CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY

Câu 1 : Sinh sản hữu tính là
A. hình thức sinh sản tạo ra cơ thể mới qua sự hợp nhất giữa
giao tử đực và giao tử cái tạo nên hợp tử, hợp tử phát triển
thành cơ thể mới.
B. quá trình tạo ra những cá thể mới, đảm bảo sự phát triển
liên tục của loài.
C. hình thức sinh sản không có sự kết hợp của giao tử đực và
giao tử cái, cơ thể con sinh ra từ một phần của cơ thể mẹ.
D. hình thức sinh sản tạo ra cơ thể mới qua sự phát triển độc
lập của giao tử đực và giao tử cái tạo thành cơ thể mới

Câu 2 : Quá trình sinh sản hữu tính ở động vật gồm các
giai đoạn?
A. Hình thành giao tử và thụ tinh
B. Thụ tinh và phát triển phôi thai.
C. Hình thành giao tử, thụ tính, tạo thành hợp tử
D. Hình thành giao tử, thụ tinh, phát triển phôi thai
Câu 3 : Hướng tiến hoá về sinh sản của động vật là
A. từ vô tính đến hữu tính, từ thụ tinh ngoài đến thụ tinh
trong, từ đẻ trứng đến đẻ con.
B. từ hữu tính đến vô tính, từ thụ tinh ngoài đến thụ tinh
trong, từ đẻ trứng đến đẻ con.
C. từ vô tính đến hữu tính, từ thụ tinh trong đến thụ tinh
ngoài, từ đẻ trứng đến đẻ con.
D. từ vô tính đến hữu tính, từ thụ tinh trong đến thụ tinh
ngoài, từ đẻ con đến đẻ trứng.

QUÁ TRÌNH SINH SẢN Ở SINH
VẬT
Có thể chịu ảnh hưởng của các
yếu tố nào?

BÀI 41: MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG VÀ ĐIỀU
HÒA, ĐIỀU KHIỂN SINH SẢN Ở SINH VẬT
I – MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH SẢN
Ở SINH VẬT (Tiết 01)
II – ĐIỀU HÒA, ĐIỀU KHIỂN SINH SẢN Ở SINH
VẬT (Tiết 02)
III – VẬN DỤNG NHỮNG HIỂU BIẾT VỀ SINH SẢN
HỮU TÍNH TRONG THỰC TIỄN ĐỜI SỐNG (Tiết 03)

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Các yếu tố ảnh hưởng tới sinh sản của sinh vật
Nội dung

Nhiệt độ Ánh sáng Độ ẩm

Ví dụ

 

 

 

 

Ảnh hưởng

 

 

 

 

Chất dinh
dưỡng

Di truyền

Hormone

 

 

 

 

NHIỆM VỤ
+ Nhóm 1: Tìm hiểu về yếu tố nhiệt
độ
+ Nhóm 2: Tìm hiểu về yếu tố Ánh
sáng
+ Nhóm 3: Tìm hiểu về yếu tố Độ
ẩm

+ Nhóm 4: Tìm hiểu về yếu tố Dinh
dưỡng
+ Nhóm 5: Tìm hiểu về yếu tố Di
truyền
+ Nhóm 6: Tìm hiểu về yếu tố
Hormone

Các yếu tố ảnh hưởng tới sinh sản của sinh vật
Nội
dung

Ví dụ

Ảnh
hưởng

Nhiệt độ

Ánh sáng

- Ở TV: cây lúa lúc tạo hạt do
nhiệt độ quá thấp hạt sẽ bị lép.

- Ở TV: hoa đào, hoa cúc… ra hoa
trong điều kiện ánh sáng yếu, ngày
ngắn

- Ở ĐV: sinh sản của chuột nhắt
trắng diễn ra mạnh ở nhiệt độ
dưới 18 °C.
Ảnh hưởng đến sự ra hoa,
khả năng đẻ trứng, tỉ lệ giới
tính của sinh vật.

- Ở ĐV: Gà đẻ nhiều khi tăng thời gian
chiếu sáng…
Cường độ chiếu sáng và thời gian
chiếu sáng trong ngày ảnh hưởng
đến ra hoa, đẻ trứng, sinh sản của
sinh vật.

