Môn: Khoa học tự nhiên 6
Năm học 2026-2027

BÀI 14
MỘT SỐ NHIÊN LIỆU

TRÒ
CHƠI

“NHANH NHƯ
CHỚP”

Luật chơi:
+ Chia lớp thành 4 đội chơi.
+ Trong thời gian 1 phút, các đội chơi hãy liệt kê các
nhiên liệu được sử dụng trong cuộc sống hàng ngày mà
em biết (sử dụng bảng phụ). Kết thúc 1 phút, đội nào
viết được nhiều nhất và đúng nhất sẽ là đội chiến
thắng.

“NHA
NH
NHƯ
CHỚP”

BÀI 14

MỘT SỐ NHIÊN
LIỆU

VÒNG CHUYÊN GIA
Yêu cầu:
+ Các nhóm tìm hiểu ở nhà một số nhiên liệu
(củi, than đá, xăng, khí gas) về trạng thái, khả
năng cháy, khả năng tan trong nước, ứng dụng,
cách sử dụng nhiên liệu hiệu quả.
+ Trình bày các nội dung đã tìm hiểu qua các
sản phẩm như: video, poster, powerpoint, A0…

VÒNG CHUYÊN GIA

NHÓM 1: Tìm hiểu về nhiên liệu củi
NHÓM 2: Tìm hiểu về nhiên liệu than đá

NHÓM 3: Tìm hiểu về nhiên liệu xăng

NHÓM 4: Tìm hiểu về nhiên liệu gas

Nhiên liệu là gì?

Nhiên liệu được chia thành mấy loại?
Cồn khô

Xăng
Than tổ ong

Củi

Than đá

gas

Than bùn

Cồn 9009

Cồn khô

Nhiên liệu
rắn
3 loại

Nhiên liệu
lỏng

Nhiên liệu
khí

Than tổ ong

Than bùn

Củi

Cồn 900

Xăng
gas

NHIÊN LIỆU LỎNG GỒM
RƯỢU

XĂNG
CỒN

DẦU HỎA

NHIÊN LIỆU KHÍ

Gồm: khí thiên nhiên, khí mỏ dầu, khí lò cốc, khí lò cao, khí than.

Biogas có phải là nhiên liệu không? Tại sao?

+CH1: Nhiên liệu là gì?
+CH2: Dựa vào trạng thái, có thể chia nhiên liệu thành
mấy loại? Đó là những loại nào? Cho ví dụ.
+CH3: Ở một số hộ gia đình chăn nuôi gia súc (lợn,
trâu, bò…) thường làm một hầm kín chứa toàn bộ phân
chuồng. Ở đó, phân chuồng bị phân hủy và sinh ra
biogas (khí sinh học). Biogas được sử dụng để phục vụ
quá trình đun nấu. Vậy biogas có phải là nhiên liệu
không? Tại sao?

- Câu trả lời của các câu hỏi:
+ CH1: Nhiên liệu là những chất cháy được và tỏa
nhiều nhiệt.
+ CH2: Dựa vào trạng thái, có thể chia nhiên liệu
thành 3 loại. Đó là nhiên liệu rắn (than đá, củi…);
nhiên liệu lỏng (xăng, cồn, dầu hỏa…); nhiên liệu khí
(khí gas, biogas…).
+ CH3: Biogas là nhiên liệu. Vì biogas dễ cháy, có
tỏa nhiều nhiệt.

I. CÁC LOẠI NHIÊN LIỆU
- Nhiên liệu là những chất cháy được và khi cháy tỏa
nhiều nhiệt.
- Có 3 loại nhiên liệu :
+ Nhiên liệu rắn : củi, cồn khô, than bùn, than tổ ong
…
+ Nhiên liệu lỏng : xăng, cồn, dầu hỏa, …
+ Nhiên liệu khí : gas, biogas, khí thiên nhiên, khí mỏ
dầu, khí lò cốc, khí lò cao, khí than ...

+ CH1: Nêu tính chất chung của nhiên liệu ?
+ CH2: Nêu cách dùng nhiên liệu (củi, than
đá, xăng, khí gas) hiệu quả, an toàn ?
+ CH3: Lợi ích của việc sử dụng nhiên liệu
hiệu quả, an toàn ?

+ CH1: Tính chất chung của nhiên liệu: dễ cháy, có tỏa nhiệt; hầu hết
nhẹ hơn nước; không tan trong nước.
+ CH2: Cách dùng nhiên liệu (củi, than đá, xăng, khí gas) hiệu quả, an
toàn:
- Cung cấp đủ oxygen cho quá trình cháy.
- Tăng diện tích tiếp xúc giữa không khí và nhiên liệu.
- Điều chỉnh nhiên liệu để duy trì sự cháy ở mức cần thiết nhằm cung cấp
lượng nhiệt vừa đủ với nhu cầu sử dụng, tránh lãng phí nhiên liệu.
+ CH3 : Lợi ích của việc sử dụng nhiên liệu hiệu quả, an toàn:
Tránh cháy nổ gây nguy hiểm đến con người và tài sản.
Giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
Làm cho nhiên liệu cháy hoàn toàn và tận dụng lượng nhiệt do quá trình
cháy tạo ra.

