BÀI 3: LAO ĐỘNG CẦN CÙ, SÁNG TẠO

MỞ ĐẦU
Em hãy tìm những câu ca dao tục ngữ, thành ngữ nói về lao động cần cù,
sáng tạo và cho biết ý nghĩa của những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ đó
Câu tục ngữ đã khẳng định giá trị
của sự chăm chỉ, nỗ lực trong cuộc
sống. “Cần cù” là một đức tính tốt
đẹp ở con người, đó là sự chăm
chỉ, siêng năng, quyết tâm, nỗ lực
học hỏi, trau dồi bản thân trong mọi
hoàn cảnh. Khi nói “Cần cù bù
thông minh”, ông cha ta đã cho
rằng, trong cuộc sống, dù cho con
người ta có thể không có khả năng,
năng lực thế nhưng nếu ta có sự
cần cù, chăm chỉ, nỗ lực thì điều đó
sẽ giúp bù trừ cho những gì mà ta
thiếu sót về mặt năng lực

Em hãy tìm những câu ca dao tục ngữ, thành ngữ nói về lao động cần cù,
sáng tạo và cho biết ý nghĩa của những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ đó

Câu tục ngữ có ý
nghĩa bất kì việc
gì đều cần tới
lòng kiên trì, ý
chí, sức bền thì
mới gặt hái được
nhiều thành
công

Em hãy tìm những câu ca dao tục ngữ, thành ngữ nói về lao động cần cù,
sáng tạo và cho biết ý nghĩa của những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ đó

Câu tục ngữ “Cái
khó ló cái khôn”
 khẳng định khả
năng to lớn của
trí tuệ con người
trong việc khắc
phục những
hoàn cảnh khó
khăn

KHÁM PHÁ

1. Khái niệm và biểu hiện của cần cù, sáng tạo trong lao
động.

Niu-tơn (Newton, 1642 – 1727) là nhà vật lí, thiên văn học, toán học thiên tài, được
mệnh danh là nhà khoa học vĩ đại và có tầm ảnh hưởng rất lớn trong lịch sử. Suốt cuộc
đời của mình, ông đã không ngừng lao động, tìm tòi, sáng tạo và đóng góp cho khoa học,
phục vụ cho sự tiến bộ của xã hội với những phát minh kiệt xuất như: định luật vạn vật
hấp dẫn, ba định luật về chuyển động, phép tính vi phân, tích phân, kinh viễn vọng phản
xạ, đồng hồ mặt trời,…
Vốn là người say mê nghiên cứu khoa học, hằng ngày ông thường giam minh trong
phòng làm việc để đọc sách, loay hoay đục đẽo và chế tạo nhiều thứ. Có lần đến nhà
dược sĩ Cờ lác, ông xin được một chiếc hộp xinh xắn, về nhà, ông cặm cụi đến quên ăn,
quên ngủ để tạo ra được một chiếc đồng hồ nước.
Là người yêu thích Toán học, Niu – tơn đã bỏ ra hai mươi năm lao động cật lực để
hoàn thành cuốn “Các nguyên lí Toán học của Triết học Tự nhiên”. Có thể nói mỗi câu
chữ, mỗi trang sách đều là một phần trái tim, khối óc của ông.

KHÁM PHÁ

1. Khái niệm và biểu hiện của cần cù, sáng tạo trong lao
động.

Hãy nêu những biểu hiện cần cù, sáng tạo trong lao động của Niu - tơn qua câu
chuyện trên.

Không ngừng tìm tòi,
học hỏi

Tự giam mình trong phòng
để làm việc và đọc sách

Ông cặm cụi làm việc
quên ăn quên ngủ

Các bạn học sinh trong tranh đã lao động như thế nào, sáng tạo ra làm sao để
chế tạo được rô bốt?

Em học hỏi được điều gì từ những tấm gương lao động
cần cù, sáng tạo trên?
Thực hiện tốt nhiệm vụ, nội quy, kế
hoạch học tập,
Rèn luyện để trở thành con ngoan, trò
giỏi, người công dân tốt.
Kiên trì và vạch ra kế hoạch để hoàn
thành nhiệm vụ tới cùng.
Tự giác học, làm bài, đọc thêm tài
liệu, không đợi ai nhắc nhở, đốn đốc.

CẦN CÙ, SÁNG TẠO, BIỂU HIỆN CỦA CẦN CÙ, SÁNG TẠO
Lao động cần cù là chăm chỉ, chịu khó
làm việc một cách thường xuyên, phần
đấu hết mình vì công việc

Chăm chỉ
Chịu khó
Làm việc
thường xuyên

Lao động sáng tạo là luôn luôn suy nghĩ,
cải tiến để tìm tòi cái mới, tìm ra cách giải
quyết tối ưu nhằm không ngừng nâng cao
chất lượng, hiệu quả lao động.
Luôn luôn suy
nghĩ, tìm tòi,

