KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7

BÀI 36:
KHÁI QUÁT VỀ SINH TRƯỞNG
VÀ PHÁT TRIỂN Ở SINH VẬT

Mỗi sinh vật từ khi hình thành, sinh ra và lớn lên
đều trải qua quá trình sinh trưởng và phát triển.

Vậy quá trình sinh trưởng và phát triển là gì?
Các quá trình này diễn ra như thế nào?

PHẦN 1:

SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
Ở SINH VẬT

1

SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN LÀ GÌ?
Đọc thông tin trên và quan sát Hình 36.1, thực hiện các yêu cầu sau:
Câu hỏi 1. Phát biểu khái niệm sinh trưởng và phát triển

a) Vòng đời của cây cam

b) Vòng đời của ếch

Câu hỏi 1: Phát biểu khái niệm sinh trưởng và phát triển.
TRẢ LỜI
Sinh trưởng là sự tăng về kích thước và khối lượng của cơ
thể do sự tăng lên về số lượng và kích thước tế bào, nhờ đó
cơ thể lớn lên.
Phát triển bao gồm sinh trưởng, phân hóa tế bào, phát sinh
hình thái cơ quan và cơ thể.

Câu hỏi 2: Đọc thông tin trên và quan sát hình, em hãy mô tả
các dấu hiệu thể hiện sự sinh trưởng ở cây cam và con ếch.
Những biến đổi nào diễn ra trong đời sống của chúng thể hiên
sự phát triển?

a) Vòng đời của cây cam

b) Vòng đời của ếch

Hình 36.1. Quá trình sinh trưởng và phát triển trong vòng đời của sinh vật

VÒNG ĐỜI CỦA CÂY CAM
Dấu hiệu sinh trưởng:

Cây
con

Cây
trưởng
thành

VÒNG ĐỜI CỦA CÂY CAM
Những biến đổi của cây cam:
Hạt nảy mầm

Cây con

Cây trưởng thành

Ra hoa tạo hạt
a) Vòng đời của cây cam

VÒNG ĐỜI CỦA ẾCH
Dấu hiệu sinh trưởng:
Ếch
con

Ếch
trưởng
thành

VÒNG ĐỜI CỦA ẾCH
Những biến đổi của ếch:
Trứng thụ tinh

Ấu trùng

Ếch con
Rụng đuôi, phát
triển chi

Ếch trưởng thành
b) Vòng đời của ếch

2

CÁC GIAI ĐOẠN SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
Ở SINH VẬT
Mỗi sinh vật từ khi sinh ra cho đến khi trưởng thành đều trải qua
những giai đoạn sinh trưởng và phát triển nhất định, có hình thái
và kích thước khác nhau, đặc trưng cho từng loài.

Câu hỏi 1: Trình bày các giai đoạn sinh trưởng và phát
triển của cây cam và con ếch.

a) Vòng đời của cây cam

b) Vòng đời của ếch

Hình 36.1. Quá trình sinh trưởng và phát triển trong vòng đời của sinh vật

Câu hỏi 1: Trình bày các giai đoạn phát
triển của cây cam và con ếch.
ĐÁP ÁN

Giai đoạn sinh trưởng:
Từ cây con  cây trưởng thành
Giai đoạn phát triển:
Hạt

Hạt nảy mầm

Cây con

Ra hoa, kết quả

Câu hỏi 1: Trình bày các giai đoạn phát triển
của cây cam và con ếch.
ĐÁP ÁN

Giai đoạn sinh trưởng:
Ếch con

Ếch trưởng thành

Giai đoạn phát triển:
Trứng thụ tinh

Ấu trùng

Câu hỏi 2: Sinh trưởng và phát triển có mối quan hệ với
nhau như thế nào?

a) Vòng đời của cây cam

b) Vòng đời của ếch

Hình 36.1. Quá trình sinh trưởng và phát triển trong vòng đời của sinh vật

Trả lời: Trong vòng đời của sinh vật, các giai đoạn sinh trưởng và phát
triển diễn ra đan xen với nhau. Sinh trưởng gắn với phát triển và phát
triển dựa trên cơ sở của sinh trưởng.
 Do đó, nếu không có sinh trưởng sẽ không có phát triển và
ngược lại.

