SINH HỌC 11
Kết nối tri thức với cuộc sống

KHỞI ĐỘNG
Hoạt động 1

KHÁM PHÁ QUÁ
TRÌNH BIẾN THÁI

CÁCH THỰC HIỆN
Nhiệm vụ 1: Xem video AI và trả lời câu hỏi xuất
hiện trong video
Nhiệm vụ 2: Kiểm tra mẫu vật và dụng cụ thực hành
trên bàn (Kính lúp, mẫu vật, panh, kính lúp, mẫu vật
sâu bướm, nhộng, nòng nọc, ếch …)
Yêu cầu: Tuân thủ an toàn thí nghiệm, kiểm tra kỹ
dụng cụ để đảm bảo thí nghiệm thành công.
Tiêu chí đánh giá: Đầy đủ dụng cụ/mẫu vật, đảm bảo
an toàn, kỹ năng thực hiện, kết quả và báo cáo đúng
mẫu.

VIDEO 1

Câu hỏi

Câu 1: Quá trình biến đổi của ếch
và bướm có gì giống và khác nhau?

VIDEO 2

BÀI 23

Thực hành
Quan sát biến
thái ở động vật
GV:

VIDEO 3

Yêu cầu

Các nhóm báo cáo nhanh về tình
trạng mẫu vật và dụng cụ thí
nghiệm của nhóm mình

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
Hoạt động 1

TIẾN HÀNH THÍ
NGHIỆM VÀ QUAN
SÁT

VIDEO 4

CÁCH THỰC HIỆN
Lớp được chia làm các nhóm nhỏ 4-6 HS/nhóm.
Nhóm trưởng phân công nhiệm vụ rõ ràng
Yêu cầu: Quan sát mẫu vật thật, kết hợp quan sát
video vòng đời của bướm và ếch trên youtube
Ứng dụng công nghệ số: Sử dụng Google lens App
Picture Insect chụp ảnh mẫu vật để AI tự động
nhận diện tên loài, họ và vòng đời. Sau đó, đối
chiếu với SGK
Yêu cầu: Hoàn thành báo cáo thực hành theo mẫu
(mục đích; kết quả; giải thích; trả lời câu hỏi)

BẢNG GỢI Ý PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC

TT

1
2
3
4

Nội dung công việc

Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, mẫu vật

Người thực

Thời gian

Sản phẩm

hoàn

hiện

dự kiến

thành

 

 

 

Thực hiện thí nghiệm quan sát quá trình  

 

 

 

 

 

 

biến thái ở bướm
Thực hiện thí nghiệm quan sát quá trình  
biến thái ở ếch
Tổng kết và viết báo cáo

 

VIDEO 5

1

Yêu cầu cần đạt

- Quan sát, mô tả được hình
dạng bên ngoài của sâu, nhộng,
bướm, tằm trưởng thành.
- Quan sát, mô tả được hình
dạng bên ngoài của nòng nọc,
ếch trưởng thành.

2

Chuẩn bị

1

Dụng cụ, thiết bị

Kính lúp

Đĩa đựng mẫu vật

Panh

2

Mẫu vật

Sâu bướm

Nhuộng

Bướm
trưởng thành

2

Mẫu vật

Nòng nọc

Ếch trưởng thành

Lưu ý

- Có thể sử dụng sâu, nhộng, con trưởng thành của động vật khác có
cùng kiểu biến thái (ví dụ: cánh cam, bọ rùa, muỗi,...).
- Có thể thay bướm hoặc ếch bằng một trong số các động vật có kiểu
biến thái khác (ví dụ: chấu chấu, cào cào, dế, bọ ngựa, tôm,... ở các
giai đoạn phát triển khác nhau).
- Cẩn thận khi sưu tầm nòng nọc, ếch vì chúng thường sống ở các vũng
nước lớn hoặc ao, hồ nên gây nguy hiểm cho người không biết bơi.

3

Cách tiến hành

1

Quan sát quá trình biến thái ở bướm

Quan sát và mô tả hình dạng bên ngoài của sâu bướm, nhộng và
bướm trưởng thành.

1

Quan sát quá trình biến thái ở ếch

Quan sát và mô tả hình dạng bên ngoài của nòng nọc và ếch trưởng
thành.

4

Thu hoạch

Báo cáo thực hành
1. Mục đích
2. Kết quả và giải thích
- So sánh hình thái của sâu bướm, nhộng và bướm trưởng thành.
- So sánh hình thái nòng nọc và ếch trưởng thành.
- Kết luận về kiểu biến thái của các sinh vật đã quan sát.
3. Trả lời câu hỏi
a) Phát triển của bướm và ếch thuộc kiểu nào? Giải thích.
b) Các giai đoạn phát triển của bướm và ếch thể hiện khía cạnh tiến hóa thích
nghi như thế nào?

ĐÁP ÁN CÂU HỎI TRONG
BÁO CÁO THỰC HÀNH
Câu 3. a) Phát triển ở bướm và ếch thuộc kiểu biến thái

hoàn toàn vì ấu trùng có hình thái và cấu tạo rất khác con
trưởng thành.

Bướm
trứng

ấu trùng

con nhộng

trưởng thành

ĐÁP ÁN CÂU HỎI TRONG
BÁO CÁO THỰC HÀNH
Câu 3. b) Các giai đoạn phát triển của bướm thể hiện khía cạnh tiến hoá
thích nghi:
+ Sâu bướm có bộ hàm khoẻ để ăn lá cây, nhiều chân để bám vào lá cây và di
chuyển từ vị trí này sang vị trí khác, ống tiêu hoá của sâu bướm có đầy đủ các
enzyme tiêu hoá lá cây, kể cả cellulase.
+ Nhộng là giai đoạn chuyển đổi mạnh về cấu tạo bên trong cơ thể sâu bướm,
là giai đoạn trung gian chuyển đổi sâu thành bướm. Vỏ nhộng bảo vệ sâu bướm
tránh tác động của các tác nhân bên ngoài như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, kẻ
săn mồi,...
+ Giai đoạn bướm trưởng thành là giai đoạn bướm thích nghi với môi trường
sống, đôi cánh giúp bướm bay lượn; tìm kiếm thức ăn; tìm bạn tình thực hiện
chức năng sinh sản, duy trì nòi giống.

ĐÁP ÁN CÂU HỎI TRONG
BÁO CÁO THỰC HÀNH
Câu 3. b) Các giai đoạn phát triển của ếch thể hiện khía cạnh tiến
hoá thích nghi:
+ Nòng nọc có cấu tạo và hình thái thích nghi với môi trường nước.
Nòng nọc có đôi mang ngoài thực hiện chức năng trao đổi khí O 2 và CO2
với nước. Đuôi hình mái chèo giúp nòng nọc bơi trong nước, giúp tìm
kiếm thức ăn và tránh kẻ săn mồi.
+ Ếch có cấu tạo và hình thái thích nghi với môi trường trên cạn. Ếch có
phổi và da ẩm ướt thực hiện chức năng trao đổi khí với không khí. Bốn
chi (2 chi trước và 2 chi sau) giúp ếch di chuyển tìm kiếm thức ăn, tránh
kẻ săn mồi. Lưỡi ếch có cấu tạo phù hợp với hoạt động bắt côn trùng.

TRƯỜNG THPT

CẢM ƠN CÁC EM VÌ
ĐÃ LẮNG NGHE