Nội
dung

Ví dụ

Ảnh
hưởng

Các yếu tố ảnh hưởng tới sinh sản của sinh vật
Độ ẩm

- Ở TV: măng cụt, cà chua ra ít nụ,
ít hoa khi thiếu nước. Hoa giấy ra
hoa khi khô cằn
- Ở ĐV: sâu non ăn lá lúa đẻ nhiều
khi độ ẩm cao (90%)

Nước và độ ẩm ảnh hưởng đến sự
ra hoa, phát tán quả, hạt, bào tử…

Chất dinh dưỡng

- Ở TV: Xoài, táo ra hoa muộn khi
thiếu lân. Cúc, hồng ra hoa nhỏ, xấu
khi thiếu đạm
- Ở ĐV: thiếu dinh dưỡng ảnh hưởng
đến sự mang thai, thiếu vitaminA, E
giảm năng suất đẻ trứng ở gà
Các chất dinh dưỡng ảnh hưởng đến sự
ra hoa, thụ phấn, quá trình mang thai,
năng suất đẻ trứng…

Các yếu tố ảnh hưởng tới sinh sản của sinh vật
Nội
dung

Ví dụ

Ảnh
hưởng

Di truyền
- Ở TV: ở cà chua đủ 14 lá mới ra
hoa, cây chuối thì 1 năm mới bắt đầu
ra hoa,….
- Ở ĐV: ở lợn cỏ A Lưới đẻ 1-2
lứa/năm trong khi ở mèo đẻ 3-4
lứa/năm

Ảnh hưởng đến độ tuổi sinh
sản, số lần sinh sản,…

Hormone

- Ở TV: kích thích sự ra rễ, nầy
chồi..
- Ở ĐV: quy định đặc điểm giới
tính như gà trống biết gáy…

Tham gia điều hòa sinh sản ở
sinh vật.

I. Một số yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản ở sinh vật

 Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản của sinh vật
bao gồm:
- Các yếu tố môi trường: Nhiệt độ, ánh sáng, độ
ẩm, chất dinh dưỡng,...
- Yếu tố bên trong: Đặc điểm di truyền, hormone
sinh sản, tuổi của sinh vật

2. Yếu tố điều hòa sinh sản ở sinh vật
- Tìm hiểu thông tin SGK Tr 169,170. Em hãy nêu một số yếu tố
điều hoà, điều khiến sinh sản ở sinh vật?
Một số yếu tố điều hoà, điều khiển sinh sản ở sinh vật:
- Hormone điều hoà sinh sản: 
Ở thực vật: hormone kích thích sự nở hoa.
Ở động vật: hormone điều khiển sự phát sinh giao tử đực và giao
tử cái.
- Các yếu tố môi trường.

II. Điều hòa, điều khiển sinh sản ở sinh vật
1. Điều hòa sinh sản ở sinh vật 
- Hormone là yếu tố điều hoà sinh sản ở sinh vật, cụ thể hormone
điều hoà sinh sự phát sinh giao tử đực và giao tử cái.

Quan sát Hình vẽ, hãy cho biết con người đã điều khiển sinh sản ở sinh
vật như thế nào? Nhận xét kết quả về tỉ lệ trứng được thụ tinh ở 2 hình?

- Con người đã điều hoà, điều khiển sinh sản ở sinh vật bằng cách
chủ động tác động lên sinh vật một số yếu tố: bổ sung thức ăn,
tiêm hormone sinh sản,… 
- So sánh kết quả sinh sản ở 2 hình: Cá được con người điều khiển
sinh sản có tỉ lệ trứng được thụ tinh cao gấp 2 lần so với cá sinh
sản tự nhiên.

 2. Điều khiển sinh sản ở sinh vật
- Dựa vào ảnh hưởng của hormone và các yếu tố môi trường
tới sinh sản ở sinh vật, con người đã chủ động điều khiển quá
trình sinh sản của sinh vật cho phù hợp với mục đích chăn
nuôi và trồng trọt.

III. Vận dụng những hiểu biết về sinh
sản hữu tính trong thực tiễn đời sống

H41.1. Thắp đèn chiếu sáng để kích thích cây thanh long ra hoa trái vụ

H41.2. Con người thụ phấn cho hoa

H41.3. Côn trùng thụ phấn cho hoa

Quan sát hình 41.1, 41.2, 41.3, đọc thông tin SGK Tr. 170,171,
trao đổi nhóm trả lời các câu hỏi SGK Tr.171

PHIẾU HỌC TẬP

Nhóm: ……
Các thành viên trong
nhóm: ............................................................................................

.......................................................................................................................................................
..

Quan sát H. 41.1, 41.2, 41.3, đọc thông tin SGK Tr. 170,171, trao
đổi nhóm trả lời các câu hỏi sau:
1. Trình bày các biện pháp điều khiển sinh sản ở thực vật? Lấy VD
trong thực tế?
.............................................................................................................
2. Giải thích tại sao phải bảo vệ một số loài côn trùng như: ong mật,
ong bắp cày.
............................................................................................................ .....................

