KHTN 9

CHÀO MỪNG CÁC EM
THAM DỰ BUỔI HỌC HÔM NAY!

KHTN 9

KHỞI ĐỘNG

Câu 1: Phát biểu nào dưới đây không đúng?

A. Mỗi đường sức từ có một
chiều xác định.

B. Ở ngoài nam châm,
đường sức từ đi ra từ cực
Bắc và đi vào cực nam của
nam châm.

C. Mỗi nam châm đều có hai
cực Bắc và Nam.

D. Các đường sức từ không
cắt nhau.

Câu 2: Hình ảnh nào dưới đây mô tả không đúng các
đường sức từ của một nam châm?

A.

B.

C.

D.

Câu 3: Từ trường không được sinh ra bởi

A. vật nhiễm điện

C. Dây dẫn mang
dòng điện

B. Thanh nam châm
thẳng
D. cuộn dây có dòng
điện chạy qua

BÀI 14. CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ. NGUYÊN
TẮC TẠO RA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
(4 tiết)

I. Dòng điện cảm ứng.

I. Dòng điện cảm ứng.
1. Thí nghiệm 1: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng
dụng thanh nam châm vĩnh cửu.
- Dụng cụ: Thanh nam châm vĩnh cửu; cuộn dây
dẫn; điện kế và các dây nối.
- Tiến hành:

1. Thí nghiệm 1: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dụng
thanh nam châm vĩnh cửu.
- Tiến hành:

1. Thí nghiệm 1: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dụng
thanh nam châm vĩnh cửu.
- Kết quả:

+ Đưa cực Bắc của nam châm lại gần cuộn dây: kim
điện kế lệch sang phải.
+ Đưa cực Bắc của nam châm ra xa cuộn dây: kim
điện kế lệch sang trái.

I. Dòng điện cảm ứng
Trong quá trình dịch chuyển thanh nam châm vĩnh
cửu lại gần hoặc ra xa cuộn dây dẫn thì kim điện kế
bị lệch sang phải hoặc sang trái, chứng tỏ có dòng
điện chạy trong cuộn dây dẫn. Dòng điện xuất hiện
trong cuộn dây dẫn khi đó gọi là dòng điện cảm
ứng.

1.Quan sát hình và cho biết số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn
dây dẫn biến thiên như thế nào (tăng hay giảm) khi đưa cực Bắc của nam
châm lại gần cuộn dây dẫn theo phương vuông góc với tiết diện của cuộn
dây.

 

a) Khi nam châm ở xa cuộn dây
dẫn

b) Khi nam châm ở gần cuộn dây dẫn

2. Trong trường hợp thí nghiêm như hình b thì số đường sức từ xuyên qua
tiết diện của cuộn dây dẫn biến thiên như thế nào?
Trả lời
1. Số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn tăng
khi đưa cực Bắc của nam châm lại gần cuộn dây dẫn theo
phương vuông góc với tiết diện của cuộn dây
2. Trong trường hợp thí nghiệm như hình b thì số đường sức từ
xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn

2. Thí nghiệm 2: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dùng nam châm điện.
- Tiến hành:

Điện kế

Nguồn điện

Cuộn dây dẫn

Công tắc
Nam châm điện

2. Thí nghiệm 2: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dung nam châm điện.

- Kết quả:
+ Đóng khoá K: kim điện kế lệch sang phải.
+ Mở mở khoá K: kim điện kế lệch sang trái.
1. - Khi đóng hoặc mở khoá K thì số đường sức tử xuyên
qua tiết diện cuộn dây dẫn kín thay đổi. Khi đó dòng điện
cảm ứng xuất hiện.
- Khi dòng điện qua nam châm điện được giữ ổn định, số
đường sức từ xuyên qua tiết diện cuộn dây dẫn kín không
đổi và dòng điện cảm ứng không xuất hiện.

2. Từ hai thí nghiệm dùng thanh năm châm vĩnh cửu dịch chuyển và
nam châm điện ở trên, nguyên nhân xuất hiện dòng điện cảm ứng
trong cuộn dây là do sự thay đổi số đường sức từ đi qua cuộn dây.

2. Thí nghiệm 2: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dung
nam châm điện.

- Trả lời câu hỏi:
1. Sự dịch chuyển của kim điện kế chứng tỏ trong mạch xuất
hiện dòng điện.
2. Số lượng đường sức từ qua cuộn dây thay đổi.

I. Dòng điện cảm ứng.
- Kết luận:

Dòng điện cảm ứng là dòng điện sinh ra bởi từ trường.

