NĂM HỌC 2025- 2026

Quá trình nào đã giúp con người cũng như các sinh vật khác lớn lên
như vậy?

GĐ trưởng thành

GĐ từ 2-6 tuổi
- Chiều cao TB:
92-116cm
- Cân nặng 1320kg

Em bé sơ sinh
- Chiều cao TB
50cm
- Cân nặng TB 3kg

Chiều cao TB
154-164cm
1

2

3

4

GĐ thành niên
- Chiều cao TB 116.5150cm
- Cân nặng TB 20-41kg

BÀI 20

SỰ LỚN LÊN VÀ SINH SẢN CỦA
TẾ BÀO

BÀI 20

SỰ LỚN LÊN VÀ SINH SẢN CỦA TẾ BÀO
Phần I

SỰ LỚN LÊN CỦA TẾ BÀO

Phần II

SỰ SINH SẢN (PHÂN CHIA)
CỦA TẾ BÀO

Phần III

Ý NGHĨA CỦA SỰ LỚN LÊN
VÀ SINH SẢN CỦA TẾ BÀO

I. Sự lớn lên của tế bào

Quan sát hình 20.1 và trả lời các câu hỏi:
1. Kích thước tế bào chất và nhân thay đổi tế nào sau khi tế bào lớn
lên?
2. Tế bào có lớn lên mãi được không? Tại sao?

1. Kích thước tế bào chất và nhân
tăng dần lên sau khi tế bào lớn lên.
2. Tế bào không thể lớn lên mãi vì:
- Khi kích thước tế bào gia tăng thì
tỉ lệ S/V giảm →trao đổi chất với
môi trường giảm.
- Ngoài ra, khi tế bào có kích thước lớn thì khả năng kiểm soát của
nhân đối với hoạt động của tế bào giảm (khi kích thước lớn thì sẽ tốn
nhiều thời gian trong việc truyền thông tin từ phần này đến phần kia
của tế bào).
→ Những điều này khiến cho tế bào gặp khó khăn trong việc sinh
trưởng, phản ứng với những biến đổi của môi trường. Do đó, tế bào
chỉ lớn lên tới một kích thước nhất định rồi phân chia tạo thành 2 tế

I. Sự lớn lên của tế bào
Nhờ hoạt động sống nào mà
tế bào có thể lớn lên được?

Nhờ quá trình trao đổi chất mà kích thước
và khối lượng của chúng tăng dần lên, trở
thành tế bào trưởng thành.

I. Sự lớn lên của tế bào
Các tế bào con mới hình thành có
kích thước nhỏ, nhờ quá trình trao đổi chất
mà kích thước và khối lượng của chúng tang
dần lên, trở thành các tế bào trưởng thành.

Hình: Sự phân
bào trình
Sơchia
đồ tếquá

lớn lên và sinh
sản của tế bào

Khi tế bào lớn
lên và kích
thước nhất định
(tế bào trưởng
thành) sẽ thực
hiện quá trình
phân chia.

II. Sự sinh sản (phân chia) của tế bào

THẢO LUẬN NHÓM ( 5 phút )

1. Khi nào thì tế bào phân chia?
2. Cơ thể chúng ta gồm hàng tỉ tế bào được hình thành nhờ
quá trình nào?

1. Khi nào tế bào phân chia?
- Khi tế bào lớn lên và đạt kích thước nhất định (tế
bào trưởng thành) sẽ thực hiện quá trình phân chia.

Dấu hiệu sự sinh sản tế bào

Hình. Sự sinh sản của tế bào động vật

Dấu hiệu: tế bào phân chia thành tế bào khác
Lớn lên

Tế bào

Phân chia

Tế bào trưởng

2 tế bào

SỰ PHÂN BÀO

2. Cơ thể chúng ta gồm hàng tỉ tế bào được
hình thành nhờ quá trình nào?
Cơ thể người xuất phát ban đầu là hợp tử,
chỉ gồm 1 tế bào, nhờ quá trình phân chia tế bào
sẽ tạo ra hàng tỉ tế bào

II. Sự sinh sản của tế bào
 Mỗi tế bào lớn lên đến một kích thước nhất định sẽ phân
chia thành hai tế bào con.

Hình. Sự phân chia của tế bào

III. Ý nghĩa sự lớn lên và sinh sản của tế bào

Quan sát hình 20.3 và cho biết cây ngô (là cơ thể đa bào) lớn lên
nhờ quá trình nào?

