Giáo viên: Vũ Thị Út Hạnh
Môn học: KHTN 6
Trường:THCS Bồ Đề

Tổ ong
Ngôi nhà

Viên gạch

QU
AN
SÁT

Ta thấy mỗi viên gạch trong
nhà, mỗi căn hộ trong một
tòa chung cư, mỗi khoang
nhỏ trong tổ ong đều là
những đơn vị cấu trúc trong
hệ thống lớn

Vậy cơ thể sống, đơn vị
cấu trúc và chức năng
đó là gì?

CHƯƠNG V: TẾ BÀO

TIẾT 41+ 42- BÀI 18: TẾ
BÀ O
ĐƠN VỊ CƠ SChương
ỞC
Ủ
A
S
Ự
trình Khoa học tự nhiên
6
SỐNG

gì?
Cây cà chua

Con thạch sùng

Quan sát hình 17.1, em
hãy cho biết đơn vị cấu
trúc của cơ thể sinh vật
là gì?
Hình 17.1. Tế bào và cơ thể
sinh vật

Tất cả các cơ thể sinh vật (thực vật, động vật, con người,….) đều được cấu tạo từ các đơn vị
rất nhỏ bé, gọi là tế bào.

Quan sát và kể tên một số loại tế bào cấu
tạo cây cà chua
Tế bào thịt lá

Tế bào thịt quả
Tế bào vi khuẩn

Tế bào ống dẫn

Một số tế bào ở cây cà chua

Tế bào lông hút

Em hãy gọi tên các tế bào trong cơ thể
người.
HƯỚNG DẪN
a. Tế
b. Tế
c. Tế
d. Tế
e. Tế
f. Tế

bào
bào
bào
bào
bào
bào

gan
biểu mô ruột
cơ
thành kinh
hồng cầu
xương

Tế bào là đơn vị của sự
sống

Một số tế bào trong cơ thể người

Sinh trưởng và phát
triển

Sinh sản

Cảm ứng

Vận động

Trao đổi chất

Một số chức năng

MÔI TRƯỜNG
Nước và muối
khoáng
Oxygen

CƠ THỂ
TẾ BÀO
Trao đổi chất

Chất hữu cơ
Lớn lên
Kích thích

Cảm ứng

Phân chia

Carbonic và
chất bài tiết

Năng lượng cho cơ thể hoạt
động
Cơ thể lớn lên và sinh sản
Cơ thể phản ứng với kích
thích

Hình. Sơ đồ mối quan hệ giữa chức năng của tế bào với cơ thể và
môi trường

I. TẾ BÀO LÀ
GÌ?
Mọi cơ thể sinh vật đều được cấu tạo từ tế
bào.
Tế BÀO CÓ THỂ thực hiện các chức năng của
cơ thể như:  Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng





Sinh trưởng và phát triển
Vận động
Cảm ứng
Sinh sản

II. HÌNH DẠNG
TẾ BÀO

Quan sát Hình 18.1, nêu nhận xét về hình dạng tế bào

a) Tế bào da ở người

b) Tế bào thần kinh ở người

c) Tế bào vi khuẩn

d) Tế bào ở lá cây

Hình 18.1. Hình dạng một số loại tế bào

Có nhiều loại tế bào với các hình dạng khác
nhau.
Mỗi loại tế bào có hình dạng khác nhau do chúng có chức năng khác nhau.

Tế bào trứng

Tế bào vi
khuẩn E.coli

Tế bào biểu bì
lá

Tế bào tinh
trùng

Tế bào trùng
roi

Tế bào nấm
men

Tế bào biểu mô

Tế bào thần
kinh

Tế bào hồng
cầu

Tế bào gan

Tế bào cơ
vân

Hình cầu, hình sợi, hình đĩa, hình nhiều cạnh, hình thoi,

MỘT SỐ HÌNH DẠNG
TẾ BÀO

Tế bào rễ
hành

Trùng roi
xanh

Tế bào lông
hút

Vi
khuẩn

Tế bào lá
cây

Tế bào trứng

Tế bào vi
khuẩn E.coli

Tế bào biểu bì
lá

Tế bào tinh
trùng

Tế bào trùng
roi

Tế bào nấm
men

Tế bào biểu mô

II. HÌNH DẠNG TẾ
BÀO:
II. HÌNH DẠNG TẾ
BÀO:
- Hình cầu, hình sợi,
hình đĩa, hình nhiều
cạnh, hình thoi,….

III. Kích thước TẾ
BÀO

Thảo luận nhóm: quan sát kích thước tế bào vi khuẩn, tế bào động vật, tế bào
thực vật trong hình 18.2 và cho biết tế bào nào có thể quan sát bằng mắt
thường, tế bào nào phải quan sát bằng kính hiển vi?
0,1 nm

