BÀI 31. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG
Ở ĐỘNG VẬT

Video quá trình tiêu hóa thức ăn
trong cơ thể

https://www.youtube.com/watch?v=XjEG4dtx77I

BÀI 31. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG Ở ĐỘNG VẬT
I. Con đường thu nhận và tiêu hoá thức ăn trong ống tiêu hoá ở động vật (ví dụ ở người).

1.Động vật thu nhận thức ăn từ môi trường ngoài chủ
yếu thông qua hoạt động nào?

Ăn và uống

2.Các chất dinh dưỡng có trong thức ăn như: carbohydrate,
protein, lipid, .....cần được biến đổi như thế nào để cơ thể
có thể hấp thụ được?

Biến đổi thành các chất
đơn giản

3.Quá trình biến đổi như trên được thực
hiện ở đâu? Nhờ hoạt động nào?

Biến đổi trong ống tiêu
hóa, nhờ hoạt động
tiêu hóa.

Một tràng
pháo tay

4.Các chất cặn bã trong cơ thể được thải ra
ngoài như thế nào?

Qua hậu môn

5. Con đường thu nhận và tiêu hóa thức ăn
trong ống tiêu hóa ở người trải qua mấy giai
đoạn?

3 giai đoạn

BÀI 31. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG Ở ĐỘNG VẬT
I. Con đường thu nhận và tiêu hoá thức ăn trong ống tiêu hoá ở động vật
(ví dụ ở người).

Trình bày 3 giai đoạn thu nhận và tiêu
hóa thức ăn trong ống tiêu hóa ở
người?

- Thức ăn được đưa vào miệng và bắt đầu quá trình biến đổi trong ống tiêu hóa.
- Thức ăn được biến đổi trong ống tiêu hóa để trở thành các chất đơn giản và được hấp thụ vào máu.
- Các chất cặn bã được thải ra ngoài dưới dạng phân qua hậu môn.

Em hãy nêu tên các cơ quan tiêu hóa ở người tương ứng với các số
thứ tự ở hình dưới?

1. Tuyến nước bọt
2. Hầu
3. Thực quản
4. Dạ dà
y
5. Tuyến tụy
6. Ruột non

7. Ruột già
8. Hậu môn
9. Túi mật
10. Gan
11. Khoang miệng

BÀI 31. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG Ở ĐỘNG VẬT

II. Nhu cầu sử dụng nước và con đường trao đổi nước ở động vật và người
Đọc thông tin SGK và thảo luận để trả lời các
câu hỏi sau:
Câu 1: Em có thể bổ sung nước cho cơ thể
bằng những cách nào?
Câu 2: Quan sát Hình 31.3 và 31.4, cho biết
nước đào thải ra khỏi cơ thể như thế nào?
Câu 3: Theo khuyến nghị năm 2012 của
Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trẻ em ở tuổi vị
thành niên cần 40ml nước/1kg thể trọng
mỗi ngày. Dựa vào khuyến nghị này, hãy
tình lượng nước cần uống mỗi ngày của bản

Hoạt động nhóm

Câu 1: Chúng ta bổ sung nước cho cơ thể qua:- Uống
nước trực tiếp.- Ăn các loại thực phẩm nhiều nước như
dưa hấu, dừa,rau xanh,....
Câu 2: Nước đào thải ra khỏi cơ thể qua sự tiết mồ hôi và
qua quá trình lọc máu để tạo ra nước tiểu.
Câu 3: Em có thể tính lượng nước cần uống của bản thân
bằng cách lấy khối lượng của bản thân x 40ml/kg.

BÀI 31. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG Ở ĐỘNG VẬT

III. Sự vận chuyển các chất ở động vật và ở người.
Hệ cơ quan nào thực hiện sự vận chuyển các chất trong cơ thể động vật?
Mô tả con đường vận chuyển các chất qua 2 vòng tuần hoàn ở người?

Hệ tuần hoàn là hệ cơ quan thực hiện việc vận chuyển các chất
trong cơ thể động vật.

