KHỞI ĐỘNG

Kĩ thuật “KWL”
Em hãy viết:

 K: 3 điều em đã biết về
phương thức con người khai
thác, sử dụng và bảo vệ TNTN
ở châu Phi.
 W:
3 điều em muốn học về
phương thức con người khai
thác, sử dụng và bảo vệ TNTN ở
châu Phi.

K
W

1
2
3
1
2
3

Thời gian:

L

1
2
3

BÀI 11

PHƯƠNG THỨC CON NGƯỜI KHAI THÁC.
SỬ DỤNG
VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở CHÂU PHI

Trình bày được cách thức người dân
châu Phi khai thác thiên nhiên ở các
môi trường khác nhau

MỤC TIÊU BÀI HỌC

Rèn luyện kĩ năng so sánh cách thức
khai thác thiên nhiên ở các môi trường
với nhau

NỘI DUNG
1

Khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên ở
môi trường xích đạo.

2

Khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên ở
môi trường nhiệt đới.

3

Khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên ở
môi trường hoang mạc.

4

Khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên ở
môi trường cận nhiệt.

Vượt qua thử
thách

Vượt qua thử thách
3

2

4

1

 Chia lớp thành 4 đội chơi
 Các đội lần lượt vượt qua 4
trạm thử thách
 Thời gian: 5 phút/trạm

Lược đồ các môi trường tự nhiên ở châu
Phi

Quan sát hình ảnh về các cảnh quan, xếp
cảnh quan đó vào môi trường phù hợp.

TRẠM 1. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG XÍCH
ĐẠO

Đi tìm từ khóa

 Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 1 – trang 135), và hình 4 (trang 131), hãy
điền từ khóa vào dấu … để hoàn thành đoạn sau:
(1)... và (2)… cao ở môi trường xích đạo giúp cho … (3) phát triển quanh năm, tạo
điều kiện trồng gối vụ, ... (4) nhiều loại cây.
Ở đây đã hình thành các ... (5) theo quy mô lớn nhằm mục đích ... (6) hoặc cung
cấp nguyên liệu cho các ... (7).
Tầng mùn trong đất ở môi trường xích đạo ... (8), lớp phủ thực vật lại bị tàn phá nên
mùn dễ bị nước mưa … (9).
Rừng mưa nhiệt đới ở Trung Phi cung cấp các loại … (10) chất lượng tốt, là sản
phẩm xuất khẩu có giá trị.
 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 1 điểm

Phần đáp
án

1. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG XÍCH ĐẠO

Thông tin phản hồi
(1) nhiệt độ và (2) độ ẩm cao ở môi trường xích đạo giúp cho cây trồng
(3) phát triển quanh năm, tạo điều kiện trồng gối vụ, xen canh (4) nhiều
loại cây.
Ở đây đã hình thành các vùng chuyên canh cây công nghiệp (5) theo
quy mô lớn nhằm mục đích xuất khẩu (6) hoặc cung cấp nguyên liệu cho
các nhà mày chế biến (7).
Tầng mùn trong đất ở môi trường xích đạo không dày (8), lớp phủ thực vật
lại bị tàn phá nên mùn dễ bị nước mưa rửa trôi (9).
Rừng mưa nhiệt đới ở Trung Phi cung cấp các loại gỗ (10) chất lượng tốt, là
sản phẩm xuất khẩu có giá trị.

1. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG XÍCH ĐẠO
+ Trồng gối vụ, xen canh nhờ nhiệt độ và độ ẩm cao giúp cây trồng phát triển quanh năm.
+ Hình thành các vùng chuyên canh cây công nghiệp (cọ dầu, ca cao,...) theo quy mô lớn nhằm
xuất khẩu hoặc cung cấp nguyên liệu cho nhà máy chế biến.
+ Bảo vệ rừng và trồng rừng để giữ tầng mùn trong đất không bị nước mưa rửa trôi (đặc biệt là
ở các sườn dốc của đổi, núi).

TRẠM 2. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG NHIỆT
ĐỚI

Đúng hay
Sai?

 Nhiệm vụ: Lựa chọn Đúng hoặc Sai ở các ý kiến dưới đây:
Câu
1. Tại những khu vực khô hạn như vùng xa van ở Nam Xa-ha-ra, làm
nương rẫy vẫn là hình thức phổ biến
2. Chăn nuôi dê, cừu theo hình thức công nghiệp.
3. Ở Đông Nam Phi, hình thành các vùng trồng cây ăn quả, cây công
nghiệp chỉ với mục đích tiêu thụ trong nước.
4. Ở môi trường nhiệt đới, cần chú ý xây dựng công trình thủy lợi để
bảo bảo nước cho thủy điện.
5. Một số quốc gia châu Phi đã thành lập các khu bảo tồn thiện nhiên
vừa để bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên, vừa phát triển du lịch sinh
thái.
 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 1 điểm

