CHÀO MỪNG CÁC
EM HỌC SINH
Lớp:

Năm:

KHỞI ĐỘNG

Trong đời sống, ta thường than vãn "tốn công vô ích" hay "mất bao nhiêu công
sức" cho các hoạt động như: ngồi giải một bài toán khó, đeo balo đứng chờ bạn
ngoài cổng trường, hay đạp xe đến lớp... Công trong mỗi trường hợp đó được xác
định như thế nào?

Vậy công ở đây là gì? Công được xác định
như thế nào ?

THỜI GIAN SUY NGHĨ

TIME

Tốn công sức tâm
trí
-> Vật lí: Không
sinh công

Tốn sức lực mỏi
vai
-> Vật lí: Không
sinh công vì
không di chuyển

Tốn sức
-> Vật lí: Có sinh
công cơ học

BÀI 4: CÔNG
VÀ CÔNG
KHTN 9SUẤT
- KẾT NỐI TRI THỨC

Mục tiêu bài học
• Phân tích ví dụ cụ thể để rút ra được: công có giá trị
bằng lực nhân với quãng đường dịch chuyển theo
hướng của lực, công suất là tốc độ thực hiện công.
• Liệt kê được một số đơn vị thường dùng đo công và
công suất
• Tính được công và công suất trong một số trường hợp
đơn giản.

NỘI DUNG BÀI HỌC

CÔNG

CÔNG SUẤT

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

CÔNG
BÀI 4 - CÔNG VÀ CÔNG SUẤT

Khi các vật tương tác với nhau, năng lượng
có thể được truyền từ vật này sang vật khác.

Hai hình thức truyền năng lượng phổ biến

Quan sát hình 4.1

F

S

Hình 4.1

Lực đẩy F làm xe hàng dịch chuyển
một đoạn s theo hướng của lực

F

Hình
4.1

S

Lực đẩy F làm xe hàng dịch chuyển
một đoạn s theo hướng của lực

Động năng của xe hàng
sinh ra từ việc người đẩy
xe thực hiện một công cơ
học

Công cơ học:
Khái niệm:
Công cơ học thường được gọi tắt là công, đó là số
đo phần năng lượng được truyền từ vật này qua
vật khác trong tương tác giữa các vật.

Hãy thảo luận nhóm đôi để tìm các ví dụ
thực hiện công cơ học trong đời sống.

Các ví dụ công
cơ học

F

Lực kéo của ngựa thực hiện công

F

Lực đẩy của người ở sau thực hiện công

Các ví dụ công
cơ học

F

F

Lực kéo của cần cẩu đã thực hiện công

Lực kéo của người tập tạ đã thực hiện
công

Biểu thức tính:

A = F.s
F (N) là lực tác dụng
s (m) là quãng đường dịch chuyển theo hướng của lực
A là công thực hiện (J).

Đơn vị đo công
jun (kí hiệu: J)
kilôjun (kí hiệu: kJ)
calo (kí hiệu: cal)

1 kJ = 10 J
1 cal = 4,186 J
3

Xác định lực tác dụng lên vật và quãng đường di
chuyển theo hướng của lực

1) Nâng vật nặng lên cao

2) Vận động viên ném lao

Xác định lực tác dụng lên vật và quãng đường di
chuyển theo hướng của lực

3) Học sinh đang ngồi
học

4) Vận động viên giữ tư thế nâng tạ

THỜI GIAN SUY NGHĨ

TIME

1) Nâng vật nặng lên cao

+ Các lực tác dụng lên vật: lực
căng của sợi dây và trọng lực.
+ Lực căng của sợi dây làm vật đi
lên.
→ Trường hợp có công cơ học.

2) Vận động viên ném lao

+ Các lực tác dụng lên vật: lực của
tay và trọng lực.
+ Lực của tay làm chiếc lao bay ra
xa.
→ Trường hợp có công cơ học.

3) Học sinh đang ngồi
học

4) Vận động viên giữ tư thế nâng tạ

+ Các lực tác dụng lên vật: Trọng
lực.
+ Học sinh không di chuyển.
→ Trường hợp không có công cơ
học.

+ Các lực tác dụng lên vật là: Trọng
lực và lực giữ của tay.
+ Quả tạ không di chuyển.
→ Trường hợp không có công cơ
học.

