BÀI 1:
TỰ HÀO VỀ TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC VIỆT NAM

MỞ ĐẦU
Em hãy lắng nghe
bài hát “Đất nước
trọn niềm vui” và
cho biết lời bài hát
thể hiện truyền
thống nào của dân
tộc Việt Nam?

Lời bài hát thể hiện truyền thống yêu nước, đoàn kết đấu tranh
chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam

KHÁM PHÁ

1. Một số truyền thống dân tộc và giá trị của
truyền thống dân tộc Việt Nam

Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền
thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm
lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô
cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lượt qua mọi sự nguy hiểm, khó
khăn, nó nhẫn chim tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước
Thông tin trên nói về những truyền thống nào
của dân tộc Việt Nam?

Truyền thống yêu nước

Bùi Xương Trạch sinh năm 1451, người làng Thịnh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội.
Là con một gia đình nông dân nghèo, từ nhỏ ông đã quen việc đồng áng. Bố mẹ
cho đi học nhưng ông vẫn rất chăm làm. Khi đi bừa, ông đều mang sách buộc vào
tay bừa để vừa bừa, vừa ôn bài. Nhà nghèo, không có tiền mua đèn thắp, đến mùa
có đom đóm, ông bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng để lấy ánh sáng đọc sách. Trong kì
thi Hội, mỗi bài thi cách nhau mươi hôm, ông đều tranh thủ về nhà ôn thi và ra đồng
cấy, không bỏ phí một ngày. Sau kì thi cuối, các thí sinh đều náo nức chờ đợi ngày
yết bảng, riêng ông vẫn về đi cày. Khi xướng danh, bạn bè thấy tên ông, đã cử
người về tận làng báo cho ông biết thi thấy ông vẫn quần xắn trên đầu gối đang hì
hụi cuốc đất. Lúc đó, ông mới vội thay quần áo chỉnh tề để lên kinh đô. Năm 1478,
hai mươi bảy tuổi, ông đỗ tiến sĩ. Tuy làm đến chức Thượng thư nhưng ông vẫn nổi
tiếng là người tiết kiệm và liêm khiết.

Thông tin trên nói về những truyền thống nào của dân tộc
Việt Nam?

Truyền thống cần cù

Truyền thống hiếu học

Tết Nguyên Đán năm 2022, ảnh hưởng của dịch COVID-19 khiến việc tổ chức họp mặt, trao quà
trực tiếp không diễn ra được nhưng hầu hết các tỉnh, thành phố ở miền Tây Nam Bộ đều linh hoạt
bằng nhiều cách thức khác nhau để chuyển qua đến tận tay những người có hoàn cảnh khó khăn,
đảm bảo mọi người, mọi nhà đều có Tết. Nhiều người ở những xã đảo xa xôi, biên giới bất ngờ
nhận được những phần qua Tết nghĩa tình đã không khỏi rừng rung xúc động. Đoàn thanh niên
Công an tỉnh Kiên Giang không quản ngại khó khăn, vượt 100 km đường biển đến trao trực tiếp các
túi an sinh (gồm gạo, mì, nước mắm, dầu ăn, trứng,...) hỗ trợ bà con ở huyện đảo Kiên Hải. Hội Liên
hiệp Phụ nữ tỉnh An Giang phối hợp tổ chức hoạt động “đồng hành cùng phụ nữ biên cương" trao
tặng một ngôi nhà "Mái ấm biên cương" cùng 30 suất quả cho phụ nữ vùng biên giới có hoàn cảnh
khó khăn. Thành uỷ Cần Thơ phát huy tinh thần tương thân, tương ái của dân tộc, thăm và chúc Tết
các đồng chi thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và đặc biệt là chăm
lo cho các gia đình có trẻ mồ côi do dịch COVID-19. Tỉnh Cà Mau cũng dành ngân sách 40 tỉ đồng
cho hoạt động thăm, tặng quà người có công với cách mạng, hỗ trợ thêm khẩu phần ăn cho bệnh
nhân nhiễm COVID đang điều trị, hộ nghèo, cận nghèo và đối tượng bảo trợ xã hội.

Thông tin trên nói về những truyền thống nào của dân tộc
Việt Nam?

Truyền thống đoàn kết, yêu thương đùm bọc.

1

Truyền thống
yêu nước

2

Truyền thống
cần cù, hiếu
học

3

Truyền thống
đoàn kết, yêu
thương đùm bọc.

Giá trị của những truyền
thống ấy được thể hiện
như thế nào?

