Khoa Học Tự Nhiên 7
( cánh diều )
Bài 9: sự truyền âm

Bài học hôm nay có hai phần chính:

I.Sự truyền âm trong không khí
• 1.Tạo sóng âm
• 2.Sự truyền âm trong không khí

II.Sự truyền âm trong chất rắn và chất
lỏng
• 1.Truyền âm trong chất rắn
• 2.Truyền âm trong chất lỏng

Khởi động: Tiếng chim hót, tiếng cười, tiếng đàn, tiếng hát, ...., ...... là
những âm thanh. Âm thanh cung cấp thông tin về các sự kiện diễn ra
xung quanh ta.
Âm thanh ( còn được gọi là âm hay sóng âm ) truyền đi như thế nào?

Khi một vật dao động được gọi là nguồn âm, lớp không khí
tiếp xúc với nguồn âm dao động (nén, giãn). Lớp không khí
này lại làm cho lớp không khí kế tiếp dao động, …. cứ như
thế các dao động của nguồn âm được không khí truyền tới tai
ta, làm cho màng nhĩ dao động, do đó ta nghe được âm phát
ra từ nguồn âm. Âm mà tai ta nghe được gọi là âm thanh.

I.Sự truyền âm trong không khí
1.Tạo sóng âm
- Khi ta gõ trống, gảy đàn hay dùng búa cao su đập nhẹ vào
một nhánh của âm thoa ( H 9.1 ), người ở gần đó có thể nghe
được âm do trống, đàn hay âm thoa phát ra.
- Vật phát ra âm được gọi là nguồn âm.
- Khi phát ra âm, mặt trống, dây đàn, các nhánh âm thoa đều
rung động.
- ( H 9.2 ) là hình ảnh ví dụ về sự rung động của các nhánh âm
thoa và dây đàn khi phát ra âm.

Giải
Vị trí cân bằng của viên bi là vị trí A vì A là vị trí đứng yên của con lắc, khi
dao động con lắc liên tục chuyển động qua lại hai bên vị trí A.
Kết luận: A-là vị trí cân bằng của viên bi

I.Sự truyền âm trong không khí
2.Sự truyền âm trong không khí

Em có biết

Bài tập 1:
 Giải thích âm từ một dây đàn ghi – ta được gảy truyền đến tai

ta như thế nào?

Âm từ một dây đàn ghi – ta được gảy truyền đến tai ta bằng
cách: Khi dây đàn dao động làm cho lớp không khí tiếp xúc với
nó dao động theo. Lớp không khí dao động này lại làm cho lớp
không khí kế tiếp nó dao động. Cứ thế, các dao động của
nguồn âm được không khí truyền tới tai ta, làm cho màng nhĩ
dao động khiến ta cảm nhận được âm phát ra từ nguồn âm.

II.Sự truyền âm trong chất rắn và chất lỏng
Sóng âm truyền đi trong chất lỏng và chất rắn cũng tương tự như trong chất khí
1.Truyền âm trong chất rắn
Để chứng tỏ sóng âm truyền được trong chất rắn, em có thể tiến hành thí
nghiệm như mô tả ở hình 9.6

Giải
+ Khi bạn A nói, âm thanh từ miệng bạn A phát ra được coi là
nguồn âm, nguồn âm này dao động làm cho lớp không khí
trong cốc mà bạn A đang cầm dao động theo.
+ Sự dao động này cũng được truyền cho các phân tử,
nguyên tử cấu tạo nên chiếc cốc A, truyền sang sợi dây và
rồi truyền sang chiếc cốc B.

+ Không khí bên trong chiếc cốc B dao động theo, làm cho
màng nhĩ tai của bạn B dao động, bạn B nghe được âm thanh
của bạn A nói.
Chú ý: Sự lan truyền âm trong chất rắn nhanh hơn trong chất

II.Sự truyền âm trong chất rắn và chất lỏng
2.Truyền âm trong chất lỏng
Để chứng tỏ sóng âm truyền được trong chất lỏng, em có thể tiến hành thí
nghiệm như trên hình 9.7

Mặc dù đồng hồ ở trong nước nhưng ta vẫn nghe được âm do đồng hồ phát ra,
chứng tỏ âm đã truyền được trong chất lỏng

Giải
+ Chiếc đồng hồ được đặt
trong chiếc hộp nhựa, và
đặt trong nước.
+ Âm thanh do chiếc đồng
hồ phát ra được truyền
qua không khí (chất khí) ở
trong hộp nhựa, qua vỏ
hộp nhựa (chất rắn), qua
nước trong bình (chất
lỏng) và truyền ra không
khí bên ngoài bình (chất

Bài tập 2:
Vì sao âm thanh không thể truyền qua chân?
Vì môi trường chân không không có vật chất nên không truyền
được âm.

Đáp án:
- Khi hút dần không khí trong bình kín thì số lượng phân tử, nguyên tử cấu tạo
nên chất khí giảm dần, số lượng va chạm giữa chúng càng ít đi, sự truyền dao
động âm càng ít nên tiếng chuông nghe được càng nhỏ.
- Đến khi trong bình gần như hết không khí (chân không) thì lúc đó số lượng
phân tử, nguyên tử chất khí không đáng kể dẫn đến không còn sự truyền dao
động âm nữa nên gần như không nghe được tiếng chuông nữa.
- Sau đó nếu cho không khí vào trong bình thì lại có sự truyền dao động âm
lúc đó tai người nghe thấy âm thanh của chiếc chuông reo.
Kết quả này chứng tỏ sóng âm truyền được trong chất khí và không truyền
được trong chân không.

Vận dụng

1.

Lấy ví dụ: một người A lặn dưới bể bơi có tấm kính ngăn
cách, một người B đứng bên ngoài gõ kẻng.
Âm thanh khi người B gõ kẻng được truyền qua không khí
(chất khí) bên ngoài bể bơi, truyền qua tấm kính của bể bơi
(chất rắn), truyền qua nước trong bể bơi (chất lỏng) đến tai
người A đang lặn dưới bể bơi.
2.

Khi ở không gian bên ngoài tàu vũ trụ (chân không) thì các
nhà du hành vũ trụ không thể nói chuyện với nhau bình
thường như khi ở trên mặt đất được. 
Vì: ở trong chân không hầu như không có các phân tử,
nguyên tử điều đó dẫn đến hầu như không có sự truyền dao
động âm.

Trang
57

Qua bài qua này, em hãy nêu về kiến thức cốt lõ
trong SGK
Chúng ta có 2 kiến thức:
• Âm truyền được trong các chất rắn, chất lỏng, chất khí.
• Sự dao động của nguồn âm đã làm lan truyền sự nén, giãn không khí, tức là làm
lan truyền âm từ nguồn âm ra xung quanh nó.

Bài tập 3 ( tự luận ):
Vì sao khi có muỗi bay xung quanh, ta nghe thấy tiếng vo ve?
Khi muỗi bay gần chúng ta, chúng sử dụng đôi cánh đập lên
đạp xuống để bay, phát ra âm thanh, âm thanh này sẽ truyền
qua môi trường không khí và đến tai người nghe, vì vậy tai ta
nghe được tiếng vo ve đó.