CHƯƠNG VI :
Giáo viên: Phạm Nguyễn
TỪ
Kiều Oanh

Vì sao ta có thể đính một
bức tranh lên bảng bằng
sắt?

Vì sao có thể đóng
một số hộp bút mà
không cần khoá ?

VIDEO 1

BÀI 18
NAM CHÂM

NAM CHÂM

Nam
Châm

Tính
Chất Từ
Của
Nam

Tương
Tác
Giữa 2
Nam

Kim
Nam
Châm
Tự Do

Nam
Châm

Tìm hiểu về nam
châm

Từ
Các
xathủy
xưa thủ
condùng
ngườinhững
đã chú
“viên
ý đến
đámột
dẫnsố
đường”
loại đá có
tínhnày
chất
đểhút
định
được
hướng
mộttrên
số vật
biển.
bằng sắt

VIDEO 2

Nam
Châm

Tìm hiểu về nam
châm

Nam châm là những vật có từ tính có
thể hút được các vật bằng sắt, thép
……………

Lực tương tác của
nam châm với sắt
là lực tiếp xúc hay
lực không tiếp
xúc?

Lực tương tác của nam châm với sắt là lực không tiếp xúc.

VIDEO 3

Nam
Châm

Tìm hiểu về nam
châm

Nếu bảo quản và sử dụng nam châm không đúng cách như để
ở nơi có nhiệt độ cao, làm va đập mạnh ……… thì nam châm
có thể mất từ tính

Nam
Châm

Tìm hiểu về nam
châm

Những nam
châm có từ
tính tồn tại
trong thời
gian dài gọi
là nam
châm vĩnh
cửu

Hãy kể ra một số
dụng cụ hoặc thiết
bị có sử dụng nam
châm vĩnh cửu.

VIDEO 4

Một số dụng cụ hoặc thiết bị có sử dụng nam châm
vĩnh cửu.

Loa điện

Nắp bút

Dán
tranh

Loa là thiết bị dùng
để phát ra âm
thanh. Hãy để xuất
một cách đơn giản
giúp xác định được
bộ phận nào trong
loa có từ tính.

hâm

Để phát hiện bộ phận nào của loa có nam châm, ta
dùng một chiếc đinh sắt đưa gần loa. Ở vị trí nào
đinh sắt bị hút thì vị trí đó là nam châm của loa.
Thông thường, nam châm nằm ở phấn sau của loa.

VIDEO 5

Nam
Châm

Quan sát hình dạng của
nam châm

Ngày nay người ta thường chế tạo nam châm từ các vật liệu là sắt,
ferrite, thép, đất hiếm, ………Chúng có hình dạng và kích thước
khác nhau, tùy thuộc vào công dụng của chúng. Thông thường,
trên các nam châm có kí hiệu N, S và có 2 màu khác nhau

Hãy gọi tên các nam châm trong
Hình 18.2 dựa theo hình dạng của
chúng.

Hình 18.2. Một số dạng nam châm thông dụng

Nam
châm
thẳng

Nam
châm hình
chữ U

Kim nam
châm

Nam
châm tròn

Nam
Châm
Nam châm là những vật có từ
tính

Những nam châm có từ tính tồn tại lâu dài
được gọi là nam châm vĩnh cửu

NAM CHÂM

Nam
Châm

Tính
Chất Từ
Của
Nam

Tương
Tác
Giữa 2
Nam

Kim
Nam
Châm
Tự Do

Thí
nghiệm 1
THÉP

Tính Chất Từ Của Nam
Châm
NHÔM

ĐỒNG

SẮ
T

GỖ

Lần lượt đưa thanh nam châm (nam châm chữ U) đến gần
từng vật.

Tính Chất Từ Của Nam
Châm

Thí
nghiệm

Vật Dụng

Vật Liệu

Tương tác với nam châm
Có
Không

Thép
Nhôm
Đồng
Sắt
Gỗ

Bảng kết quả

Thí
nghiệm 1

Tính Chất Từ Của Nam
Châm

Hai đầu nam châm hút vật liệu nào, không
hút vật liệu nào?
Nam châm hút sắt, thép; không hút nhôm,
đồng, gỗ.

Các vật liệu đặt ở hai đầu hay ở giữa của
nam châm bị hút mạnh nhất?
Lực hút ở 2 cực từ là mạnh nhất

Thí
nghiệm 2

Đặt kim nam châm tự do cân
bằng trên mũi nhọn
Quan sát hướng của 2 đầu kim
khi kim nằm cân bằng
Đẩy nhẹ cho kim quay 1 góc
nhỏ rồi buông tay
Quan sát hướng của 2 đầu kim
khi kim nằm cân bằng

Tính Chất Từ Của Nam
Châm

Tính Chất Từ Của Nam
Châm

Một đầu kim luôn chỉ hướng nào và đầu
kia của kim luôn chỉ hướng nào (hướng
Bắc Một
hayđầu
hướng
Nam)
kim luôn
chỉ hướng nào Bắc và đầu kia của kim
luôn chỉ hướng Nam.

