BÀI 25
MỘT SỐ BỆNH DO VIRUS
VÀ CÁC THÀNH TỰU TRONG
NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG VIRUS

KHỞI ĐỘNG
TÌNH HUỐNG
"Ở địa phương em có một người A đi từ vùng có dịch Covid
19 về nhưng không khai báo y tế. Khi bị phát hiện, người A
đã tiếp xúc với 50 người trong thôn. Cả thôn đang rất lo
lắng chưa biết làm thế nào? Bằng hiểu biết của mình, em
hãy đề xuất cách giải quyết để mọi người yên tâm hơn. Từ
đó, hãy đặt ra các câu hỏi thắc mắc về việc phòng tránh
bệnh do virus gây ra"

KHỞI ĐỘNG

I. CƠ CHẾ GÂY BỆNH CHUNG
CỦA VIRUS
Học sinh làm việc nhóm cặp đôi nghiên cứu
thông tin trong SGK, trả lời câu hỏi 1, 2 ở phần
Dừng lại và suy ngẫm SGK/146:
1. Virus gây bệnh theo các cơ chế nào?
2. Loại virus có vật chất di truyền là DNA hay
RNA sẽ dễ phát sinh các chủng đột biến mới?
Giải thích

I. CƠ CHẾ GÂY BỆNH CHUNG CỦA VIRUS

II. MỘT SỐ BỆNH DO VIRUS
Hãy quan sát hình 1, 2, đọc tài liệu về một số bệnh do virus
trong palet và hoàn thành PHT1

1

2

5

6

4

3

7

8

Hình 1. Một số virus gây bệnh ở người
(1): virus gây suy giảm miễn dịch ở người (human immunodeficiency); (2) virus gây bệnh cúm mùa
(influenza); (3): virus gây bệnh sởi (paramyxo); (4): virus gây bệnh rubella (rubella); (5): virus gây bệnh
viêm đường hô hấp cấp (corona); (6): virus gây bệnh tả (rota); (7): virus gây bệnh viêm gan B (hepatitis B);
(8): virus gây bệnh viêm não Nhật Bản (flavi).

I. MỘT SỐ BỆNH DO VIRUS GÂY BỆNH Ở NGƯỜI, ĐỘNG
VẬT VÀ THỰC VẬT
Hãy quan sát hình 1, 2, đọc tài liệu về một số bệnh do
virus trong palet và hoàn thành PHT1

(4)
(1)

(2)

(3)

11
e
(6)

(5)
Hình 2. Một số virus gây bệnh ở động vật

(1): virus gây bệnh dịch tả lợn Châu Phi (African swine fever); (2): virus gây bệnh lở
mồm long móng gia súc (Aphtho); (3): virus gây bệnh heo tai xanh (Arterivirus); (4) virus
gây bệnh cúm gia cầm H5N1 (H5N1); (5) virus gây bệnh đốm trắng ở tôm (Whispo
virus); (6) virus gây bệnh mùa xuân trên cá chép (Rhabdo virus carpio)

Phiếu học tập số 1: Một số bệnh do virus
Tên bệnh

Cấu tạo
virus gây
bệnh

1.Hội
 
chứng
AIDS
2.Bệnh
 
cúm
3.Bệnh ở
 
thực vật do
virus

Quá trình
nhân lên

Phương
thức lây
truyền

Cách
phòng
chống

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PHẦN TRÌNH BÀY CỦA CÁC NHÓM

1. Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS) ở người

2. Bệnh cúm ở người và động vật

Hình 3. Các phương thức lây truyền của virus corona 2019 (Sars-Cov 2)

Nguồn:
ttps://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2014/12/01/364749313/ebolain-the-air-what-science-says-about-how-the-virus-spreads

Nguồn:
https://www.nature.com/articles/s41579-02100535-6

Virus có thể lây lan trong không khí theo hai cách: bên trong các giọt lớn rơi nhanh xuống đất (màu đỏ), hoặc bên trong các giọt nhỏ
bay lơ lửng trong không khí (màu xám). Trong con đường đầu tiên, được gọi là lây truyền qua giọt nhỏ, vi-rút chỉ có thể lây lan từ
người bị bệnh khoảng 3 đến 6 feet. Trong con đường thứ hai, được gọi là lây truyền qua đường hàng không, vi rút có thể di chuyển từ
30 feet trở lên (1 feet = 0,3m)