PHẦN 2:

MÔ PHÂN SINH
VÀ CHỨC NĂNG CỦA MÔ PHÂN SINH

Trả lời câu hỏi:
1. Thực vật phát triển nhờ hoạt động của
mô nào?
2. Phân loại và nêu đặc điểm của từng
loại mô?

Thực vật sinh trưởng nhờ hoạt động của mô phân sinh - nhóm tế bào
chưa phân hóa nên còn duy trì được khả năng phân chia.

Có hai loại mô phân sinh chính là mô phân sinh đỉnh và mô phân sinh bên.

Mô phân sinh đỉnh có ở đỉnh rễ và các chồi thân (gồm chồi ngọn hay còn
gọi là chồi đỉnh và chồi nách), giúp thân, cành và rễ tăng lên về chiều dài.

Mô phân sinh bên giúp thân, cành và rễ tăng về chiều ngang.

Câu hỏi 1: Quan sát hình bên
và đọc thông tin phần II để hoàn
thành nội dung trong Bảng.

Loại mô phân sinh

Vị trí

Vai trò

Mô phân sinh đỉnh

?

?

Mô phân sinh bên

?

?

Câu hỏi 1: quan sát hình bên và
đọc thông tin phần II để hoàn
thành nội dung trong Bảng.
ĐÁP ÁN
Loại mô phân sinh
Mô phân sinh đỉnh

Mô phân sinh bên

Vị trí

Vai trò

Ở đỉnh rễ và các chồi thân (gồm
chồi ngọn hay còn gọi là chồi đỉnh Giúp thân, cành và rễ tăng lên về chiều dài
và chồi nách)
Nằm giữa mạch gỗ và mạch rây

Giúp thân, cành và rễ tăng về chiều ngang

Câu hỏi 2: Tại sao nhiều loài thực vật không ngừng dài ra và to lên?
ĐÁP ÁN

Vì nhiều loài thực vật mô phân sinh không ngừng phân
chia nên chúng không ngừng dài ra và to lên

EM CÓ BIẾT

Thực vật một lá mầm không có mô
phân sinh vên nên đường kính thân
không tăng nhiều như ở thực vật hai

Lóng

lá mầm. Tuy nhiên, nhóm thực vật
này ngoài mô phân sinh ngọn còn có
mô phân sinh lóng giúp chiều cao cây
tăng lên nhanh chóng. Mô phân sinh
lóng nằm ở vị trí các mắt của thân,
có tác dụng làm tăng chiều dài của
lóng (Hình bên).

Mô phân sinh lóng

Những cây một lá mầm lâu năm (cây dừa, cây cau) có vòng mô phân sinh thứ cấp nằm
dưới các mầm lá, phân chia tạo nên những dãy tế bào mô mềm ở phía ngoài làm cho
đường kính thân tâng lên. Kiểu sinh trưởng này gọi là sinh trưởng thứ cấp phân tán.

EM ĐÃ HỌC

Sinh trưởng là sự tăng về kích thước và khối lượng của cơ thể do sự
tăng lên về số lượng và kích thước tế bào, nhờ đó cơ thể lớn lên.

Phát triển bao gồm sinh trưởng, phân hóa tế bào, phát sinh hình thái
cơ quan và cơ thể.

Thực vật sinh trưởng nhờ các mô phân sinh. Mô phân sinh đỉnh có
ở đỉnh của rễ và đỉnh chồi giúp thân, cảnh và rễ tăng lên về chiều dài.
Mô phân sinh bên giúp thân, cành và rễ tăng lên, về chiều ngang.

EM CÓ THỂ

Vận dụng các kiến thức về sinh trưởng và phát triển ở sinh vật nhằm
nâng cao năng suất của vật nuôi và cây trồng.

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE