FREE WRITING
 Xem video bài hát
“Thương ca tiếng Việt”
 Viết tự do cảm nghĩ về
bài hát này
 Chia sẻ với bạn cùng
bàn và cả lớp

THỰC HÀNH
TIẾNG VIỆT
https://www.facebook.com/HankNguyenn

I. Nhắc lại kiến
thức

3 nhóm thảo
luận và nhắc
lại kiến thức
về:

(1)

TỪ
ĐA
NGHĨA

(2)

NGHĨA
TỪ

(3)

BIỆN PHÁP TU
TỪ

CỦA

01

TỪ
ĐA
NGHĨ

• Là các từ có nhiều nghĩa

Khái
niệm

TỪ ĐA
NGHĨA

• Các nghĩa của từ đa
nghĩa có ít nhất 1 nét
nghĩa chung
• Anh Phượng đá chân vào

Ví dụ

cái chân bàn.
• “Cái

xe

này

ăn

xăng

quá!” Hà bực bội nên ăn
kem để hạ hỏa.

CÁC BƯỚC
XÁC ĐỊNH
TỪ ĐA
NGHĨA

Xác
định
các từ
có
cách
phát
âm
hoàn
toàn
giống
nhau

Giải
thích
nghĩa
của
các từ
đã xác
định
trong
ngữ
cảnh

Tìm
mối
liên hệ
về
nghĩa
giữa
các từ.
Nếu có
nét
nghĩa
chung
 Từ đa

BÀI TẬP
NHANH

Phân biệt nghĩa của 2 từ
“trái” trong câu: “Hôm
qua, bố mua cho em
một trái bóng cùng một
giỏ trái cây.” và cho biết
đó có phải từ đa nghĩa
không?

0
1

0
2

Trái bóng

Trái cây

 “Trái” trong 2 từ trên đều biểu thị
 Từ
đa liên
sự vật có dạng hình cầu,
nghĩa
nghĩa
quan đến nhau

02

NGHĨ
A CỦA
TỪ

Nhận xét nghĩa của 1 từ

Xác
định
nghĩa
của
từ
(nghĩa
thực
và
nghĩa
ẩn
dụ)

Tìm 1 số
từ
đồng
nghĩa với
từ đó

Nhận xét
về sự phù
hợp của từ
tác giả sử
dụng

BÀI TẬP
NHANH

Nhận xét nghĩa
của từ “gặp”
trong nhan đề
bài thơ “Gặp lá
cơm nếp”

Gặp là tiếp xúc/ tiếp nhận tác
động trực tiếp của 1 sự vật, hiện
tượng nào đó trong quá trình hoạt
động.
Những từ đồng nghĩa với “gặp” là:
nhìn, trông, thấy, phát hiện …
Từ “gặp” ở nhan đề là hợp lí vì nó
vừa thể hiện sự phát hiện tình cờ,
vừa thể hiện sự tiếp xúc và tác
động trực tiếp khi đang trên đường
hành quân

03

BIỆN
PHÁP
TU TỪ

SO
SÁN
H

BIỆN PHÁP TU TỪ
NHÂ
N
HÓA

ẨN
DỤ

HOÁ
N DỤ

Liệt
kê
ĐIỆP

Chỉ ra Biện pháp tu từ + Nêu tác
dụng
Xác
định
biện pháp
tu từ và chỉ
rõ từ / cụm
từ thể hiện
biện pháp
tu từ đó

Nêu
tác
dụng gợi
hình / gợi
thanh của
biện pháp
tu từ đó

Nêu
tác
dụng gợi
cảm của
biện pháp
tu từ đó
trong câu

Chỉ ra biện pháp tu từ
trong câu sau và nêu
tác dụng:
BÀI TẬP
NHANH

“Mỗi lần gió về lại cảm
giác mình mất một cái
gì đó không rõ ràng,
không giải thích được,
như ai đó đuổi theo
đằng sau, tôi gấp rãi ăn,
gấp rãi nói, gấp rãi cười,
gấp rãi khi ngày bắt đầu

“Mỗi lần gió về …, như ai đó đuổi theo đằng
sau, tôi gấp rãi ăn, gấp rãi nói, gấp rãi cười,
gấp rãi khi ngày bắt đầu rụng xuống.”
So sánh “ … như ai đó
đuổi theo đằng sau.”  Thể
hiện sinh động những cảm
giác mơ hồ của tác giả khi
những cơn gió chướng về.
Nó báo hiệu thời gian trôi
nhanh không gì níu giữ
được, nó mang đi bao điều
đẹp đẽ, quý giá trong đời
nên phải gấp để chạy đua
với thời gian

Điệp 4 lần cụm từ “gấp
rãi” + Liệt kê các hành
động của tác giả: ăn, nói,
cười  Tạo nhịp điệu cân
đối, nhịp nhàng cho câu
văn, vừa thể hiện cái hối
hả, vội vã của tác giả khỉ
phải chạy đua với thời
gian, với cơn gió để giữ lại,
để tận hưởng những gì
đẹp đẽ của cuộc đời