Ở NGƯỜI
- Vòng tuần hoàn phổi (vòng tuần hoàn nhỏ):
Máu đỏ thẫm (giàu carbon dioxide) từ tâm
thất phải → động mạch phổi → mao mạch
phổi (tại đây diễn ra quá trình trao đổi khí:
nhận oxygen từ phế nang, chuyển carbon
dioxide từ máu sang phế nang thành máu đỏ
tươi) → tĩnh mạch phổi → tâm nhĩ trái.
- Vòng tuần hoàn các cơ quan (vòng tuần
hoàn lớn): Máu đỏ tươi (giàu oxygen và các
chất dinh dưỡng) từ tâm thất trái → động
mạch chủ → mao mạch cơ quan (tại đây diễn
ra quá trình trao đổi chất: chuyển oxygen và
các chất dinh dưỡng cho các cơ quan, nhận
carbon dioxide và các chất thải để trở thành
máu đỏ thẫm) → tĩnh mạch chủ → tâm nhĩ
trái.

Trình tự nào sau đây mô tả đúng đường đi của máu trong hệ
tuần hoàn kín? 
A. Tim → động mạch → tĩnh mạch→  mao mạch → tim.
B. Tim → động mạch → mao mạch → tĩnh mạch → tim.
C. Tim → mao mạch → động mạch → tĩnh mạch → tim. 
D. Tim → tĩnh mạch → mao mạch → động mạch → tim.

BÀI 31. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG Ở ĐỘNG VẬT

IV. Vận dụng hiểu biết về trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động
vật vào thực tiễn.

5

6

ng

8

9

X
a
n
h
l
ụ
c

7

ồ
5.H

4

4
.
X
a
dư nh
ơ
n
g

3

10

11

8. X
anh
xám

àng
7.V nh
cha

2

m
a
c
g
n
à
1.V

6.

1

2.X
anh
lá

Mỗi HS của nhóm tương ứng với 1 màu

ím
T
.
3

VÒNG QUAY
MAY MẮN

QUAY

Câu 1: Cơ thể sẽ như thế nào nếu thiếu hụt một chất dinh
dưỡng nào đó?

Cơ thể không thể hoạt động bình thường

Xin chúc mừng!

Câu 2: Khi thiếu chất tinh bột, cơ thể sẽ như thế nào?

Cơ thể thiếu năng lượng để hoạt động

Xin chúc mừng!

Câu 3. Khi thiếu chất protein, có thể sẽ như thế nào?

Cơ thể không đủ nguyên liệu cấu tạo tế bào

Xin chúc mừng!

Câu 4. Khi thiếu vitamin A, cơ thể sẽ như thế nào?

Mắc bệnh khô mắt, quáng gà

Xin chúc mừng!

Câu 5. Ăn quá nhiều thức ăn chứa đường và vệ sinh răng miệng
không đúng cách gây ra hậu quả gì?

Có thể làm cho răng bị sâu

Xin chúc mừng!

Câu 6. Nguyên nhân gây bệnh béo phì do đâu?

Do ăn quá nhiều chất béo và carbonhydrate làm
năng lượng cung cấp cho cơ thể bị dư thừa.

Xin chúc mừng!

Câu 7. Béo phì gây ra hậu quả gì?

Tổn thương các khớp, tăng nguy cơ mắc các bệnh như tiểu đường,
tim mạch

Xin chúc mừng!

Câu 8. Em hãy kể một số tác nhân gây hại cho hệ tiêu hóa?

Vi khuẩn, nấm, giun, sán, ...

Xin chúc mừng!

Câu 9. Giun, sán sống kí sinh trong ruột gây ra hậu quả gì?

Gây tắc ống mật, tắc ruột và sử dụng một
phần chất dinh dưỡng của cơ thể.

Xin chúc mừng!

Câu 10. Ăn uống không đúng cách gây hậu quả gì?

Hoạt động tiêu hóa và hấp thụ thức ăn kém hiệu quả

Xin chúc mừng!

Câu 11. Thế nào là ăn, uống không đúng cách?

Ăn vội, nhai không kĩ, ăn không đúng giờ, khẩu phần ăn không hợp lí

Xin chúc mừng!

BÀI 31. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG Ở ĐỘNG VẬT

IV. Vận dụng hiểu biết về trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động
vật vào thực tiễn.
1. Những nguy cơ khi thiếu hoặc thừa dinh dưỡng.
Liên hệ các kiến thức đã học và thảo luận nhóm cặp
đôi, trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1:  Giải thích vì sao chúng ta nên ăn đa dạng các loại
thức ăn mà không nên chỉ ăn một loại thức ăn dù loại thức
ăn đó rất bổ dưỡng?
Câu 2: Xây dựng thực đơn cho một bữa ăn trong một ngày
để đảm  bảo chế độ ăn cân đối và đầy đủ dinh dưỡng.

