Quan sát
hình ảnh

 Mỗi ngôi nhà được xây dựng nên từ nhiều
viên gạch. Vậy đã bao giờ em tự hỏi:
Những sinh vật xung quanh ta được
cấu tạo từ đơn vị cấu trúc nào?

1

Chương 5: Tế bào
Bài 18: Tế bào – Đơn vị cơ bản của sự sống.
Bài 19: Cấu tạo và chức năng các thành phần
của tế bào
.
Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào.
Bài 21: Thực hành: Quan sát và phân biệt một
số loại tế bào

CHƯƠNG V: TẾ BÀO
BÀI 18 – TIẾT 88:
TẾ BÀO – ĐƠN VỊ CƠ BẢN CỦA SỰ SỐNG
3

LUẬT CHƠI

TRÒ CHƠI LẬT MẢNH GHÉP

- Có hai đội chơi: mỗi đội 3 bạn.
- Đại diện hai đội chơi oẳn tù tì để chọn mảnh ghép trả lời
trước.
- Có một bức tranh ẩn dưới 6 mảnh ghép.
- Mỗi đội chơi có quyền lựa chọn 1 mảnh ghép. Mỗi mảnh
ghép tương ứng với 1 câu hỏi. Sau 5 giây suy nghĩ, nếu trả lời
đúng mảnh ghép sẽ được lật mở. Nếu hết 5 giây mà đội
không có câu trả lời hoặc trả lời sai đội khác sẽ có quyền trả
lời.
- Từ mảnh ghép thứ ba, đội có câu trả lời đúng về nội dung
bức tranh sẽ là đội thắng cuộc.

PHẦN THƯỞNG
ĐIỂM 10 CHO ĐỘI CHIẾN THẮNG

Câu hỏi 1. Vi rút Corona có hình dạng gì?

A. Hình que.

B. Hình cầu.

C. Hình sao.

D. Hình đa giác.

Câu hỏi 2: Sinh vật nào sau đây
không thể quan sát bằng mắt
thường?
A. Con voi.

B. Cây bàng.

C. Con chó.

D. Vi khuẩn.

Câu hỏi 3. Quá trình sống cơ bản của vật sống gồm:
A. sinh trưởng, hấp thụ chất dinh dưỡng, cảm ứng.
B. sinh trưởng, hô hấp, sinh sản, bài tiết.
C. sinh trưởng, hô hấp, sinh sản bài tiết.
D. sinh trưởng, hấp thụ chất dinh dưỡng, hô hấp,
cảm ứng, bài tiết, sinh sản.

Câu hỏi 4. Thiết bị nào dùng để quan sát
những vật mà mắt thường không thể quan
sát được?
A. Kính lúp.

B. Kính hiển vi.

C. Kính cận.

D. Kính viễn.

Câu hỏi 5. Vật nào sau đây không thể lớn lên?
A. Viên gạch.

B. Con gà.

C. Cây ổi.

D. Con chó.

Câu hỏi 6. Đơn vị nào sau đây thường
dùng để đo độ dài?
A. Kilogam (kg).

B. Gam (g).

C. Mét (m).

D. Lít (l).

. Lịch sử tìm ra tế bào do Robert Hooke
I. Tế bào là gì? (1665) lần đầu tiên quan 1 sát các tế bào
chết từ vỏ cây sồi dưới kính hiển vi.
. Tất cả các cơ thể sinh vật (thực vật,
động vật, con người) đều được cấu tạo từ
những đơn vị rất nhỏ bé, gọi là tế bào.

13

NỘI DUNG BÀI
HỌC
Tế bào là gì?

I

II

Hình dạng và kích
thước tế bào

Ta thấy mỗi
viên gạch
trong nhà đều
là đơn vị cấu
trúc nên ngôi
nhà.

Vậy các cơ thể sinh vật
được hình thành từ đơn vị
cấu trúc nào?

Lịch sử tìm ra tế bào : Do
Robert Hooke (1665) lần
đầu tiên quan 1 sát các tế
bào chết từ vỏ cây sồi dưới
kính hiển vi. Tất cả các cơ
thể sinh vật (thực vật, động
vật, con người) đều được cấu
tạo từ những đơn vị rất nhỏ
bé, gọi là tế bào.
Robert Hooke (1665)

I. Tế bào là gì?

Tất cả các cơ thể sinh
vật đều được cấu tạo từ
những đơn vị rất nhỏ bé,
gọi là tế bào.

MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG SỐNG CỦA CƠ THỂ

Một số loại tế bào cấu tạo nên cơ thể cây cà chua

• Tế bào thịt lá
• Tế bào thịt quả
• Tế bào ống dẫn
• Tế bào lông hút

Cây cà chua

Một số loại tế bào cấu tạo nên cơ thể người

“

•
•
•
•

Tế bào thần kinh
Tế bào gan
Tế bào hồng cầu
Tế bào biểu mô
ruột
• Tế bào xương

Cơ thể người
21

Thảo luận và trả lời
câu hỏi

Tại sao tế bào
được coi là đơn
vị cơ bản của
các cơ thể sống?

Tế bào tuy nhỏ bé nhưng thực
hiện đầy đủ quá trình sống cơ
bản:

Sinh trưởng (lớn lên).

Hấp thụ chất dinh dưỡng.

Hô hấp

Cảm giác

Bài tiết và sinh sản.

Vì vậy, tế bào được coi là đơn
vị cơ bản của các cơ thể sống.
22

Chức năng: Tế bào có thể thực hiện
đầy đủ các quá trình sống cơ bản

- Mọi cơ thể sinh vật đều được cấu
tạo từ tế bào.
- Tế bào thực hiện đầy đủ các quá
trình sống.
Vì vậy tế bào được xem là “đơn vị
cơ bản của sự sống”.

