Tiết 34-Bài 12
CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG
(1075- 1077)

1. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ nhất (năm 1075)
a. Âm mưu của nhà Tống :Xâm lược Đại Việt
Vì sao nhà
Tống lại âm
mưu xâm
lược Đại Việt

Tống Thần Tông
“Sau khi Giao Chỉ (Đại Việt) thua,
hãy đặt thành quận huyện mà cai trị
và hãy sung công của cải” và nếu
thắng được Đại Việt thì thế Tống sẽ
tăng và các nước Liêu, Hạ sẽ phải
kiêng nể”

Ngân khố cạn kiệt tài
chính nguy ngập

Nhà
Nhân dân đói khổ,
nhiều nơi nổi dậy
đấu tranh.

Nội bộ mâu thuẫn

Tống
Vùng biên cương
thường xuyên bị
hai nước Liêu-Hạ
quấy nhiễu

1. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ nhất (năm 1075)
a. Âm mưu của nhà Tống :Xâm lược Đại Việt
-Để giải quyết khó khăn trong
Nhà Tống đã
nước và mở rộng lãnh thổ.
+ Xúi Chăm- pa đánh Đại Việt từ
phía Nam.
+ Ngăn cản việc buôn bán của
nhân dân 2 nước.
+ Mua chuộc các tù trưởng miền
núi.

làm gì để
thực hiện âm
mưu xâm
lược Đại
Việt ?

Nhóm 1
- Tức giận, chuẩn bị ráo riết xâm lược Đại Việt

10 vạn bộ binh

1 vạn ngựa chiến

20 vạn dân phu

b. Chủ trương của nhà Lý
- Cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ
huy, tổ chức cuộc kháng chiến.

b. Chủ trương của nhà Lý
- Cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ huy, tổ chức cuộc kháng
chiến.
- Đánh bại cuộc tấn công của Chăm-pa.
- Chủ động tiến công để tự vệ

b. Chủ trương của nhà Lý
- Cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ huy, tổ chức cuộc kháng chiến.
- Đánh bại cuộc tấn công của Chăm-pa.
- Chủ trương của nhà Lý “tiến công trước để tự vệ”.
+ Tháng 10-1075, hơn 10 vạn quân ta chia làm hai đạo dưới sự chỉ
huy của Lý Thường Kiệt cùng Tông Đản tấn công vào đất Tống
+ Kết quả: Hạ thành Ung Châu… Nhanh chóng rút quân về nước.

PHIẾU HỌC TẬP

Em hãy chỉ ra và phân tích nét độc đáo trong cuộc kháng chiến
chống Tống giai đoạn thứ nhất (năm 1075)?
đáo

Nét độc

.....................................
.....................................
.....................................
.....................................
.....................................
.....................................
.....................................
.....................................
.....................................
.....................................
....

Tại sao độc đáo?

...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................

Ý nghĩa
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
..........................

Em hãy chỉ ra và phân tích nét độc đáo trong cuộc kháng chiến chống Tống
giai đoạn thứ nhất (năm 1075)?
Tại sao độc đáo?
Nét độc đáo
..................................
..................................
..................................
..................................
..................................
..................................
..................................
..................................
..................................
..................................
..................................

Tiến công
trước để
tự vệ

..................................................................
Là chủ trương chưa từng có trong
..................................................................
lịch sử chống giặc ngoại xâm
..................................................................
..................................................................
Chỉ tấn công vào kho lương thảo
..................................................................
là nơi địch chuẩn bị cho cuộc
..................................................................
xâm lược nước ta
..................................................................
..................................................................
Ta treo bảng nói rõ mục đích tấn
..................................................................
..................................................................
công của ta
..................................................................
..................................................................
Quân ta rút về nước
..................................................................

Ý nghĩa
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
.......................................
..........................

- Đẩy kẻ thù
vào thế bị động.
- Tạo điều kiện
có lợi cho ta khi
kẻ thù kéo sang
xâm lược

2. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ hai (năm 1077)
a. Chuẩn bị kháng chiến

Sự chuẩn bị của Lý Thường Kiệt

01

02

03

Hạ lệnh cho các
địa phương
chuẩn bị bố
phòng.

Cử Lý Kế
Nguyên chặn
vùng biển
Đông Kênh

Xây dựng
phòng
tuyến Như
Nguyệt

2. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ hai ( năm 1077)
a. Chuẩn bị kháng chiến:
- Xây dựng phòng tuyến trên bờ Nam sông Như Nguyệt.

