VƯỢT CHƯỚNG NGẠI VẬT
1

2

3

4

LUẬT CHƠI
- “Chướng ngại vật” là tên hình ảnh ẩn sau 4 mảnh ghép được
đánh số từ 1 đến 4 tương ứng với 4 câu hỏi.
- Các em dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học để
trả lời, mỗi câu hỏi có 1 lượt trả lời.
- Câu trả lời đúng ghép sẽ biến mất để hiện ra một góc của
hình ảnh tương ứng.

VƯỢT CHƯỚNG NGẠI VẬT
1

3

2

4

Câu 1: Kể tên 5 loài động vật của nước ta.
Khỉ, vượn, hươu, voi, hổ,…
Câu 2: Kể tên 5 loài thảm thực vật của nước ta.
Rừng kín thường xanh, rừng thưa, rừng tre nứa, rừng ngập mặn,
rừng trên núi đá vôi,…
Câu 3: Kể tên 5 vườn quốc gia của nước ta.
Ba Bể, Cúc Phương, Bạch Mã, Cát Tiên, Phú Quốc,…
Câu 4: Kể tên 5 khu dự trữ sinh quyển của nước ta.
Cát Bà, Cù lao Chàm, Cần Giờ, Kiên Giang, Cà Mau,…

CHƯỚNG NGẠI VẬT

BIỂN ĐÔNG

BÀI 11

PHẠM VI BIỂN ĐÔNG, VÙNG BIỂN
ĐẢO VÀ ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN
VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

LỚP
PHẦN ĐỊA LÍ

8

BÀI 11. PHẠM VI BIỂN ĐÔNG, VÙNG BIỂN ĐẢO VÀ ĐẶC
ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM
NỘI DUNG BÀI HỌC

1

KHÁT QUÁT VỀ PHẠM VI BIỂN ĐÔNG

2

CÁC VÙNG BIỂN CỦA VIỆT NAM Ở BIỂN ĐÔNG

3

ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

4

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

BÀI 11

1 KHÁT QUÁT VỀ PHẠM VI BIỂN ĐÔNG
Quan sát hình 11.1 và kênh chữ
SGK, cho biết:
- Biển Đông có diện tích bao
nhiêu? Lớn thứ mấy trên thế
giới?
- Biển Đông nằm ở đại dương
nào? Trải dài trên những vĩ độ
nào?
- Biển Đông có diện tích
khoảng 3,44 triệu km2, là biển
lớn thứ 3 trong các biển trên
thế giới.
- Biển Đông thuộc Thái Bình
Dương, trải rộng từ vĩ độ 30N
đến vĩ độ 260B và từ kinh độ
1000 đến 1210Đ.

BÀI 11

1 KHÁI QUÁT VỀ PHẠM VI BIỂN ĐÔNG

- Biển Đông thuộc Thái Bình Dương, có diện tích
khoảng 3,44 triệu km2, trải rộng từ vĩ độ 30N đến 260B
và từ kinh độ 1000Đ đến 1210Đ.

BÀI 11

1 KHÁI QUÁT VỀ PHẠM VI BIỂN ĐÔNG

Quan sát video, hình 11.1 và kênh chữ
SGK, hãy xác định các quốc gia và vùng
lãnh thổ có chung Biển Đông với nước
ta.

Trung Quốc

Ca

m
-p
c
Thái hia uLan

- Các nước có chung Biển
Đông với Việt Nam là: Trung
Quốc, Phi-lip-pin, In-đô-nêxia, Bờ-ru-nây, Ma-lay-xia,
Xin-ga-po, Thái Lan,
Campu-chia.

Phi-lip-pin

Bru-nây

-Po
Xin-ga

In-đô-nê-xi-a

Ma-lai-xia

BÀI 11

1 KHÁT QUÁT VỀ PHẠM VI BIỂN ĐÔNG

- Biển Đông thuộc Thái Bình Dương, có diện tích
khoảng 3,44 triệu km2, trải rộng từ vĩ độ 30N đến 260B
và từ kinh độ 1000Đ đến 1210Đ.
- Các nước có chung Biển Đông với Việt Nam là:
Trung Quốc, Phi-lip-pin, In-đô-nê-xia, Bru-nây, Malay-xia, Xin-ga-po, Thái Lan, Cam-pu-chia.

