Trường THPT CHUYấN
H� N?I - aMSTECDAM
Bài giảng
C�C KIM LO?I NHểM IA
(KIM LO?I KI?M)

I. Vị trí v� c?u t?o :
1.V? trớ
- Thu?c nhóm IA trong bảng hệ thống tuần hoàn và đứng đầu mỗi chu kì

-Bao gồm các kim loại:
Li Na K Rb Cs Fr
Xem BTH
2. Cấu tạo
Em có nhận xét gì về:
- Cấu hình e lớp ngoài cùng của nguyên tử các KLK?
- So sánh bán kính của KLK với bán kính cuả nguyên tử các
nguyên tố khác trong cùng chu kì?
b) Cấu tạo đơn chất:
- Độ bền của liên kết kim loại
trong tinh thể KLK?
- Cấu hình e : [KH]ns1
- Bán kính của KLK lớn nhất so với nguyên tử các nguyên tố khác trong cùng chu kì.Từ Li đến Cs, bán kính nguyên tử tăng dần.
- Đơn chất thuộc loại mạng lập phương tâm khối.
a) Cấu tạo nguyên tử:
- Cấu trúc kém đặc khít
? Liờn k?t kim lo?i trong tinh th?
KLK kộm b?n.
- Mật độ e hóa trị thấp
II.Tính chất vật lý:
Có khối lượng riêng nhỏ
Các kim loại kiềm đều mềm,
Có nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi thấp
Dựa vào cấu tạo , hãy giải thích các tính chất vật lí của KLK?
Do lực liên kết trong
kim loại yếu
Do cấu tạo kém
đặc khít( rỗng)
- Khi đốt, Li cho ngọn lưả màu đỏ tía, Na màu vàng, K màu tím,
Rb màu tím hồng,
Cs màu xanh da trời.
Xem thí nghiệm
Nhận xét:
* Độ âm điện: rất nhỏ
* Năng lượng ion hóa I1: nhỏ nhất so với các kim loại khác.
KLK rất hoạt động
Giá trị I giảm dần từ Li đến Cs
Độ hoạt động tăng dần
Dễ nhường e
* Thế điện cực:
Âm nhất so với các kim loại khác
Kết luận: Vậy KLK có tính khử rất mạnh
M M+ + 1e
[KH]ns1
[KH]
Mức oxi hóa đặc trưng duy nhất của KLK là +1
III.Tính chất húa h?c:
* Liên kết kim loại trong tinh thể kém bền
Năng lượng nguyên tử hóa nhỏ
1.Tác dụng với phi kim:
Các KLK tác dụng với hầu hết các phi kim:
+1
+1
+1
-2
-1
-1/2
b) Với các phi kim khác, tạo muối:
Với halogen, lưu huỳnh, KLK phản ứng ở nhiệt độ thường, bốc cháy ở nhiệt độ cao tạo muối halogenua
( MX ), sunfua ( M2S)