Nhóm:...... Lớp:......
Ngày:................

PHIẾU HỌC TẬP
SỐ 1

TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI VỀ CÔNG

Câu 1. Có bao nhiêu hình thức truyền năng lượng phổ biến ? Đó là những hình thức
nào ?
Câu 2. Công là gì? Nêu biểu thức tính
công?
Câu 3. Hãy mô tả quá trình thực hiện công trong các ví dụ sau thông qua việc xác định lực tác dụng lên vật và
quãng đường di chuyển theo hướng của lực.
1) Nâng vật nặng lên cao
2) Vận động viên ném lao

3) Học sinh đang ngồi
học
4) Vận động viên giữ tư thế nâng tạ

Câu 4. Một xe nâng tác dụng một lực hướng lên thẳng đứng, có độ lớn 700 N để nâng thùng hàng từ mặt đất
lên độ cao 2 m. Tính công của lực nâng.

THỜI GIAN SUY NGHĨ

TIME

Nhóm:...... Lớp:......
Ngày:................

PHIẾU HỌC TẬP
SỐ 1

TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI VỀ CÔNG

Câu 1. Có bao nhiêu hình thức truyền năng lượng phổ biến ? Đó là những hình thức
nào ?
Có hai hình thức truyền nhiệt phổ biến đó là truyền nhiệt và thực hiện công.
Câu 2. Công là gì? Nêu biểu thức tính
công?
Công cơ học thường được gọi tắt là công, đó là số do phần năng lượng được truyền từ vật này qua vật khác trong tương
tác giữa các vật.

Câu 3. Hãy mô tả quá trình thực hiện công trong các ví dụ sau thông qua việc xác định lực tác dụng lên vật và
quãng đường di chuyển theo hướng của lực.
1) Nâng vật nặng lên cao
+ Các lực tác dụng lên vật: lực căng của sợi dây và trọng lực.
+ Lực căng của sợi dây làm vật đi lên.
Trường hợp có công cơ học.

Nhóm:...... Lớp:......
Ngày:................

PHIẾU HỌC TẬP
SỐ 1

TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI VỀ CÔNG

Câu 3. Hãy mô tả quá trình thực hiện công trong các ví dụ sau thông qua việc xác định lực tác dụng lên vật và
quãng đường di chuyển theo hướng của lực.
2) Vận động viên ném lao
+ Các lực tác dụng lên vật: lực của tay và trọng lực.
+ Lực của tay làm chiếc lao bay ra xa.
Trường hợp có công cơ học.
3) Học sinh đang ngồi
họcdụng lên vật: Trọng lực.
+ Các lực tác
+ Học sinh không di chuyển nên trường hợp không có công cơ học.
4) Vận động viên giữ tư thế nâng tạ
+ Các lực tác dụng lên vật là: Trọng lực và lực giữ của tay.
+ Quả tạ không di chuyển nên trường hợp không có công cơ học.

Nhóm:...... Lớp:......
Ngày:................

PHIẾU HỌC TẬP
SỐ 1

TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI VỀ CÔNG

Câu 4. Một xe nâng tác dụng một lực hướng lên thẳng đứng, có độ lớn 700 N để nâng thùng hàng từ mặt đất
lên độ cao 2 m. Tính công của lực nâng.
Công của lực nâng là: A = F.s = 700 . 2 = 1 400 J.

CÔNG SUẤT
BÀI 4 - CÔNG VÀ CÔNG SUẤT

Hai xe nâng hai thùng hàng từ mặt đất (điểm A) tới sàn xe có độ cao 1 m (điểm B). Xe thứ nhất nâng
thùng hàng có trọng lượng 500 N hết thời gian 10 s (Hình 4.4). Xe thứ hai nâng thùng hàng có trọng
lượng 700 N hết thời gian 15 s.
a) Tính công mà mỗi xe đã thực hiện để nâng các thùng hàng.
b) Xe nào thực hiện công nhanh hơn?