II. Luyện tập

Làm việc nhóm bốn

Hoàn thiện
“Vui cùng
của từ”

phiếu
nghĩa

Chia sẻ đáp án với
cả lớp

1. Nêu cách hiểu của em về cụm “thơm suốt đường
con” trong khổ:
Mẹ ở đâu, chiều nay
Nhặt lá về đun bếp
Phải mẹ thổi cơm nếp
Mà thơm suốt đường con.
* Nghĩa thực: Mùi
của lá cây cơm
nếp
vẫn
tỏa
hương thơm ngát
dọc đường hành
quân ra mặt trận

*
Nghĩa
biểu
tượng: Mùi cơm
nếp = tình yêu
thương của mẹ
luôn đồng hành
cùng con trên mọi
chặng đường đời.

2. Ta thường gặp những cụm từ như “mùi vị thức
ăn” , “mùi vị trái chín” , “mùi vị của nước giải
khát” … Nghĩa của từ “mùi vị” trong những
trường hợp đó có giống với nghĩa của từ “mùi vị”
trong cụm từ “mùi vị quê hương” hay không? Vì
sao?
* Nghĩa thực của “mùi vị”
nói chung: Mùi và vị của
sự vật, được cảm nhận
qua khứu giác và vị giác
* Nghĩa biểu tượng “mùi
vị quê hương”: Những nét
đặc trưng, thân thuộc của
quê hương

 Nghĩa biểu tượng được
mở rộng hơn so với
nghĩa gốc ban đầu,
không chỉ dừng lại ở mùi
vị quen thuôc mà còn ở
những sự vật, con người,
hình ảnh, thanh âm, kỉ
niệm, … đặc trưng của

Làm việc nhóm bốn

Hoàn thiện phiếu
“Vui cùng biện
pháp tu từ”

Chia sẻ đáp án với
cả lớp

“Thoạt
đầu,
âm
thanh ấy sẽ sàng
từng giọt tinh tang,
thoảng và e dè, như
ai đó đứng đằng xa
ngoắc tay nhẹ một
cái, như đang ngại
ngần không biết
người xưa có còn
nhớ ta không.”

* Biện pháp tu từ NHÂN HÓA thể hiện
qua từ E DÈ  Tác dụng: Thể hiện
sinh động âm thanh khẽ khàng của
những cơn gió chướng khí mới thổi
về
* Biện pháp tu từ ẨN DỤ (Chuyển đổi
cảm giác) thể hiện qua cảm nhận
tiếng gió (thính giác) thành “giọt tinh
tang” (thị giác + thính giác)  Tác
dụng: Gợi âm thanh trong trẻo, ngân
nga của tiếng gió + Thể hiện sự tinh
tế trong cách cảm nhận âm thanh
của
nhàpháp
văn tu từ SO SÁNH thể hiện
* Biện
qua vế “như ai đó đứng đằng xa … ta
không”  Tác dụng: Gợi sự gần gũi,
thân thương của những cơn gió
chướng với tác giả và quê hương

Trời lúc nào cũng
mát liu riu, nắng
thức rất trễ, tầm
tám giờ sáng mới
thấy mặt trời ngai
ngái lơi lơi, nắng
không
ra vàng
không ra trắng,
mây cụm lại rồi rã
từng chùm trên
đầu.

* Biện pháp tu từ NHÂN HÓA
thể hiện qua việc miêu tả nắng,
mặt trời, mây bằng các từ chỉ
đặc điểm của người như “thức
rất trễ” , “ngai ngái lơi lơi” ,
“cụm lại” , “rã ra”
* Tác dụng:
- Giúp cho các sự vật vốn vô tri
vô giác bỗng nhiên sống
động, có hồn, gợi lên rất
đúng bầu không khí của đất
trời khi gió chướng về
- Thể hiện sự quan sát và cảm
nhận tinh tế của tác giả

Để rồi một sớm
mai, bỗng nghe
hơi thở gió rất
gần.

* Biện pháp tu từ NHÂN HÓA
thể hiện qua việc miêu tả gió
bằng từ chỉ đặc điểm của người
“hơi thở gió”
* Tác dụng:
- Gợi những làn gió nhẹ, khẽ
thổi qua như hơi thở
- Gợi liên tưởng những ngọn
gió chướng kia dường như
cũng có cảm xúc, cũng mang
tâm hồn
- Thể hiện sự quan sát và cảm
nhận tinh tế của tác giả

Viết đoạn văn
ngắn, miêu tả cảnh
thiên nhiên, trong
đó có sử dụng biện
pháp tu từ

HAPU

THANK
S
https://www.facebook.com/HankNguyenn