Câu 1: Ta nên ăn đa dạng các loại thức ăn mà không
nên chỉ ăn một loại thức ăn dù loại thức ăn đó rất bổ
dưỡng vì trong mỗi loại thức ăn có những chất dinh
dưỡng khác nhau, do đó phối hợp thức ăn sẽ giúp
chúng ta được cung cấp dầy đủ các chất dinh dưỡng
cần thiết cho sự phát triển của con người.
Câu 2: Em có thể xây dựng bữa ăn gồm đầy đủ các chất: protein
(thịt, trứng, cá, sữa,...); tinh bột (cơm, bánh mì, các loại hạt ngũ cốc
khác,...); lipit (mỡ động vật, mỡ thực vật, bơ,..); vitamin và chất xơ
(rau, củ, quả).

BÀI 31. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG Ở ĐỘNG VẬT

IV. Vận dụng hiểu biết về trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động
vật vào thực tiễn.
2. Vệ sinh ăn uống
Thảo luận với bạn và hoàn thành nội dung theo mẫu Bảng 31.1

3. Thảo luận với bạn và hoàn thành nội dung theo mẫu Bảng 31.1

BÀI 31. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CHẤT DINH DƯỠNG Ở ĐỘNG VẬT

IV. Vận dụng hiểu biết về trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở động
vật vào thực tiễn.

-Để người và động vật sinh trưởng tốt cần chế dộ dinh dưỡng hợp lí,
đảm bảo vệ sinh ăn uống.

LUYỆN TẬP
Câu 1. Trong cơ thể người, nước chiếm bao nhiêu %?
A. 50%.
B. 70%-80%.
C. 75%-80%.
D. 80%-85%.
Câu 2. Lượng nước bên trong cơ thể người được giữ ở mức ổn định nhờ đâu?
A. Nhờ ăn uống.
B. Nhờ bài tiết.
C. Nhờ quá trình tiêu hóa.
D. Nhờ sự cân bằng giữa lượng nước lấy vào với lượng nước cơ thể sử dụng và bài
tiết ra khỏi cơ thể.

Câu 3. Cho các yếu tố sau:
(1) Tình trạng sức khỏe
(2) Nhiệt độ môi trường
(3) Kích thước cơ thể
(4) Cường độ hoạt động
Trong các yếu tố trên, số yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu sử dụng nước ở động vật là:
A. 1.
B. 2.
C. 3.
D. 4.
Câu 4. Cho các loài sau đây: voi, cừu, trâu. Trình tự thể hiện nhu cầu nước giảm dần ở các loài trên là:
A. trâu → voi → cừu.
B. cừu → trâu → voi.
C. voi → trâu → cừu.
D. voi → cừu → trâu.

Câu 5. Đối với cơ thể người, trẻ em cần cung cấp khoảng 1 L nước, còn người trưởng thành khoảng 1,5 – 2
L nước mỗi ngày để duy trì các hoạt động sống diễn ra bình thường. Đây là ví dụ chứng minh nhu cầu sử
dụng nước ở người phụ thuộc vào yếu tố nào sau đây?
A. Giới tính.
B. Cường độ hoạt động.
C. Tình trạng sức khỏe.
D. Độ tuổi.

Câu 6. Nguồn cung cấp nước cho cơ thể người và động vật là
A. thức ăn và nước uống.
B. các loại trái cây và nước uống.
C. các loại rau và nước uống.
D. các loại hạt và nước uống.

Câu 7. Trong cơ thể người, nước được vận chuyển đến các tế bào và các cơ quan trong cơ thể thông
qua hoạt động của:
A. hệ tuần hoàn.
B. hệ hô hấp.
C. hệ bài tiết.
D. hệ thần kinh.

Câu 8. Ở người, ngoài hiện tượng toát mồ hôi, sự bốc hơi của nước qua bề mặt da làm cơ thể bị mất một
lượng nước khoảng 300 – 400? mL/ngày. Điều này xảy ra ở cả những người bẩm sinh không có tuyến mồ
hôi. Ở những người bị bỏng, lớp sừng bị tổn thương dẫn đến mất chức năng bảo vệ da nên lượng nước mất
qua da cao gấp mười lần so với bình thường. Do đó, những người bị bỏng cần bổ sung một lượng nước lớn
để bù đắp cho sự hao hụt này.