Bài 33
CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ
TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

Điều gì xảy ra nếu ta
dùng tay tác động một
lực vào lá cây trinh nữ
đang xòe ra?

Mời các em xem đoạn video sau

NỘI DUNG BÀI HỌC
01. CẢM ỨNG VÀ VAI TRÒ CỦA CẢM ỨNG
02. TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

I. CẢM ỨNG VÀ VAI TRÒ
CỦA CẢM ỨNG Ở SINH VẬT

1. Cảm ứng ở sinh vật là
gì?

QUAN SÁT HÌNH ẢNH

a. Phản ứng của cây đối với ánh
sáng chiếu từ một phía

b. Phản ứng của rễ cây đối với
nguồn nước

d. Phản ứng của gà con đối với tiếng
kêu của gà mẹ
c. Phản ứng của cơ thể người
đối với nhiệt độ

e. Phản ứng của thân cây trầu bà với
giá thể

QUAN SÁT HÌNH ẢNH

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

Các em hoàn thành bảng sau:
Hình
33.1
a
b
c
d
e

Kích thích

Phản ứng

Ánh sáng Ngọn cây hướng về phía có ánh sáng
?
?
?
?
?
?
?
?

Hình
a
b
c
d

Bảng 33.1
Kích thích

Phản ứng

Ánh sáng

Ngọn cây hướng về
phía có ánh sáng

Nước

Rễ cây hướng đến phía
nguồn nước

Nhiệt độ
thấp/cao
Tiếng gà mẹ

Run rẩy/ toát mồ hôi
Gà con chạy đến nơi có
gà mẹ

Giáphản
thểứng trên của
Cây
vàogọi
giá
thể
Tấtecả những
sinhbám
vật được
là cảm
ứng ở sinh vật

Cảm ứng ở thực vật
Chạm tay vào
cây xấ
u hổ
Tác nhân: lực
của ngón tay
Phản ứng: Lá
cây cụp lại

Cảm ứng ở động vật
Trời lạnh
người nổi da
gà
Tác nhân:
nhiệt độ thấ
p

Theo em cảm ứng là
gì?

Kết luận: Cảm ứng
là phản ứng của
sinh vật đối với các
kích thích đến từ
môi trường

I. CẢM ỨNG VÀ VAI TRÒ CỦA
CẢM ỨNG Ở SINH VẬT

2. Vai trò của cảm ứng

Nếu sinh vật không có
phản ứng đối với các
kích thích đến từ môi
trường thì điều gì sẽ
xảy ra?

Vai trò của cảm ứng đối với sinh
vật?

Kết luận: Cảm ứng giúp sinh vật thích
nghi với những thay đổi của môi trường
để tồn tại và phát triển.

II. TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

1. Tập tính là gì

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

Tập tính di cư của chim

Tập tính sống bầy đàn

Em hãy nêu tập tính thích hợp cho các hình ảnh sau?
Tập tính kiếm ăn

Tập tính chăm sóc con non

Em hãy liệt kê các tập tính có ở đoạn phim sau?

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

Tập tính là gì?
Hình

Tên tập tính

Ý nghĩa

33.2a Tập tính di cư của chim
33.2b Tập tính sống bầy đàn

Di cư tránh rét
Hỗ trợ nhau săn mồi và
chống lại kẻ thù

33.2с Tập tính kiếm ăn
33.2d Tập tính chăm sóc con non

Để bắt được mồi
Con non có tỉ lệ sống cao

Em hiểu tập tính là gì?
Kết luận: Tập tính là
một chuỗi những
phản ứng trả lời kích
thích đến từ môi
trường bên trong
hoặc bên ngoài.

Tập tính bẩm sinh
Tập tính học được

24

Có 2 loại tập tính
- Tập tính bẩm sinh: Là loại tập tính sinh
ra đã có, đặc trưng cho loài.
- Tập tính học được: Là loại tập tính hình
thành trong quá trình sống, thông qua
học tập và rút kinh nghiệm, đặc trưng
cho từng cá thể.