TÍNH CHẤT CỦA MỘT SỐ NHIÊN LIỆU
Nhiên liệ
u

Củi

Than đá

Xăng

Gas

Trạng thái

Rắn

Rắn

Lỏng

Khí

Khả năng cháy

Có

Có

Có

Có

Đặc điểm

Nêu tính chất chung của nhiên liệu.

Nêu cách dùng nhiên
liệu an toàn, tiết kiệm.

LỢI ÍCH CỦA VIỆC SỬ DỤNG NHIÊN LIỆU AN
TOÀN, HIỆU QUẢ

Tránh cháy nổ gây
nguy hiểm đến con
người và tài sản

Giảm thiểu
ô nhiễm môi
trường

Làm cho nhiên liệu
cháy hoàn toàn và tận
dụng lượng nhiệt do
quá trình cháy tạo ra

II. NGUỒN NHIÊN LIỆU, TÍNH CHẤT VÀ CÁCH SỬ DỤNG
NHIÊN LIỆU
- Tính chất chung của nhiên liệu: dễ cháy, có tỏa nhiệt;
hầu hết nhẹ hơn nước; không tan trong nước.
- Tính chất của nhiên liệu:
+ Than đá: rắn, không tan trong nước.
+ Cồn: lỏng, tan trong nước.
+ Xăng, dầu: lỏng, không tan trong nước.

Cách dùng nhiên liệu (củi, than đá, xăng, khí gas) hiệu quả, an
toàn:
+ Cung cấp đủ oxygen cho quá trình cháy.
+ Tăng diện tích tiếp xúc giữa không khí và nhiên liệu.
+ Điều chỉnh nhiên liệu để duy trì sự cháy ở mức cần thiết nhằm
cung cấp lượng nhiệt vừa đủ với nhu cầu sử dụng, tránh lãng phí
nhiên liệu.
- Lợi ích của việc sử dụng nhiên liệu hiệu quả, an toàn:
+ Tránh cháy nổ gây nguy hiểm đến con người và tài sản.
+ Giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
+ Làm cho nhiên liệu cháy hoàn toàn và tận dụng lượng nhiệt do
quá trình cháy tạo ra.
-

Nêu một số tác động đến môi trường khi sử dụng các nhiên liệu hóa thạch.

- Một số tác động đến môi trường khi sử
dụng các nhiên liệu hóa thạch:
+ Gây biến đổi khí hậu.
+ Gây ô nhiễm nguồn đất, nước, không khí.
+ Phá hủy hệ sinh thái và đa dạng sinh học.
+ Mực nước biển dâng cao đe dọa cuộc sống
con người.

Kể tên các nguồn năng lượng tái tạo thay thế nguồn năng lượng
từ nhiên liệu hóa thạch.

MỘT SỐ NGUỒN NĂNG LƯỢNG
TÁI TẠO

Năng lượng địa nhiệt

Năng lượng mặt trời

Năng lượng gió

Năng lượng sinh học

Nhiệm vụ: Thảo luận nhóm và
nêu những ưu điểm của các
nguồn năng lượng tái tạo có
thể thay thế nguồn năng lượng
từ nhiên liệu hóa thạch vào
phiếu học tập.

ƯU ĐIỂM CỦA NGUỒN NĂNG
LƯỢNG TÁI TẠO

Tái tạo lại được

Bảo vệ môi trường

Chi phí hợp lí

PHIẾU HỌC TẬP
1. Hãy kể tên một số nguồn năng lượng tái tạo có thể
thay thế nguồn năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch.
…………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
…….
2. Cho biết ưu điểm của các nguồn năng lượng này.
 