BÀI 11

1 KHÁI QUÁT VỀ PHẠM VI BIỂN ĐÔNG
Quan sát hình 11.1 và kênh
chữ SGK, hãy xác định 2
vịnh biển lớn trong Biển
Đông. Cho biết diện tích
của phần biển Việt Nam
trong biển Đông là bao
nhiêu?
- Hai vịnh lớn là vịnh Bắc
Bộ và vịnh Thái Lan.
- Vùng biển VN là một
phần của Biển Đông, có
diện tích khoảng 1 triệu
km2.

BÀI 11

1 KHÁI QUÁT VỀ PHẠM VI BIỂN ĐÔNG

- Biển Đông thuộc Thái Bình Dương, có diện tích
khoảng 3,44 triệu km2, trải rộng từ vĩ độ 30N đến 260B
và từ kinh độ 1000Đ đến 1210Đ.
- Các nước có chung Biển Đông với Việt Nam là:
Trung Quốc, Phi-lip-pin, In-đô-nê-xia, Bru-nây, Malay-xia, Xin-ga-po, Thái Lan, Cam-pu-chia.
- Vùng biển VN là một phần của Biển Đông, có diện
tích khoảng 1 triệu km2.

VÙNGBIỂN
VIỆTNAM

BÀI 11

2 CÁC VÙNG BIỂN CỦA VIỆT NAM Ở BIỂN ĐÔNG

Đường cơ sở là gì?
Đường cơ sở
là căn cứ để
xác
định
phạm
vi,
chiều
rộng
của lãnh hải
và các vùng
biển
khác.
Đường cơ sở
để tính chiều
rộng lãnh hải
Việt Nam là
đường thẳng
gẫy khúc nối
liền các điểm
từ 0 đến A11.

BÀI 11

2 CÁC VÙNG BIỂN CỦA VIỆT NAM Ở BIỂN ĐÔNG

- Đường cơ sở để tính chiều rộng lãnh hải VN là đường thẳng
gãy khúc, nối liền các điểm từ 0 – A11.

Quan sát video, các hình 11.2-11.4 và kênh chữ SGK, hãy:
- Cho biết vùng biển nước ta gồm những bộ phận nào?
- Nêu căn cứ xác định vùng biển nước ta?

- Theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển Việt Nam năm
1982 và Luật Biển Việt Nam năm 2012, Việt Nam có các
vùng biển là: nội thuỷ, lãnh hải, tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc
quyền kinh tế và vùng thềm lục địa.

Nêu cách xác định thềm lục địa khi
mép ngoài của rìa lục địa này cách
đường cơ sở chưa đủ 200 hải lí và
khi mép ngoài của rìa lục địa này
vượt quá 200 hải lí tính từ đường
cơ sở?
Xác định vị trí các vịnh biển quan
trọng ở nước ta?
Trong vùng biển Việt Nam có hai vịnh
biển quan trọng là vịnh Thái Lan (được
bao bọc bởi bờ biển Việt Nam, Thái
Lan, Cam-pu-chia và Ma-lai-xi-a) và
vịnh Bắc Bộ (được bao bọc bởi bờ biển
Việt Nam và Trung Quốc).

Ngày 25/12/2000, Hiệp định về
phân định lãnh hải, vùng đặc quyền
kinh tế và thềm lục địa của Việt
Nam và Trung Quốc trong vịnh Bắc
Bộ đã được kí kết.

Đường phân định vịnh Bắc Bộ
giữa Việt Nam và Trung Quốc
được xác định bằng 21 điểm
có tọa độ xác định, nối tuần tự
với nhau bằng các đoạn thẳng.

BÀI 11

2 CÁC VÙNG BIỂN CỦA VIỆT NAM Ở BIỂN ĐÔNG

- Đường cơ sở để tính chiều rộng lãnh hải VN là đường thẳng
gãy khúc, nối liền các điểm từ 0 – A11.
- Nội thuỷ là vùng nước tiếp giáp với bờ biển, ở phía trong
đường cơ sở và là bộ phận lãnh thổ của Việt Nam.
- Lãnh hải là vùng biển có chiều rộng 12 hải lí tính từ đường cơ
sở ra phía biển. Ranh giới ngoài của lãnh hải là biên giới quốc
gia trên biển của Việt Nam.
- Vùng tiếp giáp lãnh hải là vùng biển tiếp liền và nằm ngoài
lãnh hải Việt Nam, có chiều rộng 12 hải lí tính từ ranh giới
ngoài của lãnh hải.