Hãy chia sẻ hiểu biết của em về các truyền
thống đó. Giá trị của những truyền thống ấy
được thể hiện như thế nào?
Những truyền thống đó được thể hiện qua những thói
quen được hình thành từ lâu đời. Nó bất biến trong suy
nghĩ, nếp sống của nhiều đối tượng khác nhau như gia
đình, tập thể, xã hội, tập đoàn lịch sử. Truyền thống còn
được coi là những tư tưởng, tình cảm trong một cộng
đồng nhất định, được hình thành trong quá khứ và mang
lại những giá trị tốt đẹp. Truyền thống thường được lưu
truyền từ đời này qua đời khác.

Truyền thống tốt đẹp của dân tộc là tổng hợp những giá
trị tinh thần (hệ tư tưởng, tính cách, lối sống, cách ứng
xử tốt đẹp ...) được hình thành trong quá trình lịch sử
dựng nước và giữ nước và được truyền từ thế hệ này
qua thế hệ khác.

Em hãy kể tên những truyền thống khác của dân tộc Việt Nam và
nêu giá trị của những truyền thống đó.

Truyền thống nhân nghĩa

Truyền thống tôn
sư trọng đạo

Một số
truyền
thống

Truyền thống
hiếu thảo

TRUYỀN THỐNG CỦA DÂN TỘC VIỆT NAM VÀ GIÁ TRỊ CỦA NHỮNG
TRUYỀN THỐNG ĐÓ.

Truyền thống dân tộc góp phần tích
cực vào quá trình phát triển của mỗi
cá nhân, là nền tảng cho lòng tự
hào, tự tôn, cho sự phát triển lành
mạnh và hạnh phúc của mỗi người.
Giá trị các truyền thống là nền tảng
để xây dựng đất nước phát triển
vững mạnh, là sức mạnh và bản
sắc riêng của Việt Nam trong quả
trình hội nhập quốc tế

Yêu nước, đoàn kết
Nhân nghĩa
Cần cù lao động
Tôn sư trọng đạo, hiếu thảo
Uống nước nhớ nguồn

2. Biểu hiện của lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam
Em hãy nêu biểu hiện của lòng tự hào về những truyền thống dân
tộc Việt Nam qua những thông tin trên
Kỉ niệm 73 năm Thương binh liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2020), lễ gặp mặt đại biểu 300 mẹ
Việt Nam anh hùng toàn quốc diễn ra tại Hà Nội là chương trình nhằm tri ân sâu sắc
công lao và những hi sinh của các Mẹ. Những năm qua, bên cạnh các chính sách ưu đãi
của Đảng, Nhà nước, toàn xã hội cũng luôn thể hiện lòng biết ơn bằng những việc làm
thiết thực, như phong trào "Áo lụa tặng bà" của các cháu thiếu nhi cả nước, phong trào
"Tấm chăn tặng mẹ" của các tổ chức, đoàn thể xã hội đến việc xây dựng Quỹ Đền ơn
đáp nghĩa, Nhà tình nghĩa,.... Đặc biệt việc chăm lo, phụng dưỡng các Mẹ Việt Nam Anh
hùng đã trở thành một chính sách lớn của Đảng, Nhà nước, đến nay, sau 25 năm thực
hiện Pháp lệnh quy định danh hiệu vinh dự Nhà nước "Bà mẹ Việt Nam anh hùng".
Đảng, Nhà nước đã phong tặng và truy tặng 139.275 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, trong
đó hiện có 4.962 Mẹ còn sống đang được các cơ quan, tổ chức và gia đình phụng
dưỡng.

Bày tỏ lòng biết ơn bằng những việc làm thiết thực

Em hãy nêu biểu hiện của lòng tự hào về những truyền thống dân tộc
Việt Nam qua những thông tin trên
Những tấm bia tiến sĩ đầu tiên được dựng ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám vào
năm Giáp Thìn (1484) đã mở đầu cho việc hình thành một quần thể di sản văn
hóa quý báu của dân tộc. 82 tấm bia tiến sĩ được dựng là hình thức tôn vinh,
lưu danh các nhà tri thức lớn cho các thế hệ sau chiêm ngưỡng và học tập.
Đứng trước vườn bia văn Miếu, chúng ta có thể thấy được ý nghĩa, thông điệp
mà người xưa gửi gắm, từ đó truyền cảm hứng cho nỗ lực vươn lên học tập,
làm việc, trau dồi đạo đức theo gương các bậc hiền nhân.

Biểu hiện sự hãnh diện, lòng tự hào

Những hành vi, việc làm tốt thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân
tộc Việt Nam.

