KHOA HỌC
TỰ NHIÊN 8

1. Kể tên một số dạng năng lượng và nguồn phát của các
dạng năng lượng đó?
Động năng: Do vật chuyển động
Thế năng: Do vật ở trên cao
Hoá năng: Do các phản ứng hoá học
Nhiệt năng: Do vật có nhiệt độ cao …

2. Năng lượng nhiệt (nhiệt năng) là gì? Tại sao mọi vật,
mọi quá trình biến đổi năng lượng đều có năng lượng
nhiệt?

CHƯƠNG VI: NHIỆT
BÀI 26: NĂNG LƯỢNG NHIỆT VÀ NỘI NĂNG
I. MỘT SỐ TÍNH CHẤT CỦA PHÂN TỬ, NGUYÊN TỬ
II. KHÁI NIỆM NĂNG LƯỢNG NHIỆT
III. KHÁI NIỆM NỘI NĂNG

I. MỘT SỐ
TÍNH CHẤT
CỦA PHÂN TỬ,
NGUYÊN TỬ

1. Nguyên nhân gây ra chuyển động của các hạt phấn hoa trong
nước là gì?
Các chất được cấu tạo như thế nào?
Nguyên nhân gây ra chuyển động
của hạt phấn hoa là do các phân Các chất được cấu tạo từ các hạt
tử nước không đứng yên mà riêng biệt được gọi là phân tử,
chuyển động hỗn độn không nguyên tử
ngừng. Trong khi chuyển động
các phân tử nước va chạm vào
các hạt phấn hoa từ nhiều phía,
các va chạm này không cân bằng
nhau làm cho hạt phấn hoa
chuyển động hỗn độn không
ngừng.

I. MỘT SỐ TÍNH CHẤT CỦA PHÂN TỬ, NGUYÊN TỬ

Tính chất cơ bản của phân tử, nguyên tử:
- Nhiệt độ của vật càng cao, chuyển động hỗn loạn của các
phân tử, nguyên tử cấu tạo nên vật càng nhanh.
- Giữa các phân tử, nguyên tử có lực hút và lực đẩy, gọi là
lực tương tác phân tử, nguyên tử.

Thảo luận nhóm: Nêu phương án tiến hành thí nghiệm để kiểm
tra chuyển động của phân tử, nguyên tử phụ thuộc vào nhiệt độ.
Phương án: Cho hạt phấn hoa chuyển động trong nước lạnh,
nước nóng và so sánh.

Nước nóng

Nước lạnh

Ở nhiệt độ phòng, các phân tử trong không khí có thể chuyển
động với vận tốc từ hàng trăm tới hàng nghìn m/s. Tại sao khi
mở lọ nước hoa ở đầu lớp thì phải một lúc sau, người ở cuối lớp
mới ngửi thấy mùi thơm?
Các phân tử nước hoa không chuyển động thẳng từ đầu lớp
xuống cuối lớp, mà chuyển động dích dắc từng đoạn rất ngắn
do bị va chạm vào các phân tử không khí, giống như một
người đi trong đám đông, hết chạm phải người này lại va phải
người kia.

Hình ảnh các phân tử

Chuyển động của phân tử, nguyên tử cấu tạo nên vật phụ
thuộc yếu tố nào?
Chuyển động của phân tử, nguyên tử phụ thuộc vào nhiệt độ:
nhiệt độ càng cao thì phân tử, nguyên tử chuyển động nhanh;
nhiệt độ thấp thì phân tử, nguyên tử chuyển động chậm.

II. KHÁI NIỆM
NĂNG LƯỢNG
NHIỆT

II. KHÁI NIỆM NĂNG LƯỢNG NHIỆT

- Nhiệt độ càng cao, chuyển động hỗn loạn của các phân tử,
nguyên tử cấu tạo nên vật càng nhanh. Chuyển động này gọi là
chuyển động nhiệt.
- Năng lượng mà vật có được nhờ chuyển động nhiệt gọi là năng
lượng nhiệt (nhiệt năng).

THẢO LUẬN NHÓM:
1. Vì sao nói mọi vật đều có nhiệt năng?
2. Các cách làm thay đổi nhiệt năng của một vật? Lấy ví
dụ?
3. Lấy ví dụ về sự chuyển hoá từ nhiệt năng sang dạng
năng lượng khác và ngược lại?