BÀI 11

2 CÁC VÙNG BIỂN CỦA VIỆT NAM Ở BIỂN ĐÔNG

- Vùng đặc quyền kinh tế là vùng biển tiếp liền và nằm ngoài
lãnh hải Việt Nam, hợp với lãnh hải thành một vùng biển có
chiều rộng 200 hải lí tính từ đường cơ sở.
- Thềm lục địa Việt Nam là đáy biển và lòng đất dưới đáy biển,
tiếp liền và nằm ngoài lãnh hải Việt Nam, trên toàn bộ phần kéo
dài tự nhiên của lãnh thổ đất liền, các đảo và quần đảo của Việt
Nam cho đến mép ngoài của rìa lục địa.
- Đường phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc
được xác định bằng 21 điểm có tọa độ xác định, nối tuần tự với
nhau bằng các đoạn thẳng.

Quảng Ninh là tỉnh được mệnh danh là
Việt Nam thu nhỏ khi có đủ các loại địa hình từ
vùng núi, trung du, đồng bằng ven biển, biển
và hải đảo.

Quan sát nội
dung video,
trả lời các
câu hỏi sau:
-Những hành
động
xâm
phạm
chủ
quyền vùng
biển nước ta?
- Chúng ta đã
làm gì trước
những hành
động đó?

Là học sinh, em đã có những hành động thiết thực nào
để góp phần bảo vệ chủ quyền vùng biển quê hương?

BÀI 11

3 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

a. Địa hình
Quan sát các hình ảnh và
kênh chữ SGK, cho biết địa
hình ven biển nước ta gồm
những dạng địa hình gì?
Địa hình ven biển rất đa
dạng, bao gồm: vịnh cửa
sông, bờ biển mài mòn,
tam giác châu, các bãi cát
phẳng, cồn cát, đầm phá,
vũng vịnh nước sâu,...

Bờ biển mài mòn

Phá Tam Giang

BÀI 11

3 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

a. Địa hình
Quan sát Atlat tr6, 7 và
kênh chữ SGK, cho biết
thềm lục địa nước ta có
đặc điểm gì?
Địa hình thềm lục địa có
sự tiếp nối với địa hình
trên đất liền. Vùng thềm
lục địa rộng, bằng phẳng
ở phía bắc và phía nam,
hẹp và sâu ở miền Trung.

BÀI 11

3 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

a. Địa hình
Quan sát Atlat tr4, 5 và kênh chữ
SGK, xác định các đảo và quần
đảo của nước ta. Các đảo và quần
đảo nước ta đóng vai trò gì?
- Tên một số đảo: đảo Cát Bà
(Hải Phòng), đảo Bạch Long Vĩ
(Hải Phòng), đảo Lý Sơn (Quảng
Ngãi), đảo Phú Quốc (Kiên
Giang), đảo Phú Quý (Bình
Thuận),…
- Tên một số quần đảo: Hoàng Sa
(Đà Nẵng), Trường Sa (Khánh
Hòa),…
- Các đảo và quần đảo đóng vai
trò rất quan trọng về kinh tế chính trị và an ninh quốc phòng.

BÀI 11

3 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

Đảo Phú Qúy

Quần đảo Hoàng Sa

Đảo Bạch Long Vĩ

Quần đảo Trường Sa

BÀI 11

3 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

a. Địa hình

- Địa hình ven biển rất đa dạng, bao gồm: vịnh cửa sông,
bờ biển mài mòn, tam giác châu, các bãi cát phẳng, cồn
cát, đầm phá, vũng vịnh nước sâu,...
- Vùng thềm lục địa rộng, bằng phẳng ở phía bắc và phía
nam, hẹp và sâu ở miền Trung.
- Có nhiều đảo và quần đảo, trong đó có 2 quần đảo xa bờ
là Hoàng Sa và Trường Sa.

BÀI 11

3 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

b. Khí hậu
Quan sát các hình ảnh và kênh chữ
SGK, trình bày đặc điểm nhiệt độ và
lượng mưa trên biển ở nước ta.
- Nhiệt độ bề mặt nước biển trung
bình năm là trên 23°C.
+ Mùa hạ: nhiệt độ giữa các vùng
biển ít chênh lệch.
+ Mùa đông: nhiệt độ giảm từ vùng
biển phía nam lên phía bắc.
+ Biên độ nhiệt độ trung bình năm
ở vùng biển đảo nhỏ hơn trên đất
liền.
- Lượng mưa nhỏ hơn trên đất
liền, khoảng trên 1100 mm/năm;
các đảo có lượng mưa lớn hơn.