Vì sao Lý Thường Kiệt lại chọn bờ Nam sông Như Nguyệt làm phòng tuyến để chặn giặc?
T
ng
Sô

HIỆP HÒA

o
Đả

BẮC GIANG

Sôn
gH
ồng

TỪ SƠN

THĂNG LONG

am
N
ục
L
ng
ô
S

Can Vang
BẮC NINH
ng
Sông Đuố

VẠN XUÂN
Th
ái
Bì
nh

Bến Ngọt
YÊN PHONG

Sô
ng

am
iT

ng

nú

Đa Phúc

ơ
hư

y
Dã

VIỆT YÊN

LẠNG GIANG

Lược đồ phòng tuyến sông Như Nguyệt của quân ta

Tiết 34-Bài 12: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1075-1077)

2. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ hai ( năm 1077)
a. Chuẩn bị kháng chiến:

b. Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến sông như nguyệt

Nhóm 1
Nêu những nét độc đáo trong cách đánh giặc
của Lý Thường Kiệt?

THẢO
LUẬN
NHÓM

Nhóm 2
Vì sao đang ở thế thắng mà Lý Thường Kiệt
lại cử người đến thương lượng giảng hòa với giặc?
Nhóm 3
Nêu nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử
của cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ hai ?
Nhóm 4
Dùng lược đồ H3 trong sgk hãy tóm tắt lại trận chiến
chống Tống 1077.

LƯỢC ĐỒ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1076-1077)
Côn Lôn quan

Hoành Sơn

BÌNH NGUYÊN

QUÃNG NGUYÊN
Cao Bằng

Hà Giang

MÔN

g

BẠCH CHÂU
VĨNH BÌNH

Cổ vạn

Lạng Sơn

Sô
n

à

g

g

M

KHÂM CHÂU
LIÊM CHÂU

TÔ MẬU

Cầ

Quảng Ninh
u

THĂNG LONG
Sô
n

1-1077

QUANG L ANG

ô
gL

gĐ

ồn

n
Sô

Sô
n

gH

UNG CHÂU

Thái B
Bình
Bì

TƯ MINH

Thất Khê

Sô
n

Cuối năm 1076

S.
Th
ái

Bì

nh

ã

Quân ta phòng thủ
Quân Tống tiến công
Quân ta chặn đánh
Phòng tuyến Như Nguyệt

QU? NH CHÂU
QU
QUỲ

Phòng tuyến sông Như Nguyệt

ảo

Quách Quỳ

ơng

mĐ

Đa Phúc

VIỆT YÊN

Triệu Tiết

BẮC GIANG

Nam
c
ụ
L
Sông

Bến Ngọt

YÊN PHONG

VẠN XUÂN
iB

ống
u
Đ
Sông

ìn

h

TỪ SƠN
Th
á

g

g

Hồn

Can Vang
BẮC NINH

Sô
n

ông

Th ư

a
úi T

g
Sôn

n
Dãy

HIỆP HÒA

Trận tuyến quân Tống
Quân Tống tiến đánh
Quân ta chặn đánh
Nhà Lý phòng thủ
LẠNG GIANGPhòng tuyến Như Nguyệt

THĂNG LONG

LƯỢC ĐỒ TRẬN ĐÁNH TRÊN PHÒNG TUYẾN SÔNG NHƯ NGUYỆT

Đêm đêm Lý Thường Kiệt cho người vào
ngôi đền nhỏ bên bờ sông đọc bài thơ thần:
“Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư”.
T¹m dÞch là:
“ Sông núi nước Nam, vua Nam ở,
Rành rành định phận ở sách trời.
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm,
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời”.
Em hãy cho biết ý nghĩa của bài
thơ ?
- Để khích lệ tinh thần chiến đấu của quân ta.
- Đồng thời làm khiếp đảm tinh thần quân Tống

S«
ng

Th
­¬
ng

§a Phóc

S.

S. N
hÞ

gK
i ệt

H
g
ån

S. T h
¸
i
B
×
n
h

S.

HĂNG LONG

S.

Çu

Lý
Thư
ờn

­ NguyÖt

c
ô
L

C
S.

Yên Phong

Nh

Lược đồ: kháng chiến chống Tống (1076-1077)

m
a
N

Nhóm 1
Nêu những nét độc đáo trong cách đánh giặc
của Lý Thường Kiệt ?