1. Vì sao nói mọi vật đều có nhiệt năng?
- Do mọi vật đều cấu tạo từ các phân tử, nguyên tử chuyển động hỗn loạn
không ngừng nên mọi vật đều có nhiệt năng.
2. Các cách làm thay đổi nhiệt năng của một vật? Lấy ví dụ?
- Cách làm thay đổi nhiệt năng của vật là làm thay đổi nhiệt độ của vật. Nhiệt
độ của vật tăng thì nhiệt năng của vật tăng và ngược lại.
- Lấy ví dụ:
+Xoa hai bàn tay vào nhau ta thấy nóng lên, là do động năng đã chuyển hóa
thành nhiệt năng làm tay ấm lên.
+Hơ hai bàn tay gần bếp lửa ta thấy nóng lên, là do nhiệt năng từ bếp lửa đã
truyền đến tay.

CÁCH LÀM THAY ĐỔI NHIỆT NĂNG CỦA VẬT

Cọ xát

Dùng búa đập

Bỏ vào nước nóng

Hơ nóng

Dùng đèn chiếu

Phơi nắng

PHÂN LOẠI
Thực hiện công
(Dùng lực tác động)

Khi dùng lực tác động vào
đồng xu, đã có sự chuyển hóa
năng lượng từ dạng nào sang
nhiệt năng?

Truyền nhiệt
(Nhờ vào nguồn nhiệt khác)

3. Lấy ví dụ về sự chuyển hoá từ nhiệt năng sang dạng năng
lượng khác và ngược lại?
- Sự chuyển hoá năng lượng liên quan đến nhiệt năng:
Năng lượng khác chuyển hoá thành nhiệt năng:
+Điện năng chuyển hóa thành nhiệt năng: Sử dụng ấm điện để
đun nước, trong quá trình đun điện năng chuyển hóa thành
nhiệt năng làm nóng nước.
+Hóa năng chuyển hóa thành nhiệt năng: Con người nạp thức
ăn vào cơ thể, năng lượng của thức ăn là hóa năng chuyển hóa
thành nhiệt năng làm ấm cơ thể.

Nhiệt năng chuyển hoá thành năng lượng khác:
+Nhiệt năng chuyển hóa thành điện năng: Trong nhà máy
nhiệt điện, năng lượng của nhiên liệu bị đốt cháy được
chuyển hóa thành điện năng.
+Nhiệt năng chuyển hóa thành cơ năng: Những đầu máy xe
lửa hơi nước chuyển hoá năng lượng bằng cách đốt cháy các
vật liệu như than đá/than cốc, gỗ, hoặc dầu để tạo ra hơi
nước trong nồi hơi. Hơi nước làm piston di chuyển qua lại,
piston lại gắn liền với trục quay chính của đầu máy xe lửa
làm xe lửa chuyển động.

THẢO LUẬN NHÓM
1: Khi nào vật có động năng, thế năng?
2: Động năng, thế năng của vật phụ thuộc yếu tố nào?
3: Các phân tử, nguyên tử cấu tạo nên vật có động năng, thế
năng không? Vì sao?

1: Khi nào vật có động năng, thế năng?
Động năng: do vật chuyển động
Thế năng: do vật ở trên cao so với mặt đất.
2: Động năng, thế năng của vật phụ thuộc yếu tố nào?
Động năng: phụ thuộc vào tốc độ và khối lượng của vật
Thế năng: phụ thuộc vào độ cao của vật.
3: Các phân tử, nguyên tử cấu tạo nên vật có động năng, thế
năng không? Vì sao?

III. KHÁI NIỆM
NỘI NĂNG

III. KHÁI NIỆM NỘI NĂNG

1. Động năng và thế năng của phân tử, nguyên tử.
a. Động năng:
- Do phân tử, nguyên tử chuyển động hỗn loạn không ngừng nên
chúng có động năng.
- Phân tử, nguyên tử chuyển động càng nhanh thì động năng
càng lớn.

b. Thế năng:
- Thế năng là năng lượng mà vật có được nhờ tương tác với các
vật khác.
- Các phân tử, nguyên tử tương tác với nhau thông qua lực tương
tác phân tử, nguyên tử nên chúng có thế năng, gọi là thế năng
tương tác phân tử, nguyên tử (thế năng phân tử, nguyên tử).
- Thế năng phân tử, nguyên tử có độ lớn phụ thuộc vào khoảng
cách giữa các phân tử, nguyên tử.

