CHƯƠNG 1. BẢN ĐỒ - PHƯƠNG TIỆN THỂ HIỆN BỀ
MẶT TRÁI ĐẤT
BÀI 1. HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến
2. Kinh độ, vĩ độ và tọa độ địa lí

Học xong bài này em sẽ:
- Biết được kinh tuyến, vĩ tuyến, kinh tuyến gốc, vĩ
tuyến gốc, các bán cầu và toạ độ địa lí.
- Xác định được trên bản đồ và quả Địa cầu kinh
tuyến gốc, xích đạo và các bán cầu.
- Ghi được tọa độ địa lí của một điểm trên bản đồ.

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến.

Hình 1: Quả địa cầu

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến.

Hình 1: Quả Địa cầu

Hình 2: Các đường kinh, vĩ tuyến trên quả Địa cầu

“Em có biết”:
- Kinh tuyến gốc được quy ước là kinh tuyến đi qua đài thiên văn Grin-uých nằm ở ngoại ô
thành phố Luân Đôn thủ đô nước Anh.
- Kinh tuyến gốc cùng với kinh tuyến 1800 chia quả địa cầu thành hai bán cầu, bán cầu
Đông và bán cầu Tây.
- Vĩ tuyến gốc là Xích đạo chia quả Địa cầu thành hai bán cầu, bán cầu Bắc và bán cầu
Nam.
- Vĩ tuyến 23027' được gọi là chí tuyến, vĩ tuyến 66033' được gọi là vòng cực.

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến.
THẢO LUẬN NHÓM (5 PHÚT)
- Nhóm 1, 3: Cho biết khái niệm về kinh tuyến, kinh tuyến gốc, kinh tuyến đông, kinh
tuyến tây.
- Nhóm 2, 4: Cho biết khái niệm về vĩ tuyến, vĩ tuyến gốc, vĩ tuyến bắc, vĩ tuyến nam.
- Nhóm 5, 6: Cho biết khái niệm về bán cầu Bắc, bán cầu Nam, bán cầu Đông, bán cầu
Tây. So sánh độ dài giữa các kinh tuyến với nhau và độ dài giữa các vĩ tuyến với nhau.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Nhóm 1, 3
Nhóm 2, 4
Nhóm 5, 6
- Kinh tuyến:…
- Vĩ tuyến:……
- Bán cầu Bắc:………….
- Kinh tuyến gốc:……… - Vĩ tuyến gốc:………… - Bán cầu Nam:………..
- Kinh tuyến Đông:……. - Vĩ tuyến Bắc:………… - Bán cầu Đông:……….
- Kinh tuyến Tây:……..
- Vĩ tuyến Nam:……….. - Bán cầu Tây:…………
- Độ dài giữa các kinh
tuyến:..............................
- Độ dài giữa các vĩ
tuyến:...............................

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Nhóm 1, 3
- Kinh tuyến:
Là nửa đường tròn nối hai cực trên bề
mặt quả Địa cầu.
- Kinh tuyến gốc:
Là kinh tuyến 00, đi qua đài thiên văn
Grin-uých (ngoại ô thành phố Luân

Kinh tuyến

Tây

Đông
Kinh tuyến gốc

Đôn nước Anh).
- Kinh tuyến Đông:
Là những kinh tuyến nằm bên phải
kinh tuyến gốc.
- Kinh tuyến Tây:
Là những kinh tuyến nằm bên trái
kinh tuyến gốc.

Kinh tuyến tây

Kinh tuyến đông
Quả Địa cầu

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Nhóm 2, 4
- Vĩ tuyến:
Là vòng tròn bao quanh quả Địa
cầu và vuông góc với các kinh
tuyến.
- Vĩ tuyến gốc:

Vĩ tuyến Bắc

Vĩ tuyến
Bắc

Là vĩ tuyến 00(Xích đạo).

Xích đạo

- Vĩ tuyến Bắc:
Là những vĩ tuyến nằm từ xích đạo Vĩ tuyến gốc
đến cực Bắc.

Nam

- Vĩ tuyến Nam:
Là những vĩ tuyến nằm từ xích đạo
đến cực Nam.

