KHTN 9

CHÀO MỪNG CÁC EM
THAM DỰ BUỔI HỌC HÔM NAY!

KHTN 9

KHỞI ĐỘNG

Câu 1: Phát biểu nào dưới đây không đúng?

A. Mỗi đường sức từ có một
chiều xác định.

B. Ở ngoài nam châm,
đường sức từ đi ra từ cực
Bắc và đi vào cực nam của
nam châm.

C. Mỗi nam châm đều có hai
cực Bắc và Nam.

D. Các đường sức từ không
cắt nhau.

Câu 2: Hình ảnh nào dưới đây mô tả không đúng các
đường sức từ của một nam châm?

A.

B.

C.

D.

Câu 3: Từ trường không được sinh ra bởi

A. vật nhiễm điện

C. Dây dẫn mang
dòng điện

B. Thanh nam châm
thẳng
D. cuộn dây có dòng
điện chạy qua

BÀI 14. CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ. NGUYÊN
TẮC TẠO RA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
(2 tiết)
GV: Cầm Thị Kim Tuyền

NỘI DUNG BÀI
HỌC
I - DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG
II – HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN
TỪ
III – NGUYÊN TẮC TẠO RA DÒNG
ĐIỆN XOAY CHIỀU

I. Dòng điện cảm ứng.

I. Dòng điện cảm ứng.
1. Thí nghiệm 1: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng
dùng thanh nam châm vĩnh cửu.
- Dụng cụ: Thanh nam châm vĩnh cửu; cuộn dây
dẫn; điện kế và các dây nối.
- Tiến hành: Quan sát kim điện kế

Sự thay đổi của kim điện kế chứng tỏ
điều gì?

1. Thí nghiệm 1: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dùng
thanh nam châm vĩnh cửu.
- Tiến hành:

1. Thí nghiệm 1: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dùng
thanh nam châm vĩnh cửu.
- Kết quả:

+ Đưa cực Bắc của nam châm lại gần cuộn dây: kim
điện kế lệch sang phải.
+ Đưa cực Bắc của nam châm ra xa cuộn dây: kim
điện kế lệch sang trái.

Sự thay đổi của kim điện kế chứng tỏ điều gì?

I. Dòng điện cảm ứng

Trong quá trình dịch chuyển thanh nam
châm vĩnh cửu lại gần hoặc ra xa cuộn
dây dẫn thì kim điện kế bị lệch sang phải
hoặc sang trái, chứng tỏ có dòng điện
chạy trong cuộn dây dẫn. Dòng điện xuất
hiện trong cuộn dây dẫn khi đó gọi là
dòng điện cảm ứng.

1.Quan sát hình và cho biết số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn
dây dẫn biến thiên như thế nào (tăng hay giảm) khi đưa cực Bắc của nam
châm lại gần cuộn dây dẫn theo phương vuông góc với tiết diện của cuộn
dây.

 

a) Khi nam châm ở xa cuộn dây
dẫn

b) Khi nam châm ở gần cuộn dây dẫn

Trả lời
1. Số đường sức từ xuyên qua tiết
diện của cuộn dây dẫn tăng khi
đưa cực Bắc của nam châm lại gần
cuộn dây dẫn theo phương vuông
góc với tiết diện của cuộn dây

2. Trong trường hợp thí nghiệm như hình 14.1b thì số
đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn
biến thiên như thế nào?

Trả lời
2. Trong trường hợp thí nghiệm như hình b
thì số đường sức từ xuyên qua tiết diện của
cuộn dây dẫn giảm.

2. Thí nghiệm 2: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dùng nam châm điện.
- Tiến hành:

Điện kế

Nguồn điện

Cuộn dây dẫn

Công tắc
Nam châm điện

2. Thí nghiệm 2: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dùng nam châm điện.

Quan sát thí nghiệm và trả lời câu hỏi 1 và 2
SGK Tr 68

2. Thí nghiệm 2: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dung nam châm điện.

- Kết quả:
+ Đóng khoá K: kim điện kế lệch sang phải.
+ Mở mở khoá K: kim điện kế lệch sang trái.
1. - Khi đóng hoặc mở khoá K thì số đường sức tử xuyên qua
tiết diện cuộn dây dẫn kín thay đổi. Khi đó dòng điện cảm
ứng xuất hiện.
- Khi dòng điện qua nam châm điện được giữ ổn định, số
đường sức từ xuyên qua tiết diện cuộn dây dẫn kín không đổi
và dòng điện cảm ứng không xuất hiện.

2. Từ hai thí nghiệm dùng thanh nam châm
vĩnh cửu dịch chuyển và nam châm điện ở
trên, nguyên nhân xuất hiện dòng điện cảm
ứng trong cuộn dây là do sự thay đổi số
đường sức từ đi qua cuộn dây.

