Bài 4
GIỮ CHỮ TÍN

I. Khởi động

1.Chữ tín và biểu hiện của giữ chữ tín
a. Thế nào là chữ tín và giữ chữ tín?

CẬU BÉ ĐÁNH GIÀY

Tiến trình dạy học

Khởi động Khám phá Luyện tập Vận dụng

Câu hỏi:

a) Việc cậu bé cố gắng tìm cách trả lại tiền
cho vị đạo diễn đã thể hiện điều gì?
b) Theo em, thế nào là giữ chữ tín?

a) Việc cậu bé cố gắng tìm cách trả lại tiền cho vị đạo
diễn đã thể hiện điều gì?
b) Theo em, thế nào là chữ tín, thế nào là giữ chữ tín?
a) Việc cậu bé cố gắng tìm cách trả lại tiền cho vị đạo
diễn đã thể hiện rằng cậu bé là một người biết giữ lời
hứa và rất cố gắng để thực hiện được lời hứa của mình.
b) Chữ tín là niềm tin của con người đối với nhau.
Giữ chữ tín là coi trọng, giữ gìn niềm tin của mọi người
đối với mình.

b. Biểu hiện của giữ chữ tín

Yêu cầu:

Em hãy quan sát các bước tranh dưới đây và
trả lời câu hỏi:

Bức tranh 1

Bức tranh 2

Bức tranh 3

Bức tranh 4

a) Nêu những biểu hiện của việc giữ chữ tín và không
giữ chữ tín trong các bức tranh trên.
b) Hãy kể thêm một số biểu hiện của việc giữ chữ tín
và không giữ chữ tín.

Bức tranh 1: 
Biểu hiện của việc giữ chữ tín là việc bố mẹ đã hứa với
con rằng sẽ tặng con một chiếc xe đạp nếu con đạt danh
hiệu Học sinh Giỏi, dù bố mẹ cần phải tiết kiệm tiền để
sửa nhà nhưng vẫn giữ đúng lời hứa với con.

Bức tranh 2: 
Bạn nam là người biết giữ chữ tín. Mặc dù trời mưa to,
nhưng vì bạn nam đã hẹn bạn nữ rằng 8h sẽ đến nên bạn
nam đã mặc áo mưa để đến cho kịp thời gian đã hẹn.

Bức tranh 3: 
Việc bạn nam cho rằng cây trồng xuống đất rồi sẽ không có ai
biết rằng bạn chưa tháo túi ni lông ra, đã thể hiện bạn nam là
một người làm ăn gian dối, vì không muốn tốn thời gian mà
mặc kệ hậu quả về sau, là một người không biết giữ chữ tín.

Bức tranh 4: 
Bạn Thành là người biết giữ chữ tín. Bạn đã giữ
đúng lời hứa là sẽ làm tròn trách nhiệm của một lớp
trưởng, vì vậy bạn Thành nhận được lòng tin của cả
lớp và tiếp tục được tín nhiệm làm lớp trưởng.

Hãy kể thêm một số biểu hiện của việc giữ chữ tín và
không giữ chữ tín.
-Biểu hiện của giữ chữ tín là: Biết trọng lời hứa,
đúng hẹn, thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ của bản
thân, trung thực, thống nhất giữa lời nói và việc làm.
-Biểu hiện của không giữ chữ tín:
Nói một đường, làm một nẻo; không có trách nhiệm
với lời nói của bản thân; không giữ lời hứa; thiếu
trung thực….

Báo cáo, thảo luận:

Giữ lời hứa

Làm việc
đúng giờ

Trách nhiệm
thực hiện lời hứa

Quyết tâm
thực hiện lời hứa

2. Ý nghĩa của giữ chữ tín

Yêu cầu: Em hãy đọc các trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:
1/
Một công ty ở Nhật Bản đã hẹn giao 3 triệu chiếc dao, nĩa cho một công ty
thực phẩm ở Mỹ vào ngày cố định. Tuy nhiên, một sự cố thiết bị xảy ra khiến lô hàng
chỉ được hoàn tất vào trước hạn vào đúng một ngày.
Sau khi cân nhắc kĩ lưỡng, công ty Nhật Bản đã quyết định thuê trọn gói một
chiếc máy bay để chở toàn bộ lô hàng đến Mỹ đúng hạn như đã cam kết. Số tiền thuê
máy bay vận chuyển cao gấp nhiều lần so với giá cước thuê tàu khiến cho lợi nhuận của
công ty ở Nhật Bản bị sụt giảm nghiêm trọng. Việc làm này khiến lãnh đạo công ty thực
phẩm ở Mỹ vô cùng cảm động. Những năm sau đó, họ tiếp tục đặt mua dao, nĩa của đối
tác ở Nhật Bản với số lượng tăng gấp nhiều lần và trở thành khách hàng thân thiết của
hãng trong suốt thời gian dài.