Cải tiến phương pháp
để lao động có hiệu
quả

Sửa chữa sai lầm,
rút ra bài học cho
bản thân

Em hãy kể vài tấm gương lao động cần cù sáng tạo

Nhà
“Thần
Chủ
nông
đèn”:
tịch:
học:Nguyễn
Hồ
Lương
Chí Cẩm
Minh
Định Lũy
Của

Em hãy kể vài tấm gương lao động cần cù sáng tạo

Giáo sư Lê Thế Trung đã chế
tạo ra 50 loại thuốc trị bỏng

LUYỆN TẬP

Câu hỏi 1: Em tán thành hay không tán thành với những ý
kiến nào dưới đây? Vì sao?

a. Lao động ở lĩnh vực
Đồng tình. Vì: ở bất cứ lĩnh vực nào (dù là lao động chân tay
nào cũng cần cù và
hay lao động trí óc,…) chúng ta đều cần sự chăm chỉ, cần cù và
sáng tạo.
sáng
b. Sáng tạo là khả năng
bẩm sinh của con
người, không thể rèn
luyện mà có được.
c. Lao động chân tay
thì không cần sáng tạo
d. Trong lao động, việc
nào dễ thì làm, việc
khó bỏ qua.

Không đồng tình. Vì: cần cù và sáng tạo không phải là khả
năng thiên bẩm mà là kết quả của sự rèn luyện.
Không đồng tình. Vì: ở bất cứ lĩnh vực nào (dù là lao động
chân tay hay lao động trí óc,…) chúng ta đều cần sự chăm chỉ,
cần cù và sáng tạo.
Không đồng tình. Vì: trong lao động, dù bất cứ việc gì (khó
hoặc dễ) chúng ta đều cần phải chăm chỉ, nỗ lực hết mình để
hoàn thành ở mức cao nhất.

Câu hỏi 2: Hành vi nào dưới đây thể hiện sự cần cù, sáng tạo trong lao
động? Vì sao?
Thể hiện sự cần cù, sáng tạo trong lao động Bạn Đ
a. Bạn Đ luôn chủ động giúp mẹ
đã chủ động giúp đỡ mẹ làm công việc nhà (đây là
làm bếp và thường xuyên cải biến biểu hiện của sự chăm chỉ, cần cù). Bên cạnh đó, để
các món ăn mới để cả nhà được
bữa ăn của cả nhà được ngon miệng hơn, bạn Đ luôn
ngon miệng.
suy nghĩ, tìm tòi các công thức nấu ăn mới (đây là
biểu hiện của sự sáng tạo).
Thể hiện sự cần cù, sáng tạo trong lao độn: Chị M đã
b. Chị M thường tái chế phế liệu
biết cách tận dụng các phế liệu để chế tạo ra những
thành vật dụng để trong sinh hoạt vật dụng mới, việc này vừa giúp chị tiết kiệm một
hằng ngày của gia đình mình.
phần chi phí sinh hoạt, vừa góp phần bảo vệ môi
trường (đây là biểu hiện của sự sáng tạo).
c. Bạn Y làm những việc bố mẹ
giao một cách qua loa.

 Chưa cần cù sáng tạo trong lao động

BÀI 3: LAO ĐỘNG CẦN CÙ, SÁNG
TẠO
(tiếp)

2. Ý nghĩa của cần cù, sáng tạo trong lao động.
a. Qua bức tranh em hãy cho biết những kết quả đã đạt được nhờ sự cần cù,
sáng tạo trong lao động.

Giúp nâng
cao năng
xuất lao
động.
Hỗ trợ
người lao
động sản
xuất

2. Ý nghĩa của cần cù, sáng tạo trong lao động.
a. Qua câu chuyện em hãy cho biết những kết quả đã đạt được nhờ sự cần cù,
sáng tạo trong lao động.
Ban Nam rất yêu thích Hóa học. Hằng ngày, mỗi khi rửa bát, bạn luôn suy nghĩ làm thế
nào để tạo ra một loại nước rửa bát có nguồn gốc từ thiên nhiên. Bạn đã không ngừng
tim tòi, thử nghiệm chế tạo nước rửa bát từ những rác thải sinh hoạt có nguồn gốc
thực vật như: vỏ hoa quả, gốc rau, củ quả. Qua quá trình nghiên cứu, bạn đã chế tạo
thành công nước rửa bát từ vỏ bưởi. Đây là loại chất tẩy rửa an toàn, lành tính, không
gây ô nhiễm môi trường.

2. Ý nghĩa của cần cù, sáng tạo trong lao động.
Qua câu chuyện em hãy cho biết những kết quả đã đạt được nhờ sự cần cù, sáng tạo
trong lao động. Việc chưa cần cù, sáng tạo trong lao động khiến gia đình anh Dũng gặp
khó khăn gì?

