Bài 2: Khúc nhạc tâm hồn
Văn bản 2
GẶP LÁ CƠM NẾP

(Thanh Thảo)

KHỞI ĐỘNG

1

2

3

4

Câu 1: Tác giả bài thơ “ Đồng giao mùa xuân”

Nguyễn Khoa Điềm

Câu 2: Kể tên các bài thơ và thể thơ em đã học ở lớp 6?
- Các bài thơ thuộc thể 5 chữ: 
Chuyện cổ tích về loài người (Xuân Quỳnh)
Bắt nạt (Nguyễn Thế Hoàng Linh)
- Thơ 7 chữ:
Những cánh buồm (Hoàng Trung Thông)
- Thơ lục bát:
Chuyện cổ nước mình (Lâm Thị Mỹ Dạ)

Câu 3: Ý nghĩa của bài “Đồng dao mùa xuân”?

- Khúc đồng dao về tuổi thanh xuân của người lính, về sự bất tử của
hình ảnh người lính trẻ.
- Hình ảnh các anh còn sống mãi trong trái tim nhân dân như mùa
xuân trường tồn cùng vũ trụ.

Câu 4: Thái độ, tình cảm của nhà thơ với người lính được nhắc tới
trong bài thơ “ Đồng dao mùa xuân”?

Nhà thơ ca ngợi những người anh hùng trẻ tuổi, bày tỏ sự ghi nhớ,
biết ơn sự hi sinh của các anh.

Phiếu học tập số 1
Xác định bài thơ thuộc thể
loại thơ năm chữ trong số
những bài thơ sau đây:
Chuyện cổ nước mình (Lâm
Thị Mỹ Dạ); Truyện cổ tích
về loài người (Xuân Quỳnh);
Mây và sóng (R. Tago); Bắt
nạt (Nguyễn Thế Hoàng
Linh); Những cánh buồm
(Hoàng Trung Thông)

Xôi là một trong
những món ăn
quen thuộc của
người Việt. Chia
sẻ cảm nhận của
em về hương vị
của món ăn đó

Chuyện cổ nước mình
(Lâm Thị Mỹ Dạ)
Chuyện cổ tích về loài người

(Xuân Quỳnh)
Mây và sóng
(R. Tago)

Bắt nạt
(Nguyễn Thế Hoàng Linh)
Những cánh buồm
(Hoàng Trung Thông)

Thơ lục bát
Thơ năm chữ
Thơ tự do

Thơ năm chữ
Thơ tự do

BÀI 2: KHÚC NHẠC TÂM HỒN

Tiết 18
GẶP LÁ CƠM NẾP
Thanh Thảo

I. Đọc và tìm hiểu
chung

1. Đọc văn bản

1.
Đ
Yêu cầu:
- Giọng đọc chậm rãi, sâu lắng,
đúng ngữ điệu.. Chú ý những
câu thơ cần đọc với ngữ điệu đặc
biệt
- Chú ý các chỉ dẫn theo dõi và
hình dung

ọc

Gặp lá cơm nếp
Xa nhà / đã mấy năm
Thèm bát xôi / mùa gặt
Khói bay ngang / tầm mắt
Mùi xôi / sao lạ lùng.
Mẹ ở đâu / chiều nay
Nhặt lá / về đun bếp
Phải / mẹ thổi cơm nếp
Mà thơm / suốt đường con.

Ôi / mùi vị quê hương
Con quên / làm sao được
Mẹ già / và đất nước
Chia đều / nỗi nhớ thương.
Cây nhỏ / rừng Trường Sơn
Hiểu lòng / nên thơm mãi...
(Thanh Thảo, Dấu chân qua trảng cỏ, NXB
Hội Nhà văn, Hà Nội, 2015, tr.38 – 39)

Lá cơm nếp

Xôi

Cơm

Thổi cơm

2. Tìm hiểu chung
a, Tác giả

Trình bày vài
thông tin về tác
giả, tác phẩm

a. Tác giả
- Thanh Thảo (1946), tên khai sinh là Hồ
Thành Công.
- Quê quán: huyện Mộ Đức - tỉnh Quảng
Ngãi.
- Ông là nhà thơ, nhà báo được công
chúng chú ý qua những tập thơ và trường
ca mang diện mạo độc đáo viết về chiến
tranh và thời hậu chiến

Một số tác phẩm tiêu biểu
1988
1985
1978

1981

1977
Những
người đi
tới biển

Dấu chân
qua trảng
cỏ

Những
ngọn
sóng mặt
trời

Khối
vuông
rubic

Từ một
đến một
trăm

b. Tác phẩm

Trình bày vài
thông tin về tác
phẩm

3. Tác phẩm
Thể loại:Thơ năm
chữ

0
1
0
2

Xuất xứ:Trích Dấu
chân qua trảng cỏ

0
3

Phương thức biểu
đạt: biểu cảm, tự
sự, miêu tả

Bố cục
Xa nhà đã mấy năm
Thèm bát xôi mùa gặt
Khói bay ngang tầm mắt
Mùi xôi sao lạ lùng.
Mẹ ở đâu chiều nay
Nhặt lá về đun bếp
Phải mẹ thổi cơm nếp
Mà thơm suốt đường con.