(Theo Giữ chữ tín để xây dựng thương hiệu,
báo Điện tử Đài truyền hình Việt Nam, ngày 13-09-2017)

Yêu cầu: Em hãy đọc các trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

2/
Một số học sinh có thói quen vay tiền, mượn đồ của
bạn rồi “quên” không trả; hứa rất nhiều rồi lại quên ngay lời
đã hứa, kí cam kết với nhà trường rồi lại vi phạm cam kết;
… Những điều đó dần làm mất niềm tin của thầy cô, bạn bè
gây ảnh hưởng xấu đến các mối quan hệ. Người thất tín rất
khó thành công trong công việc và cuộc sống.

-Việc giữ chữ tín đã đem lại điều gì cho công ty ở Nhật
Bản?
Việc giữ chữ tín đã giúp cho công ty ở Nhật Bản có
được sự tôn trọng và niềm tin của công ty ở Mỹ. Nhờ
vậy mà công ty ở Mỹ đã quyết định coi công ty ở Nhật
Bản là một đối tác thân thiết và hợp tác với công ty ở
Nhật Bản trong thời gian dài.

-Hãy nêu hậu quả của việc không giữ chữ tín.
Không giữ chữ tín sẽ làm mất niềm tin nơi người khác,
gây ảnh hưởng xấu đến các mối quan hệ xã hội.
-Vì sao chúng ta cần phải giữ chữ tín?
Người biết giữ chữ tín sẽ được mọi người tin tưởng,
tôn trọng, hợp tác, dễ thành công hơn trong công việc,
cuộc sống và góp phần làm cho các mối quan hệ xã hội
trở nên tốt đẹp hơn.

LUYỆN TẬP
1.
Chia lớp thành hai đội thi với nhau “Ai nhanh hơn”.

- Câu tục ngữ: “Một lần bất tín, vạn lần bất
tin”
=> Ý nghĩa: nếu một lần bạn không giữ lời hứa
thì sau này những người bị bạn thất hứa sẽ
không còn tin tưởng lời hứa của bạn nữa.

- Câu ca dao: “Nói chín thì phải làm mười / Nói mười
làm chín, kẻ cười người chê.”
=> Câu ca dạo này hiểu theo nghĩa đen là: khi mình hứa,
mình hẹn, mình nói với người khác thì mình phải làm
được nhiều hơn những gì đã nói; còn nếu mình nói, mình
hứa với người khác mà làm được ít hơn sẽ bị người khác
cười chê. Theo nghĩa bóng: khuyên con người nên chú
trọng hành động đúng với những gì đã nói, đã hứa…

Câu ca dao: “Người sao một hẹn thì nên/ Người sao
chín hẹn thì quên cả mười.”
=> Câu ca dạo này hiểu theo nghĩa đen là: có người
chỉ hẹn một lần nhưng thực hiện đúng lời hứa, còn có
người hẹn đến chín lần nhưng đều quên hẹn và không
thực hiện được lời hứa nào cả. Hiểu theo nghĩa bóng:
câu ca dao nhấn mạnh sự trách móc đối với việc
không giữ lời hứa.

Hứa chắc như đinh đóng cột
Câu này ý nói không hứa thì thôi, đã hứa thì
nhất định phải làm cho bằng được.

2.
a) Giữ chữ tín là coi trọng niềm tin của tất cả mọi
người đối với mình.
-> Không đồng tình vì giữ niềm tin đối với những
người có hành động xấu không phải là giữ chữ tín. Ví
dụ: Giữ lời hứa hành động xấu cùng với kẻ xấu.

b) Làm tốt công việc như đã cam kết chính là giữ chữ
tín.
-> Đồng tình vì làm tốt công việc như đã cam kết khiến
người khác tin tưởng mình. Đó là một biểu hiện quan
trọng của giữ chữ tín.
c) Để giữ chữ tín, cần phải thực hiện lời hứa trong bất
kì hoàn cảnh nào, với bất kì đối tượng nào.
-> Không đồng tình vì không cần giữ chữ tín một cách
máy móc, mù quáng.

d) Chỉ người lớn mới cần giữ chữ tín, trẻ con chưa cần
phải giữ chữ tín.
-> Không đồng tình vì ai cũng cần phải giữ chữ tín.
e) Người thất tín có thể được lợi trước mắt nhưng chịu
thiệt hại lâu dài.
-> Đồng tình vì người thất tín có thể được lợi trước mắt
nhưng sẽ làm mất niềm tin của mọi người, dần dần sẽ
mất bạn bè, đối tác, mất đi lợi ích lâu dài.

a)
b)
c)
d)