Các loài tập tính thường
gặp
ở
động
vật:
- Tập tính di cư…
-

Tập
Tập
Tập
Tập

tính
tính
tính
tính

kiếm ăn
sinh sản
bảo vệ lãnh thổ
chăm sóc con non

Các tập tính thường
gặp

II. TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

1. Vai trò của tập tính

Hoàn thành bảng
Tác
dụng
đối
với
động
33.2
Tập tính ở động vật
vật

Mèo bắt chuột thường rình mồi, vồ mồi, vờn mồi
Chim công đực thường múa, khoe bộ lông sặc sỡ để
quyến rũ con cái vào mùa sinh sản
Chim én di cư về phương nam vào cuối mùa thu
Chó sói thường đánh dấu lãnh thổ bằng nước tiểu
Trâu rừng thường sống theo đàn
Tập thể dục buổi sáng ở người

Bảng 33.2
Tập tính ở động vật

Tác dụng đối với động vật

Mèo bắt chuột thường rình
mồi, vồ mồi, vờn mồi

Giúp mèo bắt được chuột (kiếm được thức
ăn).

Chim công đực thường múa,
khoe bộ lông sặc sỡ để quyến
rũ con cái vào mùa sinh sản

Giúp công đực thu hút được công cái để thực
hiện giao phối, duy trì nòi giống.

Chim én di cư về phương nam Giúp chim én tìm được môi trường mới thuận
vào cuối mùa thu
lợi hơn (ấm hơn, có nhiều thức ăn hơn).
Chó sói thường đánh dấu lãnh Giúp chó sói bảo vệ được vùng lãnh thổ (thức
thổ bằng nước tiểu
ăn, bạn tình,…) của bản thân, tránh việc cạnh
tranh cùng loài.
Trâu rừng thường sống theo
đàn

Giúp trâu rừng hỗ trợ nhau khi gặp nguy hiểm
hoặc điều kiện không thuận lợi, đảm bảo sự
tồn tại của loài.

Vai trò của tập tính là gì?

Kết luận: Tập tính giúp
động vật thích ứng với
môi trường để tồn tại và
phát triển

Bài tập về nhà:
Vẽ sơ đồ tư duy:
Cảm ứng ở sinh vật và tập tính ở động
vật

LẬP KẾ HOẠCH
HÌNH THÀNH THÓI
QUEN TỐT CHO
BẢN THÂN

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

LUYỆN TẬP
1. Các tác nhân của môi trường tác động đến cơ
thể sinh vật được gọi là?
A. Các nhận biết
B. Các kích thích
C. Các cảm ứng
D. Các phản ứng

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

2. Hiện tượng nào dưới đây là tập tính bẩm sinh
ở động vật?
A. Ve sầu kêu vào ngày hè oi ả
B. Sáo học tiếng người
C. Khỉ tập đi xe đạp
D. Trâu bò trở về chuồng nuôi khi nghe tiếng kẻng

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

3.Tìm hiểu một số tập tính của động vật rồi
hoàn thành bảng sau:
Hiện tượng

1. Gà mẹ nhìn thấy
diều hâu
2. Chó giữ nhà
thấy người lạ vào
3. Lợn con mới sinh

Phản ứng

3. Che chở
cho đàn con
2. Chó sủa
3. Bú mẹ

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

? Trước kì ngủ đông gấu có thói quen ăn
thật nhiều để cơ thể béo lên nhanh
chóng.
Em hãy giải thích ý nghĩa của thói quen
này ở gấu?

BÀI 33: CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

Về nhà:
-Học bài
- Tìm hiểu các hiện tượng cảm ứng có ở các loài sinh
vật xung quanh em.
- Em hãy tìm hiểu việc ứng dụng các tập tính của động
vật vào trong sản xuất và chăn nuôi.
- Vận dụng các kiến thức về cảm ứng để hình thành
các thói quen tốt cho bản thân.