Từ các thí nghiệm trên có thể rút ra những
tính chất gì của nam châm?
Nam châm luôn có hai cực.
Nam châm hút được sắt.

Tính Chất Từ Của Nam
Châm

Vật liệu có tương tác với nam châm gọi là vật liệu có tính
chất từ
Nam châm chỉ tương tác với các vật
liệu từ như: sắt, thép, cobalt, nickel
………
Khi để nam châm tự do, đầu luôn chỉ hướng Bắc gọi là
cực Bắc (N), đầu luôn chỉ hướng Nam gọi là cực Nam
(S)
N
S

Làm thế nào
để xác định
được cực Bắc
và cực Nam
của một nam
châm khi
trên nam
châm không
đánh dấu
cực?

NAM CHÂM

Nam
Châm

Tính
Chất Từ
Của
Nam

Tương
Tác
Giữa 2
Nam

Kim
Nam
Châm
Tự Do

Tương Tác Của 2
Nam Châm

Thí
nghiệm

Treo thanh nam châm bằng 2
sợi chỉ lên thanh ngang →
nam châm cân bằng
Đưa 1 cực thanh nam châm
khác lại gần 1 đầu thanh
nam châm treo
Đưa cực kia thanh nam châm
khác lại gần 1 đầu thanh
nam châm treo

Sự tương tác giữa các cực của nam châm

Mô tả hiện
tượng và rút ra
kết luận gì về
tương tác giữa
hai nam
châm?

Hiện
Tượng

2 thanh nam châm đẩy nhau khi đưa đầu thanh
nam châm kí hiệu cực N lại gần đầu thanh nam
châm kí kiệu đầu N được treo bằng sợi dây

Hiện
Tượng

2 thanh nam châm hút nhau khi đưa đầu thanh
nam châm kí hiệu cực S lại gần đầu thanh nam
châm kí kiệu đầu N được treo bằng sợi dây

Tương Tác Của 2 Nam
Châm
Khi đưa từ cực của nam châm lại gần nhau, các
từ cực cùng tên đẩy nhau, các từ cực khác tên
hút nhau

Hai thanh kim loại
giống nhau, chúng
luôn hút nhau mà
không đẩy nhau. Có
thể kết luận gì về
hai thanh kim loại
này?

Hai thanh kim loại luôn hút nhau mà không
đẩy nhau thì một trong hai thanh không phải là
nam châm. Có thể là một thanh sắt và một
nam châm.

NAM CHÂM

Nam
Châm

Tính
Chất Từ
Của
Nam

Tương
Tác
Giữa 2
Nam

Kim
Nam
Châm
Tự Do

Định Hướng Của Một Kim Nam
Châm Tự Do

Thí
nghiệm

Đặt một kim nam châm tự do tại vị trí gần một nam châm
thẳng
Xác
hướng
của lệch
kim nam
châm vừa xác định rồi buông tay. Khi kim đã
Đẩy định
kim nam
châm
khỏi hướng
đứng yên, kim còn chỉ hướng lúc đầu nữa không? Làm lại thí nghiệm 2 lần
và nhận xét.
Làm lại thí nghiệm trên ở vị trí khác của kim
nam 

Thí
nghiệm

Định Hướng Của Một Kim Nam
Châm Tự Do
Ban đầu hướng S của kim nam châm luôn hướng về
cực N của thanh nam châm.
Đẩy kim nam châm lệch khỏi hướng vừa xác định
rồi buông tay. Khi kim đã đứng yên, kim vẫn chỉ hướng
lúc đầu.

Thí
nghiệm

Định Hướng Của Một Kim Nam
Châm Tự Do
Tiến hành làm lại thí nghiệm ở những vị trí khác
của kim nam châm, ta thấy kim nam châm chỉ theo
những hướng khác nhau và cực S của kim nam châm
luôn hướng về phía cực N của thanh nam châm.

Từ thí nghiệm trên rút ra nhận xét gì về tác dụng của
một nam châm lên một nam châm 

Định Hướng Của Một Kim Nam
Châm Tự Do

Kim nam châm đặt gần nam châm sẽ chịu tác
dụng của nam châm làm cho kim nam châm
nằm theo một hướng xác định.

LUYỆN TẬP

CÂU 1: Phát biểu nào sau đây là đúng khi
nói về nam châm

A
Mọi nam châm
luôn có hai cực

D
Cực Bắc của thanh
nam châm luôn có từ
tính mạnh hơn cực
Nam nên kim nam
châm luôn chỉ hướng
Bắc

B

Có thể có nam
châm 2 cực và
nam châm 1
cực

C
Một nam châm có
thể có hai cực cùng
tên và hai cực khác
tên

CÂU 2: Chọn các câu phát biểu sai
a. Nam châm hình trụ chỉ có một cực
b. Các cực cùng tên thì đẩy nhau
c. Thanh nam châm khi để tự do luôn chỉ hướng Bắc Nam
d. Cao su là vật liệu có từ tính
e. Kim la bàn luôn chỉ hướng Mặt Trời mọc và lặn