Bài tập 3: Trong các trường hợp dưới đây, hành vi nào thể hiện giữ chữ tín,
hành vi nào thể hiện không giữ chữ tín?
H hẹn đi xem xiếc cùng P, nhưng do nhà có việc đột xuất nên không đi được. H
gọi điện xin lỗi P và hẹn hôm khác sẽ đi.
V hứa sẽ giúp D học tốt môn Tiếng Anh. Tuy bận rộn nhưng V vẫn sắp xếp thời
gian để học cùng và hướng dẫn D. Chỉ sau một thời gian ngắn, trình độ Tiếng Anh
của D đã tiến bộ.
T mượn C quyển truyện và hứa sẽ trả sau một tuần. Nhưng do bận tập văn nghệ để
tham gia biểu diễn nên T chưa kịp đọc. T nghĩ “Chắc C đã đọc truyện rồi” nên bạn
vẫn giữ lại, bao giờ đọc xong sẽ trả.
Bà X mở cửa hàng bán thực phẩm sạch. Mặc dù lợi nhuận thấp nhưng bà vẫn vui
vì đã góp phần bảo vệ sưc khỏe cho mọi người. Có người khuyên bà nhập thực
phẩm không rõ nguồn gốc về bán với danh nghĩa thực phẩm sạch, lợi nhuận sẽ cao
hơn rất nhiều, nhưng bà nhất quyết không làm theo.

a) H hẹn đi xem xiếc cùng P, nhưng do nhà có việc đột
xuất nên không đi được. H gọi điện xin lỗi P và hẹn
hôm khác sẽ đi.
-> H vẫn giữ chữ tín vì mặc dù không thực hiện được
lời hứa nhưng có lí do chính đáng và đã xin lỗi bạn,
hẹn bạn lần khác.

b) V hứa sẽ giúp D học tốt môn Tiếng Anh. Tuy bận
rộn nhưng V vẫn sắp xếp thời gian để học cùng và
hướng dẫn D. Chỉ sau một thời gian ngắn, trình độ
Tiếng Anh của D đã tiến bộ.
-> V biết giữ lời hứa. Dù bận rộn nhưng V vẫn sắp xếp
thời gian để giúp bạn như đã hứa.

c) T mượn C quyển truyện và hứa sẽ trả sau một tuần.
Nhưng do bận tập văn nghệ để tham gia biểu diễn nên
T chưa kịp đọc. T nghĩ “Chắc C đã đọc truyện rồi” nên
bạn vẫn giữ lại, bao giờ đọc xong sẽ trả.
-> Việc làm của T thể hiện không giữ chữ tín vì đã hẹn
trả truyện cho bạn mà không trả.

d) Bà X mở cửa hàng bán thực phẩm sạch. Mặc dù lợi
nhuận thấp nhưng bà vẫn vui vì đã góp phần bảo vệ sưc
khỏe cho mọi người. Có người khuyên bà nhập thực phẩm
không rõ nguồn gốc về bán với danh nghĩa thực phẩm
sạch, lợi nhuận sẽ cao hơn rất nhiều, nhưng bà nhất quyết
không làm theo.
-> Việc làm của bà X thể hiện bà là người biết giữ chữ tín
trong kinh doanh. Điều này góp phần bảo vệ sức khoẻ
người tiêu dùng đồng thời nâng cao uy tín của cửa hàng,
giúp bà bán được nhiều hàng hơn.

Bài tập 4: Hãy đưa ra lời khuyên cho bạn trong tình huống sau:
a) Ngày thứ bảy, Y giúp
mẹ bán rau. Có khách
đến mua rau, họ đã trả
tiền và nhờ Y nhặt rau
giúp. Nhưng đã cuối
ngày mà không thấy
người khách quay lại.

1/ Nếu sau đó có thể bảo quản được thì đợi hôm sau
khách đến lấy.
2/ Nếu sau đó không thể bảo được thì bán cho người
khác, hôm sau trả lại số tiền ấy cho khách.
3/ Cố chờ vị khách đó thêm một chút, vì có thể

họ đang bận chút việc chưa quay lại kịp.

b) Bố mẹ hứa sẽ mua đàn cho M nếu bạn đạt danh hiệu Học
sinh Giỏi. M cố gắng học và đã đạt được danh hiệu đó.
Nhưng do ảnh hưởng của dịch bệnh, công việc khó khăn,
thu nhập giảm nên bố mẹ vẫn chưa mua đàn cho M.
=>Không phải bố mẹ M không giữ chữ tín mà do nguyên
nhân khách quan nên chưa thực hiện được lời hứa. M cần
nói với bố mẹ rằng khi nào có tiền hãy mua đàn cho mình.
Đồng thời M nên làm thêm việc nhà phụ giúp bố mẹ, cố
gắng học giỏi hơn nữa để bố mẹ vui lòng, có động lực vượt
qua khó khăn để giữ lời hứa với M.

Hoặc:
Sau khi biết nguyên nhân là do dịch bệnh khó khăn,
kiếm tiền vất vả, em sẽ thông cảm cho bố mẹ và nói
với bố mẹ rằng hãy để dành lần khác tặng em đàn sau,
còn bây giờ em mong bố mẹ sẽ thật vui vì em đã đạt
danh hiệu Học sinh Giỏi.

Vận dụng

Vận dụng 1:

Viết một đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của em về
lời khuyên “Hãy tiết kiệm lời hứa”.

Vận dụng 2:

Cùng các bạn trong nhóm xây dựng và biểu
diễn một tiểu phẩm về chủ đề “Giữ chữ tín
trong học sinh” (Ví dụ: giữ lời hứa, trung thực
trong thi cử, …).