Hình 4. Sự lây truyền virus trong không khí

Nguồn: https://www.scienceopen.com/document_file/8f4f1f5ecd03-45ba-bfea-5cd7761b59b1/PubMedCentral/8f4f1f5e-cd0345ba-bfea-5cd7761b59b1.pdf

Nguồn:
https://www.researchgate.net/figure/DIFFERENTSMODES-DE-TRANSMISSION-DU-VIRUSZIKA_fig2_309118054

Hình 5. Con đường lây truyền virius Zika

Hình 6. Lây truyền virus qua hành động bắt tay

Hình 7. Phương thức lây truyền của virus ở thực vật do vết cắn của côn trùng

3. Bệnh ở thực vật do virus
-Virut xâm nhập vào TBTV qua các vết thương cơ
giới (Vết cắn, xây xát..)
-Virut từ TB này sang TB khác nhờ cầu sinh chất
-Tác hại: Cây bị thay đổi về hình thái: thân lùn,
còi cọc, lá bị đốm vàng, xoăn, héo và rụng,…
- Phòng tránh: Chọn giống sạch bệnh, luân
canh, vệ sinh đồng ruộng, tiêu
diệt côn trùng truyền bệnh.

ARN

Bệnh xoăn lá cà chua
Virut khảm thuốc lá

Bệnh đốm khoai tây

Bệnh xoăn lá hoa hồng

Bệnh vàng lá lúa

Bệnh gỉ sắt

III. MỘT SỐ THÀNH TỰU ỨNG DỤNG VIRUS
Học sinh làm việc nhóm cặp đôi nghiên cứu thông tin
trong SGK, trả lời câu hỏi 1, 2, 3 ở phần Dừng lại và suy
ngẫm SGK/153:
1. Việc sử dụng virus làm thuốc trừ sâu có ưu việt gì
hơn so với việc dùng thuốc trừ sâu hoá học?
2. Tại sao việc tạo ra vaccine chống lại một số virus
gây bệnh thường gặp rất nhiều khó khăn?
3. Ở người cần tiêm chủng vaccine phòng chống bệnh
cúm mùa mỗi năm trong khi chỉ cần tiêm vaccine phòng
bệnh quai bị hoặc một số bệnh khác chỉ một lần trong đời.
Tại sao?

III. MỘT SỐ THÀNH TỰU ỨNG DỤNG VIRUS
1. Chế tạo Vaccine
Quy trình chế tạo vaccine đặc trị Covid – 19 (https://youtu.be/UGSuAAaxbKI)

III. MỘT SỐ THÀNH TỰU ỨNG DỤNG VIRUS
2. Sản xuất thuốc trừ sâu từ virus

- Sản xuất thuốc trừ sâu sinh học chứa virus Baculo
để diệt nhiều loại sâu ăn lá.
- Ưu điểm:
+ Thuốc có tính đặc hiệu cao, chỉ gây hại cho 1 số
sâu nhất định
+ Virus có thể tồn tại lâu ngoài cơ thể côn trùng
+ Dễ sản xuất, hiệu quả nhanh, giá thành hạ

III. MỘT SỐ THÀNH TỰU ỨNG DỤNG VIRUS
3. Sử dụng virus làm vector trong công nghệ di truyền

Luyện tập
•HS trả lời nhanh 5 câu hỏi trắc nghiệm
trên Google Forms
https://ci6.googleusercontent.com/proxy/
t1Vv3qXKt68KP1AzCe5Kkb21psRLWijHOvT3wLOSDVX8sW979L6toyG
SYUZCkzrF63TJybR0oyToPbzNjZ4I09e8x2pEkzjZX9Xsx2izR7S7LRSvZAARwttrg=s0-d-e1-ft#https://www.gstatic.com/docs/forms/
google_forms_logo_lockup_white_2x.png