2. Nội năng.
- Nội năng của một vật là tổng động năng và thế năng của
các phân tử, nguyên tử cấu tạo nên vật.
So sánh nội năng và
động năng phân tử của
nước trong Hình 26.4

- Động năng của phân tử nước:
Hình 26.4a lớn hơn Hình 26.4b.
Vì nhiệt độ càng cao, các phân
tử, nguyên tử nước chuyển động
càng nhanh nên động năng càng
lớn.
- Nội năng của phân tử nước:
Hình 26.4a lớn hơn Hình 26.4b.
Vì động năng của phân tử nước
ở Hình 26.4a lớn hơn động năng
của phân tử nước ở Hình 26.4b.

Cho miếng đồng ở nhiệt độ phòng vào cốc nước nóng.
Sự thay đổi nội năng của nước và
miếng đồng trong quá trình trên?
Trong quá trình trên:
- Động năng của phân tử nước giảm
và động năng của nguyên tử kim
loại tăng lên.
- Nội năng của phân tử nước giảm
và nội năng của miếng đồng tăng
lên.

3. Sự tăng, giảm nội năng
- Khi các vật được làm nóng, các phân tử, nguyên tử của vật
chuyển động nhanh lên, nội năng của vật tăng.
Khi đun nước:
- Từ khi bắt đầu đun nước tới
khi nước bắt đầu sôi thì nhiệt
độ của nước tăng dần.
- Khi nước đã sôi thì nhiệt độ
của nước không tăng dù vẫn
tiếp tục đun.

THẢO LUẬN NHÓM
1. Tại sao từ khi bắt đầu đun tới khi nước bắt đầu sôi thì nhiệt độ
của nước tăng dần?
2. Khi nước đã sôi, nhiệt độ của nước không tăng dù vẫn tiếp tục
đun thì nhiệt năng mà nước nhận được từ đèn cồn đã chuyển hóa
thành dạng năng lượng nào?

1. Tại sao từ khi bắt đầu đun tới khi nước bắt đầu sôi thì nhiệt độ của nước
tăng dần?
Khi nước được đun (truyền nhiệt từ nguồn nhiệt) thì các phân tử, nguyên
tử của nước chuyển động nhanh lên làm nội năng của nước tăng và nhiệt
độ của nước tăng theo. Vì nhiệt độ sôi của nước là 1000C nên nước sẽ
nhận nhiệt lượng từ nguồn nhiệt truyền cho nó tới khi nó sôi.
2. Khi nước đã sôi, nhiệt độ của nước không tăng dù vẫn tiếp tục đun thì
nhiệt năng mà nước nhận được từ đèn cồn đã chuyển hóa thành dạng năng
lượng nào?
Khi nước đã sôi ở 1000C, ta tiếp tục đun thì nước dùng lượng nhiệt đó để
chuyển từ thể lỏng sang thể hơi nên nhiệt độ nước không tăng mà vẫn giữ
1000C đến khi cạn dần. Trong quá trình này, vẫn có sự chuyển hóa nhiệt
năng thành động năng của phân tử nước.

? Giải thích một số hiện tượng đơn giản trong đời sống liên quan
đến nhiệt năng, nội năng?
+ Bỏ đá vào cốc nước thì nước trong cốc lạnh dần: Nhiệt độ của
nước giảm dần do đã truyền bớt nhiệt năng cho cục đá, nhiệt độ
của đá tăng dần (đá tan dần) vì đã nhận thêm được nhiệt năng từ
nước.
+ Khi xoa hai tay vào nhau thì tay nóng lên vì các hạt cấu trúc,
phân tử, nguyên tử trong tay chúng ta dao động nhiều hơn,
chuyển động nhanh hơn làm tăng nhiệt năng.

Câu hỏi 1: Tốc độ chuyển động của phân tử, nguyên tử liên quan đến đại
lượng nào?

 A. Khối lượng của vật

 B. Thể tích của vật

 C. Nhiệt độ của vật

 D. Trọng lượng riêng của vật

Câu hỏi 2: Khi chuyển động nhiệt của phân tử, nguyên tử cấu tạo nên vật
tăng lên thì đại lượng nào của vật không thay đổi?