Phần 1
Ôi mùi vị quê hương
Con quên làm sao được
Mẹ già và đất nước
Chia đều nỗi nhớ thương.
Cây nhỏ lòng Trường Sơn
Hiểu lòng nên thơm mãi...

Phần 2

Bố cục
Phần
1

Phần
2

Mùi hương cơm
nếp và hình ảnh
người mẹ trong kí
ức người con

Nỗi nhớ thương
mẹ và tình yêu
đất nước của
người con

II. Khám phá văn bản

Câu 1: Số tiếng trong một dòng, cách gieo vần, ngắt nhịp và chia khổ của bài thơ Gặp lá
cơm nếp có gì khác so với bài thơ Đồng dao mùa xuân?
Câu 2 : Em hãy nêu nhận xét về hoàn cảnh đã gợi nhắc người con nhớ về mẹ của mình.
Trong kí ức của người con, hình ảnh người mẹ hiện lên như thế nào
Câu 3: Trong khổ thơ thứ ba, người con thể hiện những tình cảm, cảm xúc gì? Vì sao
những tình cảm, cảm xúc ấy lại cùng trào dâng trong tâm hồn người con khi “gặp lá cơm
nếp”?
Câu 4: Em cảm nhận như thế nào về hình ảnh người con trong bài thơ?
Câu 5: Theo em, thể thơ 5 chữ có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện cảm xúc của
nhà thơ

1. Đặc điểm về cách gieo vần, ngắt nhịp, chia khổ, thể
thơ của bài thơ
Tiêu chí
Số tiếng
Cách gieo vần
Nhịp thơ
Chia khổ

Gặp lá cơm nếp

Đồng dao mùa xuân

1. Đặc điểm về cách gieo vần, ngắt nhịp, chia khổ, thể thơ
của bài thơ
Tiêu chí

Gặp lá cơm nếp

Số tiếng

5 tiếng/dòng

4 tiếng/dòng

Cách gieo vần

Vần chân

Vần chân

Nhịp thơ

Chia khổ

Đồng dao mùa xuân

Xa nhà đã mấy năm
Thèm bát xôi mùa gặt
Khói bay ngang tầm mắt
Mùi xôi sao lạ lùng.
(Gặp lá cơm nếp)

Ôi mùi vị quê hương
Con quên làm sao được
Mẹ già và đất nước
Chia đều nỗi nhớ thương

(Gặp lá cơm nếp)

Ba lô con cóc
Tấm áo màu xanh
Làn da sốt rét
Nụ cười hiền lành
( Đồng dao mùa xuân)

1. Đặc điểm về cách gieo vần, ngắt nhịp, chia khổ, thể thơ
của bài thơ
Tiêu chí

Gặp lá cơm nếp

Số tiếng

5 tiếng/dòng

4 tiếng/dòng

Cách gieo vần

Vần chân

Vần chân

Nhịp thơ

Chia khổ

Đồng dao mùa xuân

Linh hoạt, biến tấu
trên nền nhịp 2/3

Linh hoạt, biến tấu
trên nền nhịp 2/2

4 khổ, trong đó 1 khổ
đặc biệt

9 khổ, trong đó 2 khổ
đặc biệt

2. Hình ảnh người mẹ trong ký ức người lính

II. Khám phá văn bản.
1. Đặc điểm về cách gieo vần, ngắt nhịp, chia khổ, thể thơ của bài thơ
2. Hình ảnh người mẹ trong ký ức người lính
Xa nhà đã mấy năm
Thèm bát xôi mùa gặt
Khói bay ngang tầm mắt
Mẹ ở đâu chiều nay
Mùi xôi sao lạ lùng.
Nhặt lá về đun bếp
Phải mẹ thổi cơm nếp
Mà thơm suốt đường con
Câu 1: Em hãy nêu nhận xét về hoàn cảnh đã gợi nhắc người con nhớ
về mẹ của mình và hình ảnh mẹ trong kí ức người con?
Câu 2. Nêu cách hiểu của em về cụm từ thơm suốt đường con trong
khổ thơ thứ 2?

a. Hoàn cảnh gợi nhắc người lính nhớ về mẹ
“Xa nhà đã mấy năm
Thèm bát xôi mùa gặt
Khói bay ngang tầm mắt
Mùi xôi sao lạ lùng”

Hoàn cảnh người
con thổ lộ tâm tư
tình cảm.