Được bố mẹ giao cho chăm sóc thửa ruộng của gia đình chuyên trồng lúa, ngô, anh Dũng
canh tác theo những phương thức cũ, không suy nghĩ tìm tòi để đổi mới, sáng tạo trong
lao động, chưa cần cù chịu khó chăm sóc, tưới tiêu, làm cỏ, bón phân, nên năng suất cây
trồng không cao, thu nhập thấp, kinh tế gia đình gặp nhiều khó khăn. Thấy anh Tuấn cùng
xóm sớm hôm chăm nom ruộng vườn, tìm mua được giống mới, học hỏi phương pháp
chăm sóc cây tiên tiến, tìm cách dẫn nước vào ruộng.... nên cây trồng nhà anh không chỉ
đạt năng suất, sản lượng mà chất lượng lúa gạo cũng tăng, đem lại thu nhập cao và ổn
định, anh Dũng nhận thấy mình phải chăm chỉ làm việc hơn và đổi mới, sáng tạo để cải
thiện kinh tế cho gia đình.

Tạo ra được nhiều giá trị vật
chất, tinh thần góp phần cải
thiện và nâng cao đời sống

Năng suất trồng cây không cao
Thu nhập thấp, kinh tế gia đình
gặp nhiều khó khăn.

Ý NGHĨA CỦA CẦN CÙ, SÁNG TẠO TRONG LAO ĐỘNG.
Cần cù, sáng tạo trong lao động giúp con người
Hoàn thiện và phát triển phẩm chất, năng lực của mỗi cá nhân
để nâng cao hiệu quả lao động, góp phần xây dựng quê
hương, đất nước

Tạo ra được nhiều giá trị vật chất, tinh thần góp phần
cải thiện và nâng cao đời sống

Được mọi người yêu quý,
tôn trọng

HỌC SINH RÈN LUYỆN PHẨM CHẤT CẦN CÙ, SÁNG TẠO

Học sinh

Học sinh

Quý trọng và học hỏi những tấm gương cần cù, sáng
tạo trong lao động

Phê phán những biểu hiện chây lười, thụ động trong
lao động

Nêu một số biểu hiện trái với lao động cần cù, sáng tạo? Hậu quả
của việc lao động thiếu cần cù sáng tạo ?
Biểu hiện trái với lao động
cần cù, sáng tạo
+ Lười suy nghĩ 
+ Ngại khó, ngại khổ
+ Thiếu tinh thần tự giác 
+ Ỷ lại trong công việc lao
động
+ Luôn phải để người khắc
nhắc nhở mới làm công việc
 

+…

Hậu quả của việc lao động thiếu cần
cù, sáng tạo
 

+ Bản thân không thể hoàn thiện
+ chất lượng công việc không cao
+ Luôn ỷ lại dựa dẫm vào người khác
+ Rất khó thành công trong công việc
+ Trở thành con người lười biếng
 

Câu hỏi 3: Em hãy đọc tình hướng và trả lời câu hỏi:
Anh A và chị B được phân
công phụ trách dự án cải tiến
nâng cấp phần mềm hệ
thống kế toán của công ty.
Anh A đưa nhiều ý tưởng
thay đổi có tính đột phá
nhưng chị B không ủng hộ vì
cho rằng không cần phải thay
đổi nhiều để khỏi mất công
không phải suy nghĩ

Em có nhận xét gì về việc
làm của anh A và ý kiến của
chị B?

Việc làm của anh A và ý
kiến của B 

Việc làm của A hoàn toàn
đúng thể hiện tinh thần lao
động cần cù, sáng tạo tạo
thêm nhiều tính năng và
công năng cho sản phẩm 
còn chị B thì không có sự
cải tiến, sáng tạo mà vẫn
còn trì hoãn trong công
việc đi theo lối cũ không có
tính mới.

Câu hỏi 3: Em hãy đọc tình hướng và trả lời câu hỏi:
Là một công nhân may
trong dây chuyền sản xuất
áo sơ mi của xi nghiệp X
chị H cho rằng cần thực
hiện đúng nhiệm vụ được
phân công, không nên
sáng tạo gì thêm để khỏi
ảnh hưởng đến kết quả
chung của cả dây chuyền

Ý kiến của chị H em
không đồng tính vì trong
lao động ngoài yếu tố
cần cù, chịu khó ra thì
chúng ta cần nghiên cứu
tạo ra sản phẩm mới, có
sự đột phá, sáng tạo
giúp nâng cấp sản phẩm,
công việc tốt hơn.

a- Em có nhận xét gì về ý
kiến của chị H?
- Nếu là chị H, em sẽ làm
gì?

Nếu em là chị H em sẽ
nghiên cứu sản phẩm, tạo
ra nhiều sản phẩm tối ưu
mang tính sáng tạo tăng
năng suất trong công việc.

Câu 4. Em hãy kể những việc em đã làm thể hiện sự cần cù, sáng tạo trong lao động và chia sẻ
kinh nghiệm của bản thân với các bạn trong lớp.

Câu 5. Em hãy gửi một thông điệp bày tỏ sự trân trọng thành quả lao động của người thân hoặc
những người xung quanh

VẬN DỤNG

Câu 1: Hãy viết bài chia sẻ về một tâm gương lao
động cần cù, sáng tạo mà em biết. Em học tập được
điều gì từ tấm gương đó.
Câu 2: Em và các bạn hãy thiết kế một sản phẩm thể
hiện sự sáng tạo từ những vật liệu tái chế.