1 nm

10 nm

100 nm

1 μm

10 μm

100 μm

1 mm

1 cm

0,1 m

1m

10 m

100 m

1 km

Mắt thường
Kính hiển vi quang học
Kính hiển vi điện tử

Tế bào động vật
và thực vật

Virus

Nguyên
tử

Lục
lạp

Lipit

Phân tử
nhỏ

Trứng
cá
Chim
ruồi

Protein

Vi
khuẩn

Người

Hình 18.2. Kích thước các bậc cấu trúc của thế giới sống

Cá
voi
xanh

Cây thông gỗ
đỏ khổng lồ

Kích thước tế bào
Chúng ta nhận thấy
mỗi loại tế bào có
những kích thước
khác nhau.

Note

Kích thước và hình dạng một số loại tế bào

 Kích thước trung bình tế bào từ 0.5 – 100 micrômét
()
 Tế bào vi khuẩn có kích thước nhỏ khoảng 0.5 – 10
()
 Tế bào thực vật, động vật có kích thước lớn khoảng
10 – 100 ()

Kích thước tế bào
Chúng ta quan sát những tế
bào này bằng cách nào?
 Quan sát bằng mắt thường: tế bào trứng cá,
trứng ếch,…
 Quang sát bằng kính hiển vi quang học: tế
bào vi khuẩn, tế bào động vật,…

Mắt thường
Kính hiển vi quang học

11/1000 mm

Tế bào trứng cá
Tế bào vi khuẩn

Kích thước tế bào
Tế bào thần kinh ở người
 Chiều dài khoảng 13 – 60 mm (có
thể 100 cm)
 Chiều rộng khoảng 10 – 30 m

Tế bào hồng cầu ở
người
Đường kính khoảng
7m

Tế bào vi khuẩn E.coli
 Chiều dài khoảng 2 m
 Chiều rộng khoảng 0,25 – 1 m

Tế bào biểu bì vẩy hành
 Chiều dài khoảng 200 m
 Chiều rộng khoảng 70 m

Tế bào nấm men
 Chiều dài khoảng 6
m
 Chiều rộng khoảng

III. KÍCH THƯỚC TẾ BÀO:
- Tế bào có kích thước rất nhỏ bé và không thể quan sát
bằng mắt thường mà sử dụng Kính hiển vi quang học
quan sát.
- Ở các loài khác nhau tế bào có kích thước khác nhau.

Sự khác nhau về kích thước và hình
dạng tế bào có ý nghĩa gì đối với
sinh vật?

Tế bào biểu
bì

Bảo vệ

Tế bào mạch
dẫn lá

Dẫn truyền nước, muối
khoáng và chất dinh
dưỡng

Tế bào cơ vân

Vận động

Em có
biết?
Việc phát minh ra kính hiển vi năm 1590 đã
giúp nhà khoa học phát hiện ra tế bào. Năm
1665, Robert Hooke lần đầu tiên quan sát
thấy tế bào từ cây sồi. Chúng là những ô hay
khoang rất nhỏ, có vách bao bọc giống như
một căn phòng. Do đó, ông dùng thuật ngữ “
tế bào” (cellula, có nghĩa là phòng, buồng
nhỏ) để chỉ các ô đó. Vì ý nghĩa lịch sử này
mà thuật ngữ “tế bào” vẫn dùng đến nay.

Đọc ý kiến của các bạn và trả lời các câu hỏi sau:
1. Phát biểu của bạn nào đúng?
2. Lấy ví dụ về giải thích tại sao các phát biểu khác không
đúng.

Luyện tập
Giải thích vì sao tế bào là đơn vị cơ bản của sự sống?

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài và hoàn thành các câu hỏi trong
sgk
- Chuẩn bị Bài 19: Cấu tạo và chức năng
các thành phần của tế bào.
- Tìm hiểu các thành phần cấu tạo nên tế
bào và chức năng của chúng.

CÁM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE
CHƯƠNG TRÌNH KHOA HỌC TỰ
NHIÊN
SÁCH: KẾT NỐI TRI THỨC VỚI
CUỘC SỐNG