Tìm hiểu về các
truyền thống của
dân tộc

Những hành vi, việc làm tốt thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc
Việt Nam.

Tích cực tham
gia các hoạt
động tại địa
phương

Những hành vi, việc làm tốt thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc
Việt Nam.

Tìm hiểu về các
truyền thống của
dân tộc

Những hành vi, việc làm tốt thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt
Nam.

Tìm hiểu về các
truyền thống của
dân tộc

Những hành vi, việc làm không tốt trong việc giữ gìn và phát huy truyền
thống dân tộc Việt Nam.

Vẽ bậy lên di tích

Những hành vi, việc làm không tốt trong việc giữ gìn và phát huy truyền
thống dân tộc Việt Nam?

Những hành vi, việc làm không tốt trong việc giữ gìn và phát huy truyền
thống dân tộc Việt Nam.

Biểu hiện của lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam

Thái độ
Cảm xúc

1
2

Lời nói
Và việc
làm

Có thái độ biết ơn, trân trọng những giá trị
truyền thống mà dân tộc Việt Nam đã xây
dựng từ thế hệ này sang thế hệ khác

Có những lời nói đúng đắn thể hiện sự biết ơn
Những việc làm phù hợp, thiết thực để góp
phần giữ gìn và phát huy truyền thống dân tộc

Những việc học sinh cần làm để thể hiện lòng tự hào về truyền thống của dân tộc
Việt Nam.

Tìm hiểu về truyền
thống, phong tục, tập
quán dân tộc

Tham gia các hoạt
động đền ơn đáp
nghĩa

Có thái độ tôn trọng,
trân quý, giữ gìn và
phát huy nghệ thuật
truyền thống

Tham gia các sinh
hoạt văn hóa dân
tộc, dân gian

Biết ơn những người
có công với đất nước

Phê phán những hành
vi, việc làm gây tổn hại
đến truyền thống dân tộ

LUYỆN TẬP

Bài tập 1: Em tán thành quan điểm nào dưới đây? Vì sao?
a. Truyền thống dân tộc là những giá
trị tốt đẹp, quý giá của đất nước.

Tán thành. Vì: truyền thống dân tộc là những giá trị vật chất và
tinh thần (tư tưởng, tính cách, lối sống, cách ứng xử tốt
đẹp, ...) hình thành trong quá trình lịch sử lâu dài của dân tộc,
được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

b. Trong thời đại mở cửa, hội nhập
quốc tế, truyền thống dân tộc không
còn quan trọng nữa

Không tán thành. Vì: các truyền thống tốt đẹp của dân tộc là
nền tảng để xây dựng đất nước phát triển vững mạnh, là sức
mạnh và bản sắc riêng của Việt Nam trong quá trình hội nhập
quốc tế.

c.Nhờ có truyền thống, mỗi dân tộc
mới có được bản sắc riêng.
d. Dân tộc Việt Nam có nhiều truyền
thống tốt đẹp, đáng tự hào với bạn
bè quốc tế.

Tán thành. Vì: các truyền thống dân tộc là một trong những
yếu tố giúp định hình nên bản sắc văn hóa dân tộc.
Tán thành. Vì: dân tộc Việt Nam có nhiều truyền thống đáng tự
hào như: yêu nước, kiên cường đấu tranh chống ngoại xâm;
đoàn kết; nhân nghĩa, yêu thương con người; cần cù lao động;
hiếu học, tôn sư trọng đạo, hiếu thảo; uống nước nhớ
nguồn,...

Bài 2: Những thái độ, hành vi nào dưới đây thể hiện lòng tự hào về truyền
thống dân tộc Việt Nam?
a. Tìm hiểu và giới thiệu với bạn bè quốc
tế về nghệ thuật của dân tộc như: chèo,
tuồng, hát xẩm, đờn ca tài tử,....
b. Kính trọng và biết ơn thầy, cô giáo
c. Lấn chiếm, xâm phạm các khu di tích
lịch sử, khu tưởng niệm các anh hùng
liệt sĩ.
d. Tích cực tham gia các lễ hội truyền
thống của quê hương.
e. Sáng tác các tác phẩm thơ ca, nhạc,
họa,....ca ngợi những anh hùng dân tộc,
ca ngợi vẻ đẹp của đất nước.

a. Tìm hiểu và giới thiệu với
bạn bè quốc tế về nghệ thuật
của dân tộc như: chèo, tuồng,
hát xẩm, đờn ca tài tử,....
b. Kính trọng và biết ơn thầy,
cô giáo
d. Tích cực tham gia các lễ
hội truyền thống của quê
hương.
e. Sáng tác các tác phẩm thơ
ca, nhạc, họa,....ca ngợi
những anh hùng dân tộc, ca
ngợi vẻ đẹp của đất nước.

