. Phản ứng của thân cây trầu bà với
giá thể

QUAN SÁT HÌNH ẢNH

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

Các em hoàn thành bảng sau:
Hình
33.1
a
b
c
d
e

Kích thích

Phản ứng

Ánh sáng Ngọn cây hướng về phía có ánh sáng
?
?
?
?
?
?
?
?

Hình
a
b
c
d

Bảng 33.1
Kích thích

Phản ứng

Ánh sáng

Ngọn cây hướng về
phía có ánh sáng

Nước

Rễ cây hướng đến phía
nguồn nước

Nhiệt độ
thấp/cao
Tiếng gà mẹ

Run rẩy/ toát mồ hôi
Gà con chạy đến nơi có
gà mẹ

Giáphản
thểứng trên của
Cây
vàogọi
giá
thể
Tấtecả những
sinhbám
vật được
là cảm
ứng ở sinh vật

Cảm ứng ở thực vật
Chạm tay vào
cây xấ
u hổ
Tác nhân: lực
của ngón tay
Phản ứng: Lá
cây cụp lại

Cảm ứng ở động vật
Trời lạnh
người nổi da
gà
Tác nhân:
nhiệt độ thấ
p

Theo em cảm ứng là
gì?

Kết luận: Cảm ứng
là phản ứng của
sinh vật đối với các
kích thích đến từ
môi trường

I. CẢM ỨNG VÀ VAI TRÒ CỦA
CẢM ỨNG Ở SINH VẬT

2. Vai trò của cảm
ứng

Nếu sinh vật không
có phản ứng đối với
các kích thích đến
từ môi trường thì
điều gì sẽ xảy ra?

Vai trò của cảm ứng
đối với sinh vật?

Kết luận: Cảm ứng giúp sinh
vật thích nghi với những
thay đổi của môi trường để
tồn tại và phát triển.

II. TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

1. Tập tính là
gì

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

Tập tính di cư của chim

Tập tính sống bầy đàn

Em hãy nêu tập tính thích hợp cho các hình ảnh sau?
Tập tính kiếm ăn

Tập tính chăm sóc con non

Em hãy liệt kê các tập tính có ở đoạn phim sau?

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

Tập tính là gì?
Hình

Tên tập tính

33.2a Tập tính di cư của chim
33.2b Tập tính sống bầy đàn

Ý nghĩa
Di cư tránh rét
Hỗ trợ nhau săn mồi và
chống lại kẻ thù

33.2с Tập tính kiếm ăn
Để bắt được mồi
33.2d Tập tính chăm sóc con non Con non có tỉ lệ sống cao

Em hiểu tập tính là
gì?

Kết luận: Tập
tính là một chuỗi
những phản ứng
trả lời kích thích
đến từ môi
trường bên trong

Tập tính bẩm sinh
Tập tính học được
23

Có 2 loại tập tính
- Tập tính bẩm sinh: Là loại
tập tính sinh ra đã có, đặc
trưng cho loài.
- Tập tính học được: Là loại
tập tính hình thành trong quá
trình sống, thông qua học tập
và rút kinh nghiệm, đặc trưng

Các loài tập tính thường
gặp ở động vật:

- Tập
- Tập
- Tập
- Tập
thổ

tính
tính
tính
tính

di cư…
kiếm ăn
sinh sản
bảo vệ lãnh

Các tập tính thường
gặp

II. TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

1. Vai trò của tập
tính

Hoàn thành bảng
Tác
dụng
đối
với
động
33.2
Tập tính ở động vật
vật

Mèo bắt chuột thường rình mồi, vồ mồi, vờn mồi
Chim công đực thường múa, khoe bộ lông sặc sỡ để
quyến rũ con cái vào mùa sinh sản
Chim én di cư về phương nam vào cuối mùa thu
Chó sói thường đánh dấu lãnh thổ bằng nước tiểu
Trâu rừng thường sống theo đàn
Tập thể dục buổi sáng ở người

Bảng 33.2
Tập tính ở động vật

Tác dụng đối với động vật

Mèo bắt chuột thường rình
mồi, vồ mồi, vờn mồi

Giúp mèo bắt được chuột (kiếm được thức
ăn).

Chim công đực thường múa,
khoe bộ lông sặc sỡ để quyến
rũ con cái vào mùa sinh sản

Giúp công đực thu hút được công cái để thực
hiện giao phối, duy trì nòi giống.

Chim én di cư về phương nam Giúp chim én tìm được môi trường mới thuận
vào cuối mùa thu
lợi hơn (ấm hơn, có nhiều thức ăn hơn).
Chó sói thường đánh dấu lãnh Giúp chó sói bảo vệ được vùng lãnh thổ (thức
thổ bằng nước tiểu
ăn, bạn tình,…) của bản thân, tránh việc cạnh
tranh cùng loài.
Trâu rừng thường sống theo
đàn

Giúp trâu rừng hỗ trợ nhau khi gặp nguy hiểm
hoặc điều kiện không thuận lợi, đảm bảo sự
tồn tại của loài.

Vai trò của tập tính là
gì?
Kết luận: Tập

tính giúp động
vật thích ứng
với môi trường
để tồn tại và

Bài tập về nhà:
Vẽ sơ đồ tư duy:
Cảm ứng ở sinh vật
và tập tính ở động
vật

LẬP KẾ HOẠCH
HÌNH THÀNH
THÓI QUEN
TỐT CHO BẢN
THÂN

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

LUYỆN TẬP
1. Các tác nhân của môi trường tác động đến
cơ thể sinh vật được gọi là?
A. Các nhận biết
B. Các kích thích
C. Các cảm ứng
D. Các phản ứng

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

2. Hiện tượng nào dưới đây là tập tính bẩm sinh
ở động vật?
A. Ve sầu kêu vào ngày hè oi ả
B. Sáo học tiếng người
C. Khỉ tập đi xe đạp
D. Trâu bò trở về chuồng nuôi khi nghe tiếng kẻng

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

3.Tìm hiểu một số tập tính của động vật rồi
hoàn thành bảng sau:
Hiện tượng

1. Gà mẹ nhìn
thấy diều hâu
2. Chó giữ nhà
thấy người lạ vào
3. Lợn con mới sinh

Phản ứng

3. Che chở
cho đàn con
2. Chó sủa
3. Bú mẹ

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

? Trước kì ngủ đông gấu có thói
quen ăn thật nhiều để cơ thể béo
lên nhanh chóng.
Em hãy giải thích ý nghĩa của thói
quen này ở gấu?

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

Về nhà:
-Học bài
- Tìm hiểu các hiện tượng cảm ứng có ở các loài sinh
vật xung quanh em.
- Em hãy tìm hiểu việc ứng dụng các tập tính của động
vật vào trong sản xuất và chăn nuôi.
- Vận dụng các kiến thức về cảm ứng để hình thành
các thói quen tốt cho bản thân.