THỜI GIAN SUY NGHĨ

TIME

Bài toán xe nâng
Để nâng các thùng hàng lên sàn xe tải cao 1 mét, người ta dùng 2 chiếc
xe nâng:

Xe 1: Nâng thùng hàng nặng 500 N,
mất thời gian 10 giây.
Công xe 1 → A = 500.1 = 500J

Xe 2: Nâng thùng hàng nặng 700
N, mất thời gian 15 giây.
Công xe 2 → A = 700.1 = 700J

Bài toán xe nâng

Xe 1: Nâng thùng hàng nặng 500 N,
mất thời gian 10 giây.
Công xe 1 → A = 500J

Xe 2: Nâng thùng hàng nặng 700
N, mất thời gian 15 giây.
Công xe 2 → A = 700J

Phân tích (So sánh trong cùng 1 đơn vị thời gian):
Trong 1 giây, xe 1 thực hiện được: 500 / 10 = 50 J.

Trong 1 giây, xe 2 thực hiện được: 700 / 15 = 46,67 J.

Bài toán xe nâng
Dù xe 2 sinh ra tổng công lớn hơn, nhưng tính trong cùng 1 giây, xe 1
lại sinh ra nhiều công hơn. Suy ra, xe 1 thực hiện công nhanh hơn!

Trong 1 giây, xe 1 thực hiện được:
500 / 10 = 50 J.

Trong 1 giây, xe 2 thực hiện được:
700 / 15 = 46,67 J.

Trong thực tế, để biết một máy móc hay một người làm việc khỏe hơn,
hoàn thành công việc nhanh hơn, chúng ta không thể chỉ so sánh độ lớn
của 'Công' (A), mà còn phải xét đến 'Thời gian' (t) thực hiện công đó.
Nghĩa là ta phải xét xem tốc độ thực hiện công của ai nhanh hơn.

Trong thực tế, để biết một máy móc hay một người làm việc khỏe hơn,
hoàn thành công việc nhanh hơn, chúng ta không thể chỉ so sánh độ lớn
của 'Công' (A), mà còn phải xét đến 'Thời gian' (t) thực hiện công đó.
Nghĩa là ta phải xét xem tốc độ thực hiện công của ai nhanh hơn.

Công suất là tốc độ thực hiện
công.

Biểu thức tính:

P=
A là công thực hiện (J)
t là thời gian (s)
P là công suất, đơn vị đo là oát (W).

Đơn vị đo công suất
oát (kí hiệu: W)
kilôoát (kí hiệu: kW)
mêgaoát (kí hiệu: MW)
gigaoát (kí hiệu: GW

1 kW = 103 W
1 MW = 106W
1 GW = 109 W

Đơn vị đo công suất
oát (kí hiệu: W)
kilôoát (kí hiệu: kW)
mêgaoát (kí hiệu: MW)
gigaoát (kí hiệu: GW

1 kW = 103 W
1 MW = 106W
1 GW = 109 W

Một máy bơm cần thực hiện công 18 000 J trong 30 s để bơm đủ lượng nước theo yêu cầu.
a) Tính công suất tối thiểu cần thiết của máy bơm.
b) Có hai máy bơm: máy A công suất 650 W và máy B công suất 400 W. Theo em nên chọn máy nào? Vì sao
không nên vận hành máy B quá tải?
c) Việc lựa chọn thiết bị có công suất phù hợp, vận hành đúng tải và sử dụng năng lượng hiệu quả có ý nghĩa gì
đối với bảo vệ môi trường và giảm phát thải khí nhà kính?

THỜI GIAN SUY NGHĨ

TIME

a) Tính công suất tối thiểu cần thiết của máy bơm.
P = A/t = 18 000/30 =
600 W.

b) Có hai máy bơm: máy A công suất 650 W và máy B công suất 400
W. Theo em nên chọn máy nào? Vì sao không nên vận hành máy B
quá tải?
Nên chọn máy A có công suất 650 W vì đáp ứng yêu cầu
công suất tối thiểu 600 W. Máy B có công suất 400 W không
đáp ứng yêu cầu; nếu cố vận hành quá tải, thiết bị dễ nóng
lên, hao phí năng lượng, giảm tuổi thọ và tăng nguy cơ hư
hỏng.

c) Việc lựa chọn thiết bị có công suất phù hợp, vận hành đúng tải và sử
dụng năng lượng hiệu quả có ý nghĩa gì đối với bảo vệ môi trường và
giảm phát thải khí nhà kính?
Lựa chọn thiết bị có công suất phù hợp và vận hành hiệu quả
giúp hạn chế lãng phí điện, giảm tỏa nhiệt không cần thiết, sử
dụng tài nguyên năng lượng hợp lí. Khi nhu cầu điện giảm, lượng
nhiên liệu dùng để sản xuất điện cũng có thể giảm, qua đó góp
phần giảm phát thải khí nhà kính.