2. Thí nghiệm 2: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dung
nam châm điện.

- Trả lời câu hỏi:
1. Sự dịch chuyển của kim điện kế chứng tỏ
trong mạch xuất hiện dòng điện.
2. Số lượng đường sức từ qua cuộn dây thay
đổi.

I. Dòng điện cảm ứng.
1. Thí nghiệm 1: SGK/ Tr67
2. Thí nghiệm 2: SGK/ Tr68
3. Kết luận

- Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong cuộn dây
dẫn kín khi có sự biến thiên số đường sức từ
xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn đó.

II. Hiện tượng cảm ứng điện từ.

1. Thí nghiệm 3: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dùng nam châm quay.

- Dụng cụ:
+ Cuộn dây dẫn kín có hai đèn LED đỏ và vàng mắc song song,

ngược cực (1); thanh nam châm vĩnh cửu có trục quay ở giữa (2).

1. Thí nghiệm 3: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dung
nam châm quay.

- Tiến hành:

1. Thí nghiệm 3: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng dung
nam châm quay.

- Kết quả:
Chuyển động của
nam châm
Cực của nam châm
quay lại gần cuộn
dây

Trạng thái của đèn
Đèn 1

Đèn 2

Giảm

Tăng

 
Sáng

Tắt

Cực của nam châm
quay ra xa cuộn dây

Số đường sức từ qua
cuộn dây

X
 

Tắt

Sáng

X

2. Thí nghiệm 4: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng bằng cách thay
đổi tiết diện của cuộn dây.

- Dụng cụ:
+ Một cuộn dây dẫn mềm có tiết diện dễ dàng thay đổi
khi bị bóp mạnh (1); thanh nam châm vĩnh cửu (2);
điện kê' (3); kẹp giữ (4) và các dây nối.

2. Thí nghiệm 4: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng bằng
cách thay đổi tiết diện của cuộn dây.

- Tiến hành:

2. Thí nghiệm 4: Thí nghiệm về dòng điện cảm ứng bằng cách thay
đổi tiết diện của cuộn dây.

- Trả lời câu hỏi:
+ Khi tiết diện cuộn dây giảm thì số đường sức từ
xuyên qua tiết diện cuộn dây giảm.
+ Từ kết quả thí nghiệm, chứng tỏ số đường sức từ
xuyên qua tiết diện cuộn dây dẫn biến thiên thì trong
cuộn dây dẫn xuất hiện dòng điện cảm ứng.

1. Khi làm biến thiên số đường sức từ xuyên qua tiết diện
của cuộn dây, thí nghiệm 3 và 4 đã chứng tỏ điều gì ?
Khi làm biến thiên số đường sức từ xuyên qua tiết diện
của cuộn dây dẫn, thí nghiệm 3 và 4 đã chứng tỏ xuất
hiện dòng điện chạy trong mạch
2. Nêu điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn
dây dẫn kín
Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn dây
dẫn kín là có sự thay đổi số đường sức từ qua cuộn
dây.

II. Hiện tượng cảm ứng điện từ.
- Khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện
của cuộn dây dẫn kín biến thiên (tăng hoặc
giảm) thì trong cuộn dây dẫn đó xuất hiện
dòng điện cảm ứng.
- Hiện tượng xuất hiện dòng điện cảm ứng
được gọi là hiện tượng cảm ứng điện từ.

III. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều.

Đồ thị cường độ dòng điện xoay chiều thay đổi theo thời gian

- Dòng điện xoay chiều là dòng điện có cường độ dòng
điện và chiều luân phiên thay đổi theo thời gian.

III. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều.

III. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều.
Thí nghiệm tạo ra dòng điện xoay chiều.

III. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều.

- Trả lời câu hỏi:
1. Khi quay chậm, đèn LED sáng tối luân
phiên nhau; khi quay nhanh thì không phát
hiện sự sáng tối luân phiên.
2. Số đường sức từ qua cuộn dây tăng giảm
liên tục theo thời gian.
3. Dòng điện qua đèn LED có chiều thay
đổi liên tục theo thời gian.

III. Nguyên tắc tạo ra dòng điện xoay chiều.

- Nguyên tắc tạo dòng điện xoay chiều dựa
trên hiện tượng cảm ứng điện từ: Khi số
đường sức từ qua tiết diện của cuộn dây dẫn
kín biến thiên (tăng, giảm luân phiên) theo
thời gian, trong cuộn dây xuất hiện dòng
điện xoay chiều.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Ghi nhớ kiến thức

Hoàn thành các

Hoàn thành chế tạo

trong bài

bài tập trong SBT

máy phát điện xoay
chiều mini theo
nhóm.

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!