 A. Nhiệt độ

 B. Nhiệt năng

 C. Nội năng

 D. Khối lượng

Câu hỏi 3: Nhỏ giọt nước nóng vào cốc nước lạnh thì nhiệt năng của giọt
nước nóng và cốc nước lạnh thay đổi thế nào?
 A. Nhiệt năng giọt nước nóng giảm, cốc
nước lạnh tăng

 B. Nhiệt năng của giọt nước, cốc nước
đều tăng

 C. Nhiệt năng của giọt nước, cốc nước
đều giảm

 D. Nhiệt năng giọt nước nóng tăng, cốc
nước lạnh giảm

Câu hỏi 4: Nhiệt năng của một vật là?

 A. Tổng thế năng của các phân tử cấu

 B. Tổng động năng của các phân tử cấu
tạo nên vật

 C. Hiệu thế năng của các phân tử cấu
tạo nên vật

 D. Hiệu động năng của các phân tử cấu
tạo nên vật

tạo nên vật

Câu hỏi 5: Thả một cục sắt vào chậu nước nóng, nước nguội đi, cục sắt
nóng lên. Nhận xét nào sau đây là đúng?
 A. Nhiệt năng của cục sắt giảm và của
nước tăng

 B. Nhiệt năng của cục sắt và của nước
đều tăng

 C. Nhiệt năng của cục sắt tăng và của
nước giảm

 D. Nhiệt năng của cục sắt và của nước
đều giảm

Câu hỏi 6 : Có mấy cách làm thay đổi nhiệt năng của vật ?

 A. 1

 B. 3

 C. 2

 D. 4

Câu hỏi 7: Nung nóng một cục sắt thả vào chậu nước lạnh, nước nóng lên,
cục sắt nguội đi. Trong quá trình này có sự chuyển hoá năng lượng?

 A. Từ cơ năng sang nhiệt năng

 B. Từ cơ năng sang cơ năng

 C. Từ nhiệt năng sang cơ năng

 D. Từ nhiệt năng sang nhiệt năng

Câu hỏi 8: Một viên đạn đang bay trên cao, có những dạng năng lượng nào
mà em đã được học?

 A. Động năng, thế năng, nội năng

 B. Thế năng

 C. Nhiệt năng

 D. Động năng

Câu hỏi 9: Các chất được cấu tạo từ?

 A. Tế bào

 B. Hợp chất

 C. Các mô

 D. Các nguyên tử, phân tử

Câu hỏi 10: Tính chất nào sau đây không phải là của nguyên tử, phân tử?

 A. Chuyển động không ngừng

 B. Có lúc chuyển động, có lúc đứng yên

 C. Giữa các nguyên tử, phân tử có
khoảng cách

 D. Chuyển động càng nhanh thì nhiệt độ
càng cao

Câu hỏi 11: Hiện tượng khuếch tán là?

 A. Hiện tượng khi các nguyên tử, phân tử
của các chất nằm riêng biệt tách rời nhau

 B. Hiện tượng khi các nguyên tử, phân
tử của các chất tự hòa lẫn vào nhau

 C. Hiện tượng khi đổ nước vào cốc

 D. Hiện tượng cầu vồng

Câu hỏi 12: Hiện tượng nào sau đây không phải là hiện tượng khuếch tán?

 A. Đường tan vào nước

 B. Thóc trộn lẫn với gạo

 C. Dung dịch đồng sunfat trong nước

 D. Mở lọ nước hoa ở trong phòng, một
thời gian sau cả phòng đều có mùi thơm

Câu hỏi 13: Khi nhiệt độ giảm thì hiện tượng khuếch tán xảy ra như thế
nào?

 A. Xảy ra nhanh hơn

 B. Xảy ra chậm hơn

 C. Không thay đổi

 D. Có thể xảy ra nhanh hơn hoặc chậm
hơn

Tài liệu được chia sẻ bởi Website VnTeach.Com
https://www.vnteach.com
Một sản phẩm của cộng đồng facebook Thư Viện VnTeach.Com
https://www.facebook.com/groups/vnteach/
https://www.facebook.com/groups/thuvienvnteach/

Tạm biệt lớp và hẹn gặp lại!