Nhóm:...... Lớp:......
Ngày:................

PHIẾU HỌC TẬP
SỐ 2

TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI VỀ CÔNG
SUẤT
Câu 1. Công suất là gì? Nêu biểu thức tính công suất?
Câu 2. Hai xe nâng hai thùng hàng từ mặt đất (điểm A) tới sàn xe có độ cao 1 m (điểm B). Xe thứ nhất nâng
thùng hàng có trọng lượng 500 N hết thời gian 10 s (Hình 4.4). Xe thứ hai nâng thùng hàng có trọng lượng 700 N
hết thời gian 15 s.
a) Tính công mà mỗi xe đã thực hiện để nâng các thùng hàng.
b) Xe nào thực hiện công nhanh hơn?
Câu 3. Một máy bơm cần thực hiện công 18 000 J trong 30 s để bơm đủ lượng nước theo yêu cầu.
a) Tính công suất tối thiểu cần thiết của máy bơm.
b) Có hai máy bơm: máy A công suất 650 W và máy B công suất 400 W. Theo em nên chọn máy nào? Vì sao không
nên vận hành máy B quá tải?
c) Việc lựa chọn thiết bị có công suất phù hợp, vận hành đúng tải và sử dụng năng lượng hiệu quả có ý nghĩa gì đối
với bảo vệ môi trường và giảm phát thải khí nhà kính?

THỜI GIAN SUY NGHĨ

TIME

Nhóm:...... Lớp:......
Ngày:................

PHIẾU HỌC TẬP
SỐ 2

TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI VỀ CÔNG
SUẤT
Câu 1. Công suất là gì? Nêu biểu thức tính công suất?
– Định nghĩa công suất: công suất là tốc độ thực hiện
công.
– Công thức tính công suất: P =
trong đó: t (s) là thời gian thực hiện công; A (J) là công.

Câu 2. Hai xe nâng hai thùng hàng từ mặt đất (điểm A) tới sàn xe có độ cao 1 m (điểm B). Xe thứ nhất nâng
thùng hàng có trọng lượng 500 N hết thời gian 10 s (Hình 4.4). Xe thứ hai nâng thùng hàng có trọng lượng 700 N
hết thời gian 15 s.
a) Tính công mà mỗi xe đã thực hiện để nâng các thùng hàng.
b) Xe nào thực hiện công nhanh hơn?
Xe 1: Nâng thùng hàng nặng 500 N,
mất thời gian 10 giây.
Công xe 1 → A = 500J
Trong 1 giây, xe 1 thực hiện được: 500 / 10 = 50 J.

Xe 2: Nâng thùng hàng nặng 700
N, mất thời gian 15 giây.
Công xe 2 → A = 700J
Trong 1 giây, xe 2 thực hiện được: 700 / 15 = 46,67
J.

Nhóm:...... Lớp:......
Ngày:................

PHIẾU HỌC TẬP
SỐ 2

TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI VỀ CÔNG
Câu 3. Một máy bơm cần thực hiện công 18 000 JSUẤT
trong 30 s để bơm đủ lượng nước theo yêu cầu.
a) Tính công suất tối thiểu cần thiết của máy bơm.
b) Có hai máy bơm: máy A công suất 650 W và máy B công suất 400 W. Theo em nên chọn máy nào? Vì sao
không nên vận hành máy B quá tải?
c) Việc lựa chọn thiết bị có công suất phù hợp, vận hành đúng tải và sử dụng năng lượng hiệu quả có ý nghĩa gì
đối với bảo vệ môi trường và giảm phát thải khí nhà kính?

a) P cần = 600 W; chọn máy A 650 W.
b) Không sử dụng máy B 400 W trong tình trạng quá tải.
c) Lựa chọn thiết bị phù hợp và vận hành hiệu quả giúp giảm hao phí điện, hạn chế tỏa nhiệt không cần thiết và
góp phần giảm phát thải khí nhà kính.