Đ/S

Phần đáp
án

TRẠM 2. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG NHIỆT
ĐỚI

Thông tin

phản
hồi
 Nhiệm vụ: Lựa chọn Đúng hoặc
Sai ở các ý kiến dưới đây:
Câu
1. Tại những khu vực khô hạn như vùng xa van ở Nam Xa-ha-ra, làm
nương rẫy vẫn là hình thức phổ biến
2. Chăn nuôi dê, cừu theo hình thức công nghiệp.
3. Ở Đông Nam Phi, hình thành các vùng trồng cây ăn quả, cây công
nghiệp chỉ với mục đích tiêu thụ trong nước.
4. Ở môi trường nhiệt đới, cần chú ý xây dựng công trình thủy lợi để
bảo bảo nước cho thủy điện.
5. Một số quốc gia châu Phi đã thành lập các khu bảo tồn thiện nhiên
vừa để bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên, vừa phát triển du lịch sinh
thái.
 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 1 điểm

Đ/S
Đ
S
S
S
Đ

2. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI

+ Ở những khu vực khô hạn như vùng xa van ở Nam Xa ha-ra: làm nương rẫy,
cây trồng chính là lạc, bông, kê,...; chăn nuôi dê, cừu,... theo hình thức chăn thả.
+ Ở những khu vực có khí hậu nhiệt đới ẩm như Đông Nam Phi: hình thành các
vung trồng cây ăn quả và cây công nghiệp để xuất khẩu.
+ Phát triển khai thác và xuất khẩu khoáng sản (vàng, đồng, chì, dầu mỏ, khí tự
nhiên,,..); phát triển công nghiệp chế biến sản phẩm cây nông nghiệp và sản
phẩm chăn nuôi.

+ Cần chú ý xây dựng các công trình thuỷ lợi.
+ Thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên.

TRẠM 3. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG HOANG
MẠC

Chọn đáp án đúng
 Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 3 – trang 136 - 137), và hình 4 (trang 131), hãy
chọn phương án đúng ở các câu sau:
Câu 1. Loại khoáng sản nào sau đây được khai thác nhiều ở hoang mạc Xa-ha-ra?
A. Dầu mỏ.

B. Vật liệu xây dựng.

C. Sắt và kim cương.

Câu 2. Nguyên nhân nào sau đây khiến diện tích hoang mạc ở châu Phi ngày càng mở rộng?
A. Hoạt động sản xuất công nghiệp.
B. Sự phát triển của ngành du lịch.
C. Biến đổi khí hậu và việc khai thác thiên nhiên không hợp lí.
Câu 3. Để vận chuyển hàng hóa và buôn bán xuyên hoang mạc, người ta sử dụng
A. xe ô tô.

B. sức của lạc đà.

 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 2 điểm

C. trực thăng

TRẠM 3. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG HOANG
MẠC

Chọn đáp án đúng
 Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 3 – trang 136 - 137), và hình 4 (trang 131), hãy
chọn phương án đúng ở các câu sau:
Câu 1. Loại khoáng sản nào sau đây được khai thác nhiều ở hoang mạc Xa-ha-ra?
A. Dầu mỏ.

B. Vật liệu xây dựng.

C. Sắt và kim cương.

Câu 2. Nguyên nhân nào sau đây khiến diện tích hoang mạc ở châu Phi ngày càng mở rộng?
A. Hoạt động sản xuất công nghiệp.
B. Sự phát triển của ngành du lịch.
C. Biến đổi khí hậu và việc khai thác thiên nhiên không hợp lí.
Câu 3. Để vận chuyển hàng hóa và buôn bán xuyên hoang mạc, người ta sử dụng
A. xe ô tô.

B. sức của lạc đà.

 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 2 điểm

C. trực thăng

3. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG HOANG MẠC

+ Trồng một số loại cây nông nqhiệp phù hợp trong các ốc đảo (cam,
chanh, chà là, lúa mạch,...), chăn nuôi gia súc theo hình thức du mục.
+ Dùng lạc đà để vận chuyển hàng hoá và buôn bán xuyên hoang mạc.
+ Ứng dụng kĩ thuật khoan sâu để khai thác một số tài nguyên trong
long đất (dầu mỏ, khí đốt, khoáng sản, nùớc ngầm)
+ Các nước trong khu vực thực hiện nhiều biện pháp chống hoang mạc
hóa.

TRẠM 4. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG CẬN
NHIỆT

Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 4 –
137), và hình 4 (trang 131), hãy thực hiện các
nhiệm vụ sau:
Nhiệm vụ 1 (2 điểm): Xác định phạm vi môi
trường cận nhiệt ở châu Âu.
Nhiệm vụ 1 (3 điểm): Trình bày cách thức
con người khai thác thiện nhiên ở môi trường
cận nhiệt.