Bình minh trên biển Nha Trang

Mưa trên đảo Phú Quốc

BÀI 15

1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO

b. Khí hậu
Quan sát Atlat tr9 và kênh chữ
SGK, hãy xác định các hướng
gió thổi trên biển ở nước ta.
-Từ tháng 10 đến tháng 4 năm
sau, gió mùa mùa đông và Tín
phong có hướng đông bắc
chiếm ưu thế;
- Từ tháng 5 đến tháng 9, gió
mùa hướng tây nam, đông
nam chiếm ưu thế.
- Gió trên biển mạnh hơn trên
đất liền rõ rệt.

BÀI 11

3 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

b. Khí hậu
Quan sát Atlat tr9 và kênh chữ SGK,
cho biết vùng biển nước ta có
những thiên tai nào? Trung bình
mỗi năm trước ta có bao nhiêu cơn
bão? Tần suất bão lớn nhất là vào
tháng nào? Đổ bộ vào vùng nào của
nước ta?
- Vùng biển nước ta là nơi chịu
nhiều thiên tai: bão, áp thấp nhiệt
đới, lốc,...
- Trung bình mỗi năm có 3 - 4 cơn
bão trực tiếp đổ bộ vào đất liền
Việt Nam.
- Tần suất bão lớn nhất là vào
tháng 9. Đổ bộ vào vùng Bắc
Trung Bộ.

Bão Noru đổ bộ vào vùng biển Đà Nẵng

BÀI 11

3 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

b. Khí hậu

- Nhiệt độ: khá cao, trên 23°C, biên độ nhiệt nhỏ hơn đất
liền.
- Lượng mưa: nhỏ hơn trên đất liền khoảng trên 1100
mm/năm.
- Gió trên Biển: thay đổi theo mùa và mạnh hơn trên đất
liền.
- Thiên tai: bão, lốc, áp thấp nhiệt đới,...

BÀI 11

3 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

c. Hải văn
Quan sát các hình ảnh, xác định
hướng chảy của dòng biển
trong vùng biển nước ta.
Nguyên nhân nào tạo nên
hướng chảy của các dòng biển?
- Hướng chảy của dòng biển
ven bờ ở nước ta thay đổi theo
mùa:
+ Mùa đông, dòng biển có
hướng: đông bắc - tây nam.
+ Mùa hạ, dòng biển chảy theo
hướng tây nam - đông bắc.
- Nguyên nhân: do hoạt động
của gió mùa.

Dòng chảy trên biển

BÀI 11

3 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

c. Hải văn
Quan sát các hình ảnh và kênh
chữ SGK, cho biết độ muối của
nước biển là bao nhiêu? Độ
muối của nước biển thay đổi
như thế nào? Kể tên các nơi sản
xuất muối nổi tiếng ở nước ta.
Độ muối bình quân của Biển
Đông là 30 - 33%0; thay đổi
theo khu vực, theo mùa và theo
độ sâu.
- Các nơi sản xuất muối nổi
tiếng: Sa Huỳnh và Cà Ná.

Sản xuất muối ở Sa Huỳnh

Sản xuất muối ở Cà Ná

BÀI 11

3 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

c. Hải văn
Quan sát các hình ảnh và kênh
chữ SGK, nêu đặc điểm chế độ
triều của nước ta.
- Bao gồm: nhật triều đều,
nhật triều không đều, bán nhật
triều và bán nhật triều không
đều. Trong đó, chế độ nhật
triều đều rất điển hình (đặc
biệt ở vịnh Bắc Bộ).
- Độ cao triều cũng thay đổi tuỳ
đoạn bờ biển (cao nhất là từ
Quảng Ninh đến Thanh Hoá,
thấp nhất là vùng biển ven bờ
đồng bằng sông Cửu Long).

Nhật triều trên cửa sông Bạch
Đằng

Bán nhật triều ở Nha Trang

BÀI 11

3 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

c. Hải văn

- Độ muối trung bình là 32 - 33%0.
- Dòng biển: thay đổi theo mùa: mùa đông, dòng biển
có hướng đông bắc - tây nam; mùa hạ, là tây nam đông bắc.
- Chế độ thủy triều: nhật triều đều, nhật triều
không đều, bán nhật triều và bán nhật triều không
đều.