THẢO
LUẬN
NHÓM

Nhóm 2
Vì sao đang ở thế thắng mà Lý Thường Kiệt
lại cử người đến thương lượng giảng hòa với giặc?
Nhóm 3
Nêu nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử
của cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ hai ?
Nhóm 4
Quan sát lược đồ H3 và tư liệu trong sgk
miêu tả tóm tắt trận chiến chống Tống?

Nhóm 1
Châu Ung
Châu Khâm
Châu Liêm
Đề nghị
“giảng hoà”

Chọn sông
Như Nguyệt
Ngâm bài
“Thơ Thần”

Để đảm bảo mối quan
hệ bang giao hoà hiếu
giữa 2 nước sau chiến
tranh

Để đảm bảo hoà bình
lâu dài cho đất nước

Nhóm 2
Để không làm
tổn thương danh
dự của nước lớn

Để thể hiện tinh
thần nhân đạo
của dân tộc ta

Nhà Lý
kiên quyết
kháng
chiến

Tài thao
lược của
LÝ
THƯỜNG
KIỆT

Toàn dân
đoàn
kết

Nguyên
nhân
thắng
lợi
Vai trò
của
quân đội

Nhóm 3
Đánh bại
cuộc xâm
lược của
nhà Tống
Ý nghĩa
Lịch sử
Nền độc
lập dân tộc
được
giữ vững

? Qua cuộc kháng chiến chống Tống của nhà Lý các em rút ra được những bài học gì cho công
cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay?

? Qua cuộc kháng chiến chống Tống của nhà Lý các em rút ra được những bài học gì cho công
cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay?
Bài học kinh nghiệm cho công cuộc bảo vệ đất nước hiện nay: có đường lối và phương pháp
đấu tranh đúng đắn, đoàn kết toàn dân, kết hợp nhiều hình thức đấu tranh, mềm dẻo nhưng kiên
quyết (mềm dẻo về sách lược, phương pháp, kiên quyết giữ vững nguyên tắc độc lập chủ quyền
và toàn vẹn lãnh thổ. Một lòng kiên trung yêu nước, bảo vệ đất nước từ sớm , từ xa, từ khi đất
nước chưa nguy.)...
Giáo dục cho học sinh tinh thần nhân đạo, yêu chuộng hòa bình - đây là một truyền thống tốt đẹp
của dân tộc. Cách kết thúc chiến tranh rất độc đáo của Lý Thường Kiệt - không tiêu diệt toàn bộ
quần thù khi chúng đã ở “thế cùng, lực kiệt”, mà kết thúc chiến tranh bằng cách giảng hoà để bảo
đảm mối quan hệ bang giao, hoà hiếu giữa hai nước sau chiến tranh; không làm tổn thương danh
dự của nước lớn, bảo đảm một nền hoà bình lầu dài. Đồng thời, cũng nhằm bảo toàn lực lượng
của quần dần ta, tránh những tổn thất, hi sinh không cần thiết. Qua đó chứng tỏ tinh thần nhân
đạo của dần tộc ta và vai trò to lớn của Lý Thường Kiệt.

SÔNG NÚI NƯỚC NAM
“Sông núi nước Nam, vua Nam ở
Rành rành định phận ở sách trời.
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm,
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời.”

Bài thơ này được xem như là bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên
của nước ta. Bài thơ đã khẳng định độc lập chủ quyền và toàn
vẹn lãnh thổ của người Việt ở phương Nam.

Tiết 34- Bài 12: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1075-1077)

1. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ nhất (năm 1075)
a. Âm mưu của nhà Tống:
b. Chủ trương của nhà Lý
2. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ hai ( năm 1077)
a. Chuẩn bị của ta

b. Hành động của nhà Tống
c. Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến Như Nguyệt:
*Diễn biến
*Kết quả
*. Nguyên nhân thắng lợi:
- Do tinh thần đoàn kết dũng cảm của nhân dân ta.
- Nhờ sự chỉ huy tài tình và cách đánh sáng tạo của Lý Thường Kiệt..
* Ý nghĩa:
- Là trận đánh tuyệt vời trong lịch sử chống ngoại xâm cuả dân tộc ta.
- Bảo vệ vững chắc nền độc lập, tự chủ của dân tộc.

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ:
- Học bài cũ, trình bày được diễn biến cuộc kháng chiến chống Tống 1075-1077 bằng sơ đồ tư
duy., Làm bài tập 2+3 SGK
- Chuẩn bị tiết học sau ôn tập củng cố kiến thức.

aaaaaâ