TRẠM 4. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG CẬN
NHIỆT

Phạm vi

MÔI
TRƯỜNG
CẬN NHIỆT
Cách thức khai
thác, sử dụng và
bảo
vệ
thiên
nhiên

Cực bắc và cự nam châu Phi

+ Trồng các loại cây ăn quả có giá
trị xuất khẩu và một số cây lương
thực. Gia súc chính là cừu.
+ Khai thác khoáng sản
+ Hoạt động du lịch.
+ Các nước trong khu vực cần
chống khô hạn và hoang mạc hoá.

Lược đồ các môi trường tự nhiên ở châu
Phi

BÀI 11. PHƯƠNG THỨC CON NGƯỜI KHAI THÁC. SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN
Môi trường tự Môi trường xích đạo
nhiên
Phạm vi phân Bồn địa Công-gô và
bố
Duyên hải phía bắc
Vịnh Ghi-nê
Cách thức khai + Trồng gối vụ, xen
thác, sử dụng và canh nhờ nhiệt độ và
bảo vệ thiên độ ẩm cao giúp cây
nhiên
trồng
phát
triển
quanh năm.
+ Hình thành các
vùng chuyên canh
cây công nghiệp (cọ
dầu, ca cao,...) theo
quy mô lớn nhằm
xuất khẩu hoặc cung
cấp nguyên liệu cho
nhà máy chế biến.
+ Bảo vệ rừng và
trồng rừng để giữ
tầng mùn trong đất
không bị nước mưa
rửa trôi (đặc biệt là ở
các sườn dốc của đổi,
núi).

Ở CHÂU PHI

Môi trường nhiệt đới

2 bên xích đạo, bao quanh môi
trường xích đạo.
+ Ở những khu vực khô hạn như
vùng xa van ở Nam Xa ha-ra:
làm nương rẫy, cây trồng chính
là lạc, bông, kê,...; chăn nuôi dê,
cừu,... theo hình thức chăn thả.
+ Ở những khu vực có khí hậu
nhiệt đới ẩm như Đông Nam Phi:
hình thành các vung trồng cây
ăn quả (chuối,...) và cây công
nghiệp (mía, chè, thuốc lá, bông,
cà phê,...) để xuất khẩu.
+ Phát triển hoạt động khai thác
và xuất khẩu khoáng sản (vàng,
đồng, chì, dầu mỏ, khí tự
nhiên,,..); phát triển công nghiệp
chế biến sản phẩm cây nông
nghiệp và sản phẩm chăn nuôi.
+ Cần chú ý xây dựng các công
trình thuỷ lợi.
+ Thành lập các khu bảo tồn
thiên nhiên.

Môi trường hoang mạc

Môi trường cận
nhiệt
Dọc 2 đường chí tuyến, Cực bắc và cự nam
nội địa và nơi có dòng châu Phi
biển lạnh đi qua.
+ Trổng một số loại cây + Trổng các loại cây
nông nqhiệp phù hựp ăn quả (nho, cam,
trong các ốc đảo (cam, chanh, ô liu,...) có giá
chanh,
chà
là,
lúa trị xuất khẩu và một số
mạch,...), chăn nuôi gia cây lương thực (lúa mì,
súc theo hình thức du ngô). Gia súc chính là
mục.
cừu.
+ Dùng lạc đà để vận + Phát triển khai thác
chuyển hàng hoá và buôn khoáng sản, hoà Nam
bán xuyên hoang mạc. Phi).
+ Phát triển các hoạt
+ Ứng dụng kĩ thuật động du lịch.
khoan sâu để khai thác + Các nước trong khu
một số tài nguyên trong vực cần chống khô hạn
lòng
đất (dầu mỏ, khí và hoang mạc hoá.
đốt, khoáng sản, nùớc
ngầm)
+ Các nước trong khu vực
thực hiện nhiều biện pháp
chống hoang mạc hóa.

LUYỆN
TẬP

HỎI NHANH - ĐÁP
GỌN
1. Kể tên các môi trường tự nhiên ở
châu Phi?
2. Phạm vi phân bố của môi trường xích
đạo?
3. Kĩ thuật được sử dụng để tìm kiếm và
khai thác nước ngầm trên các hoang
mạc?
4. Nho, cam, chanh, ô liu, … là những

Hãy lập bảng so sánh cách thức
con người khai thác thiên nhiên ở
môi

trường

xích

đạo

và

trường nhiệt đới châu Phi.

môi

VẬN
DỤNG

VẬN DỤNG

Em hãy lựa chọn thực hiện 1 trong 2
nhiệm vụ:

1

2

Sưu tầm tài liệu về hoang mạc Xaha-ra.
Em hãy vẽ tranh hoặc viết một đoạn
văn thể hiện thông điệp kêu gọi bảo
vệ động vật hoang dã ở châu Phi.

SUY NGẪM SAU BÀI HỌC
Kĩ thuật “KWL”
Em hãy viết 3 điều em đã biết học
được qua bài học hôm nay (L).
Thời gian:

K
W
L

1
2
3
1
2
3
1
2
3