Bài 26
SINH THÁI
HỌC QUẦN XÃ
SINH VẬT
(tiếp)

Tìm hiểu
III. TÌM HIỂU MỐI
QUAN HỆ TRONG
QUẦN XÃ VÀ SỰ
PHÂN LI Ổ SINH THÁI

1. Các mối quan hệ trong quần xã:

Đọc sách, quan sát hình sgk, internet, …

 
QUAN HỆ

 
HỖ
TRỢ

 ĐỐI
KHÁNG

ĐẶC ĐIỂM
Sống chung

Tách riêng

Loài A

Loài B

Loài A

Loài B

Cộng sinh

 

 

 

 

Hợp tác

 

 

 

 

Hội sinh

 

 

 

 

Cạnh tranh

 

 

 

 

Kí sinh

 

 

 

 

Ức chế -cảm nhiễm

 

 

 

 

SV ăn SV khác

 

 

 

 

Đọc sách, quan sát hình sgk, internet, …
 
QUAN HỆ

 
HỖ
TRỢ

 ĐỐI
KHÁNG

ĐẶC ĐIỂM
Sống chung

Tách riêng

Loài A

Loài B

Loài A

Loài B

Cộng sinh

+

+

-

-

Hợp tác

+

+

-

-

Hội sinh

+

0

-

0

Cạnh tranh

-

-

+

+

Kí sinh

+

-

-

+

Ức chế -cảm nhiễm

0

-

0

0

SV ăn SV khác

+

-

-

+

2. Ổ sinh thái:
Ánh sáng

Nhiệt độ

Thức ăn

Độ pH

VSV

Mùn đáy
Thế

nào là ổ sinh thái?

2. Ổ sinh thái:
* Đặc điểm của ổ sinh thái
- Các loài có ổ sinh thái càng giống nhau, thì mức độ cạnh tranh càng gay gắt.
- Cạnh tranh là nguyên nhân quan trọng dẫn đến phân li ổ sinh thái.
- Những loài có nhu cầu sinh thái giống nhau trong quần xã có thể xảy ra hiện tượng loại
trừ lẫn nhau.
- Những loài có ổ sinh thái gần giống hệt nhau thì sẽ không thể cùng tồn tại lâu dài trong
QX
- Các loài cùng ổ sinh thái mà không loài nào bị tuyệt chủng → chứng tỏ có ít nhất 1 loài
thay đổi ổ sinh thái = là hiện tượng “Phân chia nguồn sống".
- Phân li ổ sinh thái → giúp giảm sự cạnh tranh giữa các loài.
- Sự phân li ổ sinh thái cho phép các loài có giới hạn của nhiều nhân tố sinh thái giống
nhau cùng tồn tại trong một quần xã.

Tìm hiểu
IV. TÌM HIỂU MỘT SỐ
YẾU TỐ TÁC ĐỘNG VÀ
BIỆN PHÁP BẢO VỆ
QUẦN XÃ

1. Loài ngoại lai:

(?) Quan sát video và nghiên cứu thông tin SGK cho biết: Loài ngoại lai là gì? Vì
sao loài ngoại lai thường tác động tiêu cực đến các loài bản địa?
8

1. Loài ngoại lai:
- Loài ngoại lai: là loài sinh vật xuất
hiện và phát triển ở khu vực vốn
không phải là môi trường sống tự
nhiên của chúng.
- Loài ngoại lai thường tác động tiêu
cực đến các loài bản địa: có thể làm
thay đổi sâu sắc các nhân tố sinh thái
vô sinh, thay đổi cấu trúc của quần xã,
khiến môi trường sống thích nghi của
các loài bản địa bị biến đổi.
9

2. Tác động của con người:

10

2. Tác động của con người:

11

2. Tác động của con người:
Dân số thế giới tăng nhanh → gây ra những tác động tiêu cực đến quần xã sinh
học, làm suy giảm đa dạng sinh vật:
+ Phá rừng, giảm đất nông nghiệp, xói mòn, lũ lụt, …
+ Thay thế các hệ sinh thái tự nhiên bằng các hệ sinh thái nhân tạo có độ đa dạng
rất thấp như hệ sinh thái đồ thị, khu công nghiệp,...
+ Khai thác quá mức tài nguyên sinh vật, mất khả năng phục hồi → nguy cơ tuyệt
chủng
+ Sử dụng nhiều chất hóa học, thuốc trừ sâu trong trồng trọt, kháng sinh, chất
kích thích, .. → suy giảm đa dạng sinh vật của quần xã.
12

13

2. Một số biện pháp bảo vệ quần xã:
- Xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia.
- Bảo vệ rừng và cấm săn bắt động vật hoang dã.
- Bảo vệ và phục hồi các loài động thực vật quý hiếm.
- Xây dựng kế hoạch để khai thác và sử dụng hợp lí nguồn tài nguyên đất, rừng,
biển.
- Tích cực phòng chống cháy rừng.
- Sử dụng phân bón vi sinh, phân bón hữu cơ thay thế cho phân bón hoá học.
- Sử dụng biện pháp kiểm soát sinh học để thay thế thuốc hoá học.
- Thực hiện các nghiên cứu khảo nghiệm trước khi nhập nội giống cây trồng, vật
nuôi.
- Bảo vệ các loài sinh vật bản địa trước sự xâm lấn của loài ngoại lai.
14

15

Củng cố

16

Câu 1. Thú có túi sống phổ biến ở khắp châu Úc. Cừu được nhập vào châu
Úc, thích ứng với môi trường sống mới dễ dàng và phát triển mạnh, giành
lấy những nơi ở tốt, làm cho nơi ở của thú có túi phải thu hẹp lại. Quan hệ
giữa cừu và thú có túi trong trường hợp này là mối quan hệ
A. động vật ăn thịt và con mồi.
B. cạnh tranh khác loài.
C. ức chế - cảm nhiễm.
D. hội sinh.

GOSlid
e 18
HOME

Bạn nhận
được một
tràng vỗ
tay

Câu 2. Trên đồng cỏ, các con bò đang ăn cỏ. Bò tiêu hóa được cỏ nhờ các vi
sinh vật sống trong dạ cỏ. Các con chim sáo đang tìm ăn các con rận sống
trên da bò. Khi nói về quan hệ giữa các sinh vật trên, mỗi phát biểu sau đây
đúng hay sai?
A. Quan hệ giữa bò và vi sinh vật là quan hệ cộng sinh. Đ
B. Quan hệ giữa rận và bò là quan hệ sinh vật này ăn sinh vật khác. S
C. Quan hệ giữa vi sinh vật và rận là quan hệ cạnh tranh. S
D. Quan hệ giữa chim sáo và rận là quan hệ hội sinh. S

GO HO
ME

Chúc
mừng
Bạn nhận
được
một điểm
9

BÀI TẬP VỀ NHÀ
Phân biệt quần thể với quần xã
Điểm phân biệt
1. Khái niệm

2. Các đặc trưng cơ
bản
3. Cơ chế đảm bảo
cân bằng sinh
thái

Quần thể

Quần xã

DẶN DÒ
• Học bài và trả lời câu hỏi cuối bài.
• Chuẩn bị bài tiếp theo.

23

24

The End

Hoàn thành các bài tập trắc nghiệm cuối vở
ghi, bài tập rèn luyện, bài tập vận dụng