Bài 3: Em hãy nhận xét và đưa ra lời khuyên cho bạn trong những tình huống dưới đây:

Trên một diễn đàn thảo
luận về truyền thống dân
tộc, bạn K cho rằng truyền
thống văn hóa của Việt
Nam không có nhiều đặc
sắc.
Nhà trường tổ chức cuộc
thi "Tìm hiểu về truyền
thống yêu nước của dân
tộc Việt Nam", bạn N
không muốn tham gia vì
cho rằng học sinh chỉ nên
tập trung cho việc học tập.

Em khuyên K nên tìm hiểu rõ
hơn về truyền thống dân tộc
để thấy được giá trị đặc sắc
của truyền thống dân tộc đồng
thời ta tự hào hơn về dân tộc,
đất nước.

Em khuyên N nên tham gia
vì cuộc thi giúp ta vừa học
tập thêm về kiến thức vừa
giúp cho bản thân tìm hiểu
về truyền thống dân tộc từ
đó giúp mỗi cá nhân giữ
gìn và phát huy truyền
thống dân tộc.

Câu hỏi 4. Hãy kể tên một số truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam và nêu
những thái độ, việc làm phù hợp và không phù hợp với truyền thống đó theo bảng
gợi ý:
Tên
truyền thống

Thái độ, việc làm
phù hợp

Thái độ, việc làm
không phù hợp

Cần cù
lao động

- Chăm chỉ, nỗ lực làm việc hết mình để hoàn
- Lười biếng, ỷ lại vào người khác, thích hưởng thụ,
thành các công việc, nhiệm vụ được giao.
…
- Luôn tự giác, tích cực trong lao động không cần ai - Làm việc một cách hời hợt, qua loa, đại khái,…
phải nhắc nhở.

Hiếu học

- Luôn chủ động tìm tòi, học hỏi để mở rộng và
nâng cao vốn hiểu biết.
- Tích cực, tự giác trong học tập, không cần ai phải
nhắc nhở.
- Tập trung chú ý nghe giảng.
- Luôn nỗ lực để hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ học
tập được giao.

- Thụ động, lười nhác; không chịu học hỏi kiến
thức mới.
- Cần có người nhắc nhở mới chịu học tập.
- Nói chuyện và làm việc riêng trong giờ học.
- Thực hiện các nhiệm vụ học tập một cách qua loa
hoặc ỷ lại vào người khác.

Hiếu thảo

- Lễ phép, kính trọng ông bà, cha mẹ.
- Quan tâm, chăm sóc và phụng dưỡng ông bà, cha
mẹ.
- Giúp đỡ ông bà, cha mẹ những việc làm phù hợp
với lứa tuổi.

- Vô lễ, thiếu sự tôn trọng, xúc phạm ông bà, cha
mẹ.
- Thiếu sự quan tâm, yêu thương hoặc ngược đãi
ông bà, cha mẹ.
- Ỷ lại, lười biếng, không giúp đỡ ông bà, cha mẹ

Từ khi lên làm trưởng
phòng tổ chức ở công ty M,
ông H đã nghiên cứu chính
sách đãi ngộ nhân viên của
các doanh nghiệp là đối thủ
cạnh tranh với công ty để
đề xuất mức lương, thưởng
cao hơn hẳn cho những
nhân viên có nhiều đóng
góp cho công ty M.

Bài 5: Giải đáp thắc mắc

VẬN DỤNG

Công ty M cần có mức
lương, thưởng cao cho
các nhân viên có nhiều
đóng góp cho công ty vì
các nhân viên này là
nhân tố quan trọng tạo
nên năng lực cạnh
tranh của doanh nghiệp
so với đối thủ nên cần
có chính sách khích lệ,
Theo em, vì sao công ty M
động viên để giữ chân
cần có mức lương, thưởng
vàmột
thúctruyền
đẩy cácthống
nhân tốt
cho1:các
nhân
có các
nhiềubạn trong nhóm vẽ tranh giới thiệu về
Câu
Em
hãyviên
cùng
viên này cống hiến cho
đóng góp cho công ty cao
đẹp của dân tộc Việt Nam
doanh nghiệp.
hơn
so
với
các
doanh
Câu 2: Em hãy viết bài giới thiệu về thành công của một người Việt Nam đã làm rạng
nghiệp đối thủ cạnh tranh?

danh truyền thống dân tộc. Từ đó, em rút ra được bài học gì cho bản thân?