 
 

- Các nguồn năng lượng thông thường là than đá, dầu mỏ và khí
thiên nhiên (nhiên liệu hoá thạch), phải mắt hàng triệu năm để
hình thành (không tái tạo), do đó sẽ cạn kiệt dần. Nếu như nguồn
nhiên liệu hóa thạch bị cạn kiệt thì: chiến tranh, kinh tế chậm
phát triển, đời sống của con người gặp nhiều khó khăn….
Một số nguồn năng lượng khác có thể thay thế nguồn năng
lượng từ nhiên liệu hóa thạch: thủy điện, gió, năng lượng mặt
trời, thủy triều, năng lượng sinh học, địa nhiệt….
Ưu điểm của các nguồn năng lượng trên là: Có thể tại tạo được,
bảo vệ môi trường, giá thành không quá cao…

III. SƠ LƯỢC VỀ AN NINH NĂNG LƯỢNG.
- Nếu như nguồn nhiên liệu hóa thạch bị cạn kiệt thì : chiến
tranh, kinh tế chậm phát triển, đời sống của con người gặp
nhiều khó khăn….
- Một số nguồn năng lượng khác có thể thay thế nguồn năng
lượng từ nhiên liệu hóa thạch : thủy điện, gió, năng lượng
mặt trời, thủy triều, năng lượng sinh học, địa nhiệt….
- Ưu điểm của các nguồn năng lượng trên là: Có thể tái tạo
được, bảo vệ môi trường, giá thành không quá cao…

LUYỆN
TẬP

Hãy chọn phương án trả lời đúng trong các câu sau:

Câu 1. Nhận định nào sau đây là sai?
A. Nhiên liệu là những chất cháy được, khi cháy tỏa nhiệt và phát
sáng.
B. Nhiên liệu đóng vai trò quan trọng trong đời sống và sản xuất.
C. Nhiên liệu rắn gồm than mỏ, gỗ …
D. Nhiên liệu khí có năng suất tỏa nhiệt thấp, gây độc hại cho môi
trường.

Câu 2. Để sử dụng nhiên liệu cho hiệu quả cần đảm
bảo yêu cầu nào sau đây?
A. Cung cấp đủ không khí hoặc oxi cho quá trình cháy.
B. Tăng diện tích tiếp xúc của nhiên liệu rắn với với không
khí hoặc oxi.
C. Điều chỉnh lượng nhiên liệu để duy trì sự cháy phù hợp
với nhu cầu sử dụng.
D. Cả 3 yêu cầu trên.

Câu 3. Loại nhiên liệu nào sau đây có năng suất tỏa
nhiệt cao, dễ cháy hoàn toàn?
A. Nhiên liệu khí.
B. Nhiên liệu lỏng.
C. Nhiên liệu rắn.
D. Nhiên liệu hóa thạch.

Câu 4. Để sử dụng nhiên liệu có hiệu quả cần phải cung
cấp không khí hoặc oxygen
A. Vừa đủ.
B. Thiếu.
C. Dư.
D. cả B và C đều đúng.

Câu 5. Nhận định nào sau đây là đúng khi nói về ưu
điểm của nguồn năng lượng tái tạo?
A. Có khả năng tái tạo hoặc làm mới.
B. Có nguồn gốc từ lòng đất.
C. Gây ô nhiễm môi trường.
D. Chỉ sử dụng được đối với các nước có khí hậu
nhiệt đới.

Câu 6. Hãy giải thích tại sao các chất khí dễ cháy hoàn
toàn hơn các chất rắn và chất lỏng?
A. Vì chất khí nhẹ hơn chất rắn và chất lỏng.
B. Vì chất khí có nhiệt độ sôi thấp hơn chất rắn và
chất lỏng.
C. Vì diện tích tiếp xúc của chất khí với không khí
lớn hơn.
D. Vì chất khí có khối lượng riêng lớn hơn chất rắn
và lỏng.

Câu 7.  Dãy nhiên liệu nào sau đây thuộc nhóm nhiên
liệu lỏng?
A. Củi, than đá, biogas.
B. Cồn, xăng, dầu hỏa.
C. Biogas, khí gas, khí mỏ dầu.
D. Củi, than đá, sáp.

Câu 8. Nguồn năng lượng có thể thay thế nguồn năng
lượng từ nhiên liệu hóa thạch là
A. Năng lượng mặt trời, năng lượng gió.
B. Dầu mỏ, thủy điện.
C. Năng lượng sinh học, khí thiên nhiên.
D. Củi, dầu mỏ.

Câu 9. Tính chất chung của nhiên liệu là
A. dễ cháy, có tỏa nhiều nhiệt.
B. dễ tan trong nước.
C. dễ cháy, nhiệt hạ thấp.
D. nặng hơn nước.

Câu 10. Lợi ích của việc sử dụng nhiên liệu hiệu quả,
an toàn:
A. Tránh cháy nổ gây nguy hiểm đến con người và tài sản.
B. Giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
C. Làm cho nhiên liệu cháy hoàn toàn và tận dụng lượng
nhiệt do quá trình cháy tạo ra.
D. Tất cả các phương án còn lại.

VẬN DỤNG
1. Hãy Đề xuất phương án kiểm chứng xăng
nhẹ hơn nước và không tan trong nước.
2. Trong gia đình em thường sử dụng nguồn
nhiên liệu nào để đun nấu? Em hãy đề xuất
biện pháp để sử dụng nhiên liệu đó một