Vĩ tuyến Nam
Quả Địa cầu

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Bắc
Nhóm 5, 6
- Bán cầu Bắc:
Xích đạo
Nửa cầu nằm ở phía trên đường xích đạo,
chứa cực Bắc.
Vĩ tuyến gốc
Nam
- Bán cầu Nam:
Nửa cầu nằm ở phía dưới đường xích
đạo, chứa cực Nam.
- Bán cầu Đông:
- Bán cầu Tây:

Hình 1

Bán cầu Bắc
Bán cầu Nam
Hình 2

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Nhóm 5, 6
- Bán cầu Bắc:
Nửa cầu nằm ở phía trên đường xích đạo, chứa cực
Bắc.

Tây

Đông
Kinh tuyến gốc

- Bán cầu Nam:
Nửa cầu nằm ở phía dưới đường xích đạo, chứa cực
Nam.

Hình 1

900B

- Bán cầu Đông:
Nửa cầu nằm bên phải vòng kinh tuyến gốc.

- Bán cầu Tây:
Nửa cầu nằm bên trái vòng kinh tuyến gốc.

- Độ dài giữa các kinh tuyến: Bằng nhau
- Độ dài giữa các vĩ tuyến: Khác nhau.

Bán cầu
Tây

900N

Bán cầu
Đông

Hình 2

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến.

Hoa Kì

Trung Quốc
Việt Nam

 

Ôxtrây-li-a

 

Bản đồ thế giới
 

BÁN CẦU TÂY

BÁN CẦU BẮC
BÁN CẦU NAM

Hoa Kì
 

BÁN CẦU ĐÔNG

Trung Quốc
Việt Nam
Ôxtrây-li-a

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến.
- Kinh tuyến :Là nửa đường tròn nối hai cực trên bề mặt quả Địa cầu.
- Vĩ tuyến : Là vòng tròn bao quanh quả Địa cầu và vuông góc với các kinh tuyến.
- Kinh tuyến gốc: Là kinh tuyến 00, đi qua đài thiên văn Grin-uých (ngoại ô thành phố Luân Đôn
nước Anh).
- Vĩ tuyến gốc: Là vĩ tuyến 00(Xích đạo).
- Kinh tuyến Đông: Những kinh tuyến nằm bên phải kinh tuyến gốc.
- Kinh tuyến Tây: Những kinh tuyến nằm bên trái kinh tuyến gốc.
- Vĩ tuyến Bắc: Những vĩ tuyến nằm từ xích đạo đến cực Bắc.
- Vĩ tuyến Nam: Những vĩ tuyến nằm từ xích đạo đến cực Nam.
- Bán cầu Bắc: Nửa cầu nằm ở phía trên đường xích đạo, chứa cực Bắc. (từ vĩ tuyến 0 0 đến 900B)
- Bán cầu Nam: Nửa cầu nằm ở phía dưới đường xích đạo, chứa cực Nam.(vĩ tuyến 0 0 đến 900N).
- Bán cầu Đông: Nửa cầu nằm bên phải vòng kinh tuyến gốc. (từ kinh tuyến 00 đến 1800).
- Bán cầu Tây: Nửa cầu nằm bên trái vòng kinh tuyến gốc. (từ kinh tuyến 00 đến 1800).
- Các kinh tuyến có độ dài bằng nhau. Các vĩ tuyến có độ dài khác nhau.

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến.
2. Kinh độ, vĩ độ và tọa độ địa lí.
Quan sát hình 4, kết hợp đọc thông tin
trong SGK, phần “Em có biết” thảo luận
cặp đôi/bàn hoàn thành phiếu học tập sau:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
1. Khái niệm:
- Kinh độ: ……

2. Xác định tọa độ
địa lí của các điểm:
- Điểm A:……….

- Vĩ độ:………

- Điểm B:………..

- Tọa độ địa lí:…. - Điểm C:………..