II. Hiện tượng cảm ứng điện từ.

1. Thí nghiệm 3: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dung nam châm quay.

- Dụng cụ:
+ Cuộn dây dẫn kín có hai đèn LED đỏ và vàng mắc song song,

ngược cực (1); thanh nam châm vĩnh cửu có trục quay ở giữa (2).

1. Thí nghiệm 3: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dung
nam châm quay.

- Tiến hành:

1. Thí nghiệm 3: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dung
nam châm quay.

- Kết quả:
Chuyển động của
nam châm
Cực của nam châm
quay lại gần cuộn
dây

Trạng thái của đèn
Đèn 1

Đèn 2

Giảm

Tăng

 
Sáng

Tắt

Cực của nam châm
quay ra xa cuộn dây

Số đường sức từ qua
cuộn dây

X
 

Tắt

Sáng

X

2. Thí nghiệm 4: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng bằng cách thay
đổi tiết diện của cuộn dây.

- Dụng cụ:
+ Một cuộn dây dẫn mềm có tiết diện dễ dàng thay đổi
khi bị bóp mạnh (1); thanh nam châm vĩnh cửu (2);
điện kê' (3); kẹp giữ (4) và các dây nối.

2. Thí nghiệm 4: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng bằng
cách thay đổi tiết diện của cuộn dây.

- Tiến hành:

2. Thí nghiệm 4: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng bằng cách thay
đổi tiết diện của cuộn dây.

- Trả lời câu hỏi:
+ Khi tiết diện cuộn dây giảm thì số đường sức từ
xuyên qua tiết diện cuộn dây giảm.
+ Từ kết quả thí nghiệm, chứng tỏ số đường sức từ
xuyên qua tiết diện cuộn dây dẫn biến thiên thì trong
cuộn dây dẫn xuất hiện dòng điện cảm ứng.

1. Khi làm biến thiên số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây,
thí nghiệm 3 và 4 đã chứng tỏ điều gì ?
Khi làm biến thiên số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn
dây dẫn, thí nghiệm 3 và 4 đã chứng tỏ xuất hiện dòng điện chạy
trong mạch
2. Nêu điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn dây dẫn kín
Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn dây dẫn kín là
có sự thay đổi số đường sức từ qua cuộn dây.

II. Hiện tượng cảm ứng điện từ.
Kết luận:
- Khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn kín
biến thiên (tăng hoặc giảm) thì trong cuộn dây dẫn đó xuất hiện
dòng điện cảm ứng.
- Hiện tượng xuất hiện dòng điện cảm ứng được gọi là hiện tượng
cảm ứng điện từ.

III. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều.

Đồ thị cưởng độ dòng điện xoay chiều thay đổi theo thời gian

Dòng điện xoay chiều là dòng có cường độ dòng điện và chiều luân
phiên thay đổi theo thời gian

III. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều.

III. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều.
Thí nghiệm tạo ra dòng điện xoay chiều.

III. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều.
- Trả lời câu hỏi:

1. Khi quay chậm, đèn LED sáng tối luân phiên nhau; khi quay
nhanh thì không phát hiện sự sáng tối luân phiên.
2. Số đường sức từ qua cuộn dây tăng giảm liên tục theo thời
gian.
3. Dòng điện qua đèn LED có chiều thay đổi liên tục theo thời
gian.

III. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều.
Nguyên tắc tạo dòng điện xoay chiều dựa trên hiện
tượng cảm ứng điện từ: Khi số đường sức từ qua tiết
diện của cuộn dây dẫn kín biến thiên (tăng, giảm luân
phiên) theo thời gian, trong cuộn dây xuất hiện dòng
điện xoay chiều.

Thảo luận nhóm
Hình 14.9 minh hoạ trường hợp
khung dây quay trong từ trường
đểu để tạo ra dòng điện xoay
chiểu. Vành khuyên là vòng
tròn bằng đồng, chổi quét là lá
đồng. Quan sát Hình 14.9 và
cho biết cách dẫn dòng điện
xoay chiểu xuất hiện trong
khung dây quay trong từ trường
đểu ra mạch ngoài như thế nào ?
Hình 14.9 Minh hoạ cách tạo ra dòng điện xoay
chiều

Bài 1: Dòng điện xoay chiều là gì ?
A. Dòng điện luân phiên đổi
chiều
C. Dòng điện có chiều từ trái qua

B. Dòng điện không đổi
D. Dòng điện có một chiều cố định

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Ghi nhớ kiến thức

Hoàn thành các

Hoàn thành chế tạo

trong bài

bài tập trong SBT

máy phát điện xoay
chiều mini theo
nhóm.

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!