a) Với oxi:
- Các KLK đều phản ứng mạnh với oxi ngay nhiệt độ thường
( Rb, Cs bốc cháy trong không khí)
- Khi đun nóng, phản ứng bốc cháy và toả nhiều nhiệt
- Sản phẩm tạo ra : oxit ( M2O), peoxit ( M2O2), supeoxit (MO2)
+1
+1
-1
-2
-Với N2, C: chỉ có Li phản ứng trực tiếp
+ Với N2 , ở nhiệt độ thường: 6Li + N2 → 2Li3N
+ Với C, ở nhiệt độ cao : 2 Li + 2C → Li2C2
c) Với hiđro, KLK phản ứng với H ở nhiệt độ áp suất
cao tạo hiđrua kim loại:
2M + H2 ? 2 M H
MH + H2O ? MOH + H2
Điện phân nóng chảy MH →
catot
anot
M
H2
+
-
+1
-3
+1
-1
3. Tác dụng với nước:
Các KLK phản ứng mãnh liệt với nước:
2 M + 2 H2O → 2 MOH + H2
Dung dịch tạo ra là dung dịch kiềm mạnh
2. Tác dụng với dung dịch axit:
Các KLK phản ứng mãnh liệt với axit, phản ứng gây nổ rất nguy hiểm: 2Na + 2HCl → 2NaCl + H2
Phản ứng tổng quát: 2M + 2H+ → 2 M+ + H2
Ngoài ra: Các KLK còn phản ứng với một số hợp chất chứa H
linh động 2 M + 2 C2H5OH → 2 C2H5OM + H2
2 M + 2NH3 → 2NH2M + H2
amiđua
+
-
+
_
+
_
4. Tác dụng với một số hợp chất khác :
AlCl3 + 3 Na (nc) ? 3NaCl + Al
Al2O3 + 6K (nc) ? 3K2O + 2Al
R- X + 2Na(nc) + X- R ? R-R + 2NaX
Kết luận:
KLK có tính khử rất mạnh,
là những KL khử mạnh nhất
trong BHTTH
Trò chơi giải ô chữ
Câu 1: Cụm tõ gåm 10 ch÷ c¸i chØ tÝnh chÊt ho¸ häc cña kim loại kiềm.
Kể một vài phản ứng chứng minh KLK có tính khử mạnh?
D
A
Trò chơi giải ô chữ
Câu 2: Cụm tõ gåm 7 ch÷ c¸i chØ dạng tồn tại của các kim loại kiềm trong tự nhiên
Cho ví dụ về h?p ch?t c?a natri trong t? nhiờn
Trò chơi giải ô chữ
Câu 3: Cụm tõ gåm 9 ch÷ c¸i mô tả tính chất của ion KLK
Phương pháp duy nhất điều chế KLK là gì? Tại sao?
U
X
Trò chơi giải ô chữ
Câu 4: Cụm tõ gåm 6 ch÷ c¸i chØ một loại hợp chất được tạo ra khi đun Natri với Oxi?
Em có dự đoán gì về tính chất của hợp chất peoxit?
Trò chơi giải ô chữ
Câu 5: Cụm tõ gåm 4 ch÷ c¸i chØ mét nguyªn tè thuéc nhãm IA cã tÝnh chÊt kh¸c víi c¸c nguyªn tè cßn l¹i?
Hãy kể một vài tính chất khác biệt của Li so với các nguyên tố khác trong nhóm?
Trò chơi giải ô chữ
Câu 6:Cho Na vµo dung dÞch CuSO4. Sau ph¶n øng thu ®­îc mét kÕt tña.
1. Từ gồm 3 chữ cái chỉ số phản ứng xảy ra trong thí nghiệm trên
2. C?m từ gồm 8 chữ cái chỉ màu của kết tủa thu được sau phản ứng
Em hãy viết các phản ứng xảy ra trong thí nghiệm trên
Trò chơi giải ô chữ
Câu 7:Cho K vµo dung dÞch chứa hỗn hợp hai muối (NH4)2SO4, Al2(SO4)3
1. Từ gồm 3 chữ cái chỉ số phản ứng t?i da xảy ra trong thí nghiệm trên
2. Từ gồm 3 chữ cái chỉ s? ch?t khớ thoỏt ra trong thớ nghi?m trờn
Em hãy viết các phản ứng xảy ra trong thí nghiệm trên
Trò chơi giải ô chữ
Bài tập 1: Hoà tan hoàn toàn 9,75 gam kim loại kiềm M vào 200 ml dung dịch HCl 1M được 2,8 lít khí H2 (đktc). Đáp án đúng là:
Hãy nêu cách giải bài tập trên. Tính CM các chất trong dung dịch sau phản ứng
a) Đó là kim loại nào?
A. Li. B. Na. C. K D. Rb.
b) Từ gồm ba chữ cái chỉ số chất tan có trong dung dịch sau phản ứng:

Trò chơi giải ô chữ
Bài tập 2: Hoà tan hoàn toàn 1,36 gam hỗn hợp 2 kim loại kiềm kế tiếp nhau trong nhóm IA vào nước được 0,56 lít khí H2 (đktc). Đó là 2 kim loại nào?
A. Na, K. B. Rb, Cs. C. K, Rb. D. Li, Na.
Đáp án đúng là:
Hãy nêu cách giải bài tập trên
Xin chào và hẹn gặp lại các em vào buổi học lần sau!.