Hoàn cảnh đặc biệt

Trên đường hành quân ra mặt
trận, anh gặp lá cơm nếp
Gợi nhớ làn khói bay ngang mắt
và mùi xôi thơm đến lạ lùng
Nhớ đến hình ảnh thân thương
của người mẹ bên bếp lửa
Sự tinh tế trong cảm nhận thiên nhiên và
một tâm hồn tràn đầy tình yêu thương đối
với gia đình, quê hương, đất nước

b, Hình ảnh người mẹ trong ký ức người con
Hình ảnh người mẹ trong kí ức
Những dòng thơ kể về mẹ
người con
Mẹ ở đâu chiều nay
- Mẹ là người tần tảo, chăm lo cuộc sống
Nhặt lá về đun bếp
gia đình.
- Mẹ rất yêu thương các con.
Phải mẹ thổi cơm nếp
- Mẹ rất giản dị, mộc mạc, chất phác.
Mà thơm suốt đường con
=> Hình ảnh người mẹ trong kí ức con: hiền từ, đảm đang, chịu thương
chịu khó, thương con.

3.Cảm xúc, suy ngẫm của nhà thơ qua nỗi nhớ.

Trong khổ thơ thứ 3, người
con thể hiện những tình
cảm, cảm xúc gì? Vì sao
những tình cảm, cảm xúc ấy
lại cùng trào dâng trong tâm
hồn người con khi “gặp lá
cơm nếp”?

Ôi mùi vị quê hương
Con quên làm sao được
Mẹ già và đất nước
Chia đều nỗi nhớ thương
- Tình cảm, cảm xúc của người con: dành nỗi
nhớ thương cho cả người mẹ và đất nước.
=> trào dâng trong tâm hồn người con khi gặp
lá cơm nếp.

Hương vị lá cơm nếp khiến người
con nhớ đến món cơm nếp mà
người mẹ đã nấu.
=> biểu tượng của
quê hương
mẹ và
quê
đấtnhạy
nướccảm,
gắn
=> Người
=> Người
lính
cóhương,
tâm hồn
bó
một yêu
mối quê
quan
hệ mật
yêutrong
gia đình,
hương
đấtthiết.
nước.

3.Cảm xúc, suy ngẫm của nhà thơ qua nỗi nhớ.
- Người con đã dành những tình cảm nhớ
Ôi mùi vị quê hương
thương và kính yêu dạt dào dành cho
Con quên làm sao được
mẹ và đất nước.
Mẹ già và đất nước
- Tình cảm thiêng liêng của người con
Chia đều nỗi nhớ thương.
dành cho cội nguồn, cho dân tộc, cho
người mẹ kính yêu đã sinh ra và yêu
Cây nhỏ rừng Trường Sơn
thương mình.
Hiểu lòng nên thơm mãi.
- Mùi vị quê hương: từ “mùi vị” dùng để
nói về cảm nhận bằng trái tim, tâm hồn
của tác giả đối với quê hương thân yêu
của mình.

III. Tổng kết

Theo em, chủ đề của
văn bản là gì? Nghệ
thuật đặc sắc được thể
hiện qua văn bản?

III. Tổng kết
1. Nội dung
Thông qua hình ảnh nồi
xôi mới, bài thơ thể hiện
tình cảm sâu sắc của tác
giả dành cho quê hương
và cho người mẹ kính
yêu của mình.

2. Nghệ thuật
So sánh, liệt kê,
điệp ngữ

Có
thể
bạn chưa
biết.

LUYỆN TẬP

10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
Câu 1: Bài thơ “Gặp lá cơm nếp ” được làm theo thể thơ nào?

Thể thơ năm chữ

10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
Câu 2: Người lính nhớ về mẹ trong hoàn cảnh nào?

-Trên đường hành quân bắt gặp lá cơm
nếp, nhớ đến món ăn của me. => nhớ mẹ

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
Câu 3: Hình ảnh nào của người mẹ trong tâm trí của con?
- Đảm đang, tần tảo

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
Câu 4: Mùi cơm nếp được tác giả gọi là mùi vị gì?
Mùi vị quê hương

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
Câu 5: Qua hình ảnh lá cơm nếp người con bộc lộ
tình cảm gì ?
- Tình yêu thương, kính trọng mẹ
-Tình yêu với quê hương đất nước.

VẬN DỤNG

Viết đoạn văn (5-7 câu)
nêu cảm nghĩ về tình
cảm của người con đối
với mẹ trong bài Gặp lá
nếp thơm

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

* Bài cũ: Học
bài, hoàn thành
bài tập. Làm
phần vận dụng

* Bài mới: hoàn
thành phiếu học
tập bài Trở gió.