Hình 4: Một số địa điểm trên quả Địa cầu

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến.
2. Kinh độ, vĩ độ và tọa độ địa lí.
- Kinh độ của một điểm là khoảng
cách tính bằng độ từ kinh tuyến
gốc đến kinh tuyến đi qua điểm
đó.
- Vĩ độ của một điểm là khoảng
cách tính bằng độ từ Xích đạo đến
vĩ tuyến đi qua điểm đó.
- Tọa độ địa lí của một điểm là
kinh độ và vĩ độ của địa điểm đó.
- Cách viết tọa độ địa lí: Vĩ độ
trước, kinh độ sau.
Ví dụ: Điểm C (100B, 200 T)

200

Kinh tuyến gốc
100
00 100

200

300

200

C

100

00
Xích đạo
100

200

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến.
2. Kinh độ, vĩ độ và tọa độ địa lí.
- Kinh độ của 1 điểm là khoảng cách
tính bằng độ từ kinh tuyến gốc đến kinh
tuyến đi qua điểm đó.
- Vĩ độ của 1 điểm là khoảng cách tính
bằng độ từ Xích đạo đến vĩ tuyến đi qua
điểm đó.
- Tọa độ địa lý của một điểm là nơi giao
nhau giữa kinh độ và vĩ độ của điểm đó.

Hình 4: Một số địa điểm trên quả Địa cầu

Xác định tọa độ địa lí của các điểm:
A,B,C.
A (600 B, 1200 Đ).
B (23027'B, 600Đ)
C (300N, 900Đ)

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
LUYỆN TẬP
Câu 1: Cho biết nếu vẽ các đường kinh tuyến, vĩ tuyến cách nhau 10 thì trên quả
Địa cầu có bao nhiêu kinh tuyến, vĩ tuyến?
Gợi ý: Đường tròn 3600, Xích đạo 00, cực 900 để tính ra số đường kinh, vĩ tuyến.
• Đáp án: 360 kinh tuyến và 181 vĩ tuyến.
Câu 2: Ghép kiến thức ở cột A với cột B sao cho phù hợp:
Cột A

Cột B
Đáp án
a. là khoảng cách tính bằng độ từ kinh  
1. Kinh tuyến
1-b
tuyến gốc đến kinh tuyến đi qua điểm đó.
b. là nửa đường tròn nối hai cực trên bề mặt  
2-d
2. Vĩ tuyến
quả Địa cầu.
c. là khoảng cách tính bằng độ từ Xích đạo  
3- a
3. Kinh độ của một điểm đến vĩ tuyến đi qua điểm đó.
d. là vòng tròn bao quanh quả Địa cầu và  
4. Vĩ độ của một điểm
4-c
vuông góc với các kinh tuyến.

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
LUYỆN TẬP

Câu 3: Sản phẩm thiết kế:

Kinh tuyến Tây

- Kinh tuyến gốc
- Vĩ tuyến gốc

Kinh tuyến Đông

Vĩ tuyến Bắc

- Kinh tuyến Đông
- Kinh tuyến Tây
- Bán cầu Đông

Bán cầu Bắc
Bán cầu Nam

Bán cầu Đông

- Vĩ tuyến Nam

Bán cầu Tây

- Vĩ tuyến Bắc

- Bán cầu Tây
- Bán cầu Bắc
- Bán cầu Nam

Vĩ tuyến Nam
Kinh tuyến gốc

Vĩ tuyến gốc
(Xích đạo)

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
VẬN DỤNG
Tra cứu internet, kết hợp quan sát
bản đồ hành chính Việt Nam, xác
định toạ độ địa lí của các điểm
cực phần đất liền của nước ta.
- Điểm cực Bắc:
- Điểm cực Nam:
- Điểm cực Đông:
- Điểm cực Tây:

Bản đồ hành chính Việt Nam

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ

Cực Bắc: Lũng CúĐồng Văn- Hà Giang
(23O23'B, 105O20'Đ)

Cực Tây: Sín Thầu Mường Nhé - Điện
Biên
(22022'B, 102010'Đ)

Cực Nam: Đất Mũi Ngọc Hiển - Cà Mau
(8034'B, 104040'Đ)

Bản đồ hành chính Việt Nam

Cực Đông: Vạn ThạnhVạn Ninh - Khánh Hòa
(12040'B, 109024'Đ)

BÀI 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ
- Học bài, làm bài tập trong tập bản đồ.
- Đọc trước bài mới: Bài 2: Bản đồ. Một số lưới
kinh, vĩ tuyến. Phương hướng trên bản đồ.