“
1. Hình dạng tế bào

II. HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯỚC TẾ BÀO
Quan sát Hình 18.1: Nêu nhận xét về hình dạng tế bào?

25

- Các loại tế bào khác nhau về hình dạng.
Ví dụ : Hình cầu, hình đa giác, hình que, hình
sao…

KẾT LUẬN

 Mỗi loại tế bào có hình dạng và kích
thước khác nhau.
 Các hình dạng của tế bào: hình que,
hình cầu, hình đĩa, hình nhiều cạnh,
hình thoi, hình sao,…
 Sự khác nhau về hình dạng của tế
bào phù hợp với từng chức năng mà
tế bào đảm nhận giúp cho cơ thể
sống trao đổi chất, và chuyển hóa
năng lượng, sinh trưởng, phát triển,
vận động, cảm ứng, sinh sản
27

Quan sát Video và trả lời câu hỏi: Vì sao tế bào có nhiều hình dạng khác

Quan sát Video và trả lời câu hỏi: Vì sao
tế bào có nhiều hình dạng khác nhau?

Hình dạng các loại tế bào
thường phản ánh chức
năng khác nhau của chúng.

2. Kích thước tế bào

? Em hãy nhận xét
về kích thước của
tế bào?

30

Quan sát
Hình 18.2

Tế bào nào có thể quan sát bằng mắt
thường, tế bào nào phải quan sát
bằng kính hiển vi?

31

Quan sát
Hình 18.2

Tế bào nào có thể quan sát bằng
mắt thường, tế bào nào phải quan
sát bằng kính hiển vi?
- Các tế bào có thể quan
sát bằng mắt thường: tế
bào trứng cá, tế bào chim
ruồi, tế bào cá voi xanh, ...
- Các tế bào phải quan sát
bằng kính hiển vi: tế bào
vi khuẩn, lục lạp, virus...
32

Thảo luận và
trả lời câu hỏi
1. Phát biểu đúng:
D
2. Ví dụ:
Tế bào vi khuẩn
E.coli: Hình que,
chiều dài 2µm,
chiều rộng 0,25 1µm.
Tế bào hồng cầu ở
người: hình đĩa,
lõm hai mặt, đường
kính 7 µm.

Bốn bạn học sinh phát biểu về hình dạng,
kích thước của các loại tế bào như sau:

1. Phát biểu của bạn nào đúng?
2. Lấy ví dụ để giải thích tại sao các phát
biểu khác không đúng.

Bảng mô tả hình dạng, kích thước các loại tế bào
Tế bào vi khuẩn E.coli
Hình que.
Chiều dài khoảng 2µm
Chiều rộng khoảng 0,25 - 1µm
Tế bào biểu bì vảy hành
Hình nhiều cạnh.
Chiều dài khoảng 200µm
Chiều rộng khoảng 70µm
34

Tế bào hồng cầu ở người
Hình đĩa, lõm hai mặt.
Đường kính khoảng 7µm
Tế bào thần kinh ở người
Hình các tua ngắn.
Chiều dài khoảng 13-60mm
Chiều rộng khoảng 10-30µm

TỔNG KẾT KIẾN THỨC BÀI HỌC

36

Luyện tập

Tế bào thần
kinh ở người
có hình gì?

A. Hình
que

C. Hình
tua ngắn

ĐÁP
ÁN: C

B. Hình
cầu

D. Hình
nhiều
cạnh
37

Các nhận
định sau
về tế bào
là đúng
hay sai?

Các loại tế bào đều có hình đa giác

S
S

Mỗi loại sinh vật đều được cấu tạo
từ đơn vị cơ bản là tế bào

Đ

Hầu hết các tế bào đều quan sát
được bắt mắt thường

S

Lớp biểu bì vảy hành được cấu tạo
từ tế bào còn lá hành thì không.

S
38

Nối hình ảnh tế bào với
tên của loại tế bào sao
cho phù hợp

1 – B, 2 – C, 3 - A

1

3
2

B. Tế bào vi
C.
Tế
bào
hồng
A. Tế bào lá cây
khuẩn cầu ở người
39

“

Hướng dẫn về nhà
Trả lời các câu hỏi
trong Sách bài tập
trang 31, 32

Đọc trước Bài 19 –
Cấu tạo và chức năng các
thành phần của tế bào

40

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!

41

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Câu 1: Vật nào sau đây có cấu tạo từ tế bào ?
A.Cây bạch đàn.
B. Cây cầu.
C. Xe ô tô.
D. Ngôi nhà.
Câu 2. Tại sao tế bào được coi là đơn vị cơ bản của các cơ
thể sống?
A. Vì tế bào có khả năng sinh sản.
B. Vì tế bào có kích thước nhỏ bé.
C. Vì tế bào có mặt ở khắp mọi nơi.
D. Vì mọi cơ thể sống đều được cấu tạo từ tế bào và một tế
bào có thể thực hiện đầy đủ các quá trình sống cơ bản.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Câu 3: Loại tế bào nào sau đây có thể quan sát bằng mắt
thường?
A. Tế bào mô giậu.
B. Tế bào vảy hành.
C. Tế bào trứng cá.
D. Tế bào vi khuẩn.
Câu 4. Tế bào thần kinh ở người có hình gì ?
A.Hình sao.
B. Hình chữ nhật.
C.Hình cầu.
D.Hình que.
Câu 5. Ai là người đầu tiên quan sát và mô tả tế bào ?
A. Isaac Newton
B. Robert Hooke
C. Gregor Johann Mendel
D. James Watt

Trân trọng cảm ơn quý thầy cô và các em học sinh!