Cây ngô được cấu tạo từ tế bào → Sự lớn lên của cây ngô
là do có sự tăng lên về kích thước và số lượng các tế bào trong
cây ngô.
- Mà sự tăng lên về kích thước và số lượng các tế bào trong
cơ thể có được là do quá trình lớn lên và sinh sản của tế bào.
→ Sự lớn lên của cây ngô là do sự lớn lên và sinh sản của tế
bào.

Giúp cơ thể lớn lên: tăng về kích thước, chiều cao, cân nặng

Quan sát hình 20.3 – 20.4, thảo luận và trả lời câu hỏi:
1. Sự sinh sản tế bào có ý nghĩa gì?
2. Nhờ quá trình nào cơ thể có được những tế bào mới để thay
thế cho những tế bào già, các tế bào chết, các tế bào bị tổn
thương?

III. Ý nghĩa sự lớn lên và sinh sản của tế bào
1. Ý nghĩa của sự
sinh sản của tế bào:
- Giúp cơ thể lớn lên
- Thay thế các tế bào
già, tế bào chết, tế bào
bị tổn thương

2. Nhờ có quá trình sinh sản tế bào mà các tế bào già, tế bào
chết, tế bào bị tổn thương được thay thế.

III. Ý nghĩa sự lớn lên và sinh sản của tế bào
- Giúp cơ thể lớn lên: tăng về kích thước, chiều cao, cân
nặng.
- Giúp thay thế các tế bào chết, các tế bào già, tế bào sai
hỏng hay các tế bào bị tổn thương.

ĐẤU TRƯỜNG 6A
Luật chơi
- Mỗi học sinh sẽ có 1 bảng ghi đáp
án đúng cho mỗi câu hỏi trong vòng
5 giây suy nghĩ.
- Học sinh nào có đáp án sai sẽ
dừng cuộc chơi và bị loại khỏi danh
sách chơi  thành khán giả cổ vũ.

Một tế bào mẹ sau khi phân chia (sinh sản) sẽ
tạo ra bao nhiêu tế bào con ?

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
A

2 tế bào

B

1 tế bào
4 tế bào
8 tế bào

C
D

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Cơ thể sinh vật lớn lên chủ yếu dựa vào
những hoạt động nào dưới đây?

A

Sự hấp thụ và ứ đọng nước trong dịch tế bào theo thời gian

B

Sự gia tăng số lượng tế bào qua quá trình phân chia.

C

Sự lớn lên và phân chia của tế bào

D

Sự tăng kích thước của từng tế bào do trao đổi chất.

Hiện tượng nào dưới đây không phản ánh
sự lớn lên và phân chia của tế bào ?

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
A

Sự gia tăng diện tích bề mặt của một chiếc lá

B

Sự xẹp, phồng của các tế bào khí khổng

C

Sự tăng dần kích thước của một củ khoai lang

D

Sự vươn cao của thân cây tre

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Sự lớn lên của tế bào có liên quan mật thiết
đến quá trình nào dưới đây ?

A

Sinh sản

B

Trao đổi chất

C

Cảm ứng

D

Trao đổi chất và cảm ứng

5

Một tế bào mô phân sinh ở thực vật tiến hành phân chia
liên tiếp 4 lần. Hỏi sau quá trình này, số tế bào con được
tạo thành là bao nhiêu ?

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

A

16 tế bào    

B

32 tế bào 

C

4 tế bào 

D

8 tế bào 

6

Quá trình phân chia tế bào gồm hai giai
đoạn là:

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

A

Phân chia tế bào chất  phân chia nhân

B

Phân chia nhân  phân chia tế bào chất.

C

Lớn lên  phân chia nhân

D

Trao đổi chất  phân chia tế bào chất.

7
A
B
C
D

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Phát biểu nào dưới đây về quá trình lớn lên
và phân chia của tế bào là đúng ?

Mọi tế bào lớn lên rồi đều bước vào quá trình phân chia tế bào.
Sau mỗi lần phân chia, từ một tế bào mẹ sẽ tạo ra 3 tế bào con
giống hệt mình
Phân chia và lớn lên và phân chia tế bào giúp sinh vật tăng kích
thước, khối lượng.
Sự phân tách chất tế bào là giai đoạn đầu tiên trong quá trình
phân chia

8

Điều gì sẽ xảy ra với cơ thể nếu không kiểm
soát được quá trình phân chia tế bào?

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

A

Cơ thể lớn lên thành người khổng lồ.

B

Xuất hiện các khối u ở nơi phân chia mất kiểm soát.

C

Cơ thể phát triển mất cân đối (bộ phận to, bộ phận nhỏ không
bình thường).

D

Cơ vẫn thể phát triển bình thường.

CHÀO TẠM BIỆT!
HẸN GẶP LẠI CÁC EM Ở BÀI HỌC TIẾP THEO