BÀI 11

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
Quan sát Dựa vào hình 11.5, hãy
cho biết sự khác nhau về hướng
chảy của dòng biển mùa đông và
dòng biển mùa hạ trên biển đông.

Dòng biển ven bờ nước ta có
sự thay đổi theo mùa về hướng
chảy:
- Mùa đông, dòng biển có
hướng đông bắc - tây nam;
- Mùa hạ, dòng biển chảy theo
hướng ngược lại, là tây nam đông bắc.

BÀI 11

4 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
Tìm hiểu về vị trí địa lý, đặc điểm tự nhiên của một trong
các khu vực biển và hải đảo sau: vịnh Bắc Bộ, vịnh Thái Lan,
quần đảo Hoàng Sa, quần đảo Trường Sa.

VỊ TRÍ ĐỊA LÍ, ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN CỦA QUẦN ĐẢO TRƯỜNG SA
- Vị trí địa lí:
+ Quần đảo Trường Sa của Việt Nam nằm về phía Nam Biển Đông, ở trong
khoảng từ 6030' đến 120 độ vĩ Bắc, 111000 đến 117020' độ kinh Đông; Cách vịnh
Cam Ranh (Khánh Hòa) khoảng 248 hải lý và cách đảo Hải Nam (Trung Quốc) gần
600 hải lý.
+ Đây là quần thể gồm hơn 100 đảo, bãi ngầm, bãi san hô, trải r ộng trên vùng
biển khoảng 180.000 km2 và án ngữ vùng biển rộng phía Đông Nam nước ta.
+ Căn cứ vào vị trí và khoảng cách giữa các đảo, quần đ ảo Trường Sa đ ược chia
thành 8 cụm: Song Tử, Thị Tứ, Loại Ta, Nam Yết, Sinh Tồn, Trường Sa, Thám Hi ểm
và Bình Nguyên.
- Đặc điểm tự nhiên:
+ Diện tích các đảo: các đảo thuộc quần đảo Trường Sa có diện tích nh ỏ; trong
đó, Ba Bình là đảo rộng nhất, có diện tích khoảng 0,6 km 2.
+ Độ cao của các đảo (so với mặt nước biển trung bình) khoảng từ 3 m - 5 m;
cao nhất là đảo Song Tử Tây, khoảng từ 4 m - 6 m (lúc thủy tri ều xu ống).
+ Chất đất trên các đảo chủ yếu là cát san hô, có lẫn các l ớp phân chim và mùn
cây, dày khoảng 5 cm - 10 cm.

VỊ TRÍ ĐỊA LÍ, ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN CỦA QUẦN ĐẢO TRƯỜNG SA
+ Một số đảo có mạch nước ngầm, có thể tạo ra các giếng nước ngọt, như:
Song Tử Tây, Song Tử Đông, Trường Sa, v.v. Đây là vấn đề rất quan trọng đ ể
đưa dân ra sinh sống trên các đảo và phát triển dịch vụ hậu cần nghề cá.
+ Ngoài các đảo nổi, còn có các bãi đá, san hô ngầm, như: Sinh T ồn Đông,
Chữ Thập, Châu Viên, Ga Ven, Ken Nan, Đá Lớn, Thuyền Chài, v.v.
+ Khí hậu ở quần đảo Trường Sa được chia thành hai mùa: mùa khô (từ
tháng 1 đến tháng 5) và mùa mưa (từ tháng 5 đến tháng 1 của năm sau) v ới
lượng mưa rất lớn, khoảng hơn 2.500 mm. Các hiện tượng thời tiết cực đoan,
như: giông, lốc diễn ra quanh năm và là nơi thường xuyên hứng chịu các c ơn
bão lớn đi qua.
+ Thảm thực vật ở quần đảo Trường Sa tương đối phong phú với nhiều
loại cây xanh, như: phong ba, mù u, bàng vuông, phi lao và một s ố dây leo, c ỏ
dại vùng nhiệt đới. Đặc biệt, trên đảo Song Tử Đông có c ả vườn d ừa và nhiều
cây nhỏ.
+ Nguồn lợi hải sản ở Trường Sa cũng rất đa dạng, bao gồm nhiều loại
động vật quý, hiếm và có giá trị kinh tế cao, nhất là tôm hùm, vích và cá ng ừ
đại dương, v.v.