3. Giải thích cơ sở của việc tạo thành quả không hạt và kể tên một số
loại quả không hạt mà em biết?
............................................................................................................ ......................

4. Việc trồng cây đúng thời vụ có ý nghĩa gì đối với quá trình sinh sản
ở thực vật? Giải thích?
....................................................................................................................................

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP

1. - Các biện pháp điều khiển sinh sản ở thực vật:
+ Sử dụng hormone.
+ Điều chỉnh nhiệt độ, chế độ chiếu sáng, chế độ dinh dưỡng để kích thích cây ra hoa,
tạo quả trái vụ,…
- Ví dụ trong thực tế:
+ Thắp đèn chiếu sáng cho thanh long tạo quả vào mùa đông.
+ Ngắt ngọn bầu, bí trước thời điểm cây ra hoa để phát triển nhiều chồi, nhánh giúp
cây ra nhiều quả hơn.
+ Dùng khói hun cho cây dưa chuột kích thích ra nhiều hoa cái
+ Nuôi ong trong vườn nhãn để tăng khả năng thụ phấn, tạo quả cho nhãn.
2. Cần phải bảo vệ một số loài côn trùng như ong mật, ong bắp cày vì chúng giúp cây
trồng thụ phấn nhằm nâng cao hiệu quả thụ phấn, giúp tăng năng suất quả và hạt.
3. - Cơ sở của việc tạo thành quả không hạt: Ngăn không cho hoa thụ phấn và kích
thích bầu nhụy phát triển thành quả không hạt.
- Một số loại quả không hạt: Chanh, nho, dưa hấu, bưởi, cam, táo,…
4. Ý nghĩa của việc trồng cây đúng thời vụ đối với quá trình sinh sản ở thực vật: Ở
thực vật, độ ẩm, nhiệt độ quá cao hay quá thấp đều làm giảm hiệu quả thụ phấn và thụ
tinh, làm tăng số lượng hạt lép. Mà độ ẩm, nhiệt độ,… có sự thay đổi theo mùa vụ. Bởi
vậy, trồng cây đúng thời vụ thì các điều kiện môi trường sẽ thuận lợi cho quá trình
sinh sản của thực vật (tăng hiệu suất thụ phấn và thụ tinh) → Giúp cây trồng đạt được

Nuôi ong trong vườn cây ăn quả

Rung nhẹ hoa đực đã nở ở đầu
ngọn cho hạt phấn rơi vào túi
giấy

Đưa hạt phấn ở túi giấy rắc lên
trên hoa cái ở nách lá

Thụ phấn nhân tạo cho ngô

Thụ phấn cho cây

Dừa sáp

Dưa chuột

Phấn của cây hoa đực có màu trắng
nhạt lấy xuống chà cho bể nát có màu
đen -> bỏ vào thùng kín phơi bóng
râm duy trì ở nhiệt độ 37 – 400 -> hòa
phấn vào dung dịch xịt lên hoa cái, xịt
vào buổi sớm mỗi ngày, xịt liên tục 6
– 8 ngày, khi phía sau trái dừa màu
vàng chuyển sang màu nâu thì thụ
phấn thành công.

Bưởi

Thụ tinh nhân tạo ngoài cơ thể cá tra

1. Chọn Cá bố và mẹ

2. Tiêm hoocmon vào cá kích thích
trứng chín và sản xuất tinh trùng

5. Nuôi ấp

4. Trộn đều tinh dịch và trứng
bằng dụng cụ mềm

3. Nặn trứng và tinh dịch

Thụ tinh nhân tạo trong cơ thể con cái
1. Tiêm hoormone
2. Bơm tinh trùng dự trữ

Bình đựng nitơ lỏng
bảo quản tinh trùng

Trứng
vàvà
rụng
nhiều
Trứngchín
chín
rụng
nhiều

Tử cung con cái tạo Hợp tử -> Phôi

Phương pháp bảo quản tinh trùng

Bình đựng nitơ lỏng ở nhiệt độ
-1960C

“Ngân hàng gen” cất giữ tinh trùng ở Mĩ

Thành tựu đạt được thụ tinh nhân tạo ở một số động vật

Chó

Tê giác

Lợn

Voi

Chiếu sáng liên tục đối với gà có thể đẻ 2 trứng/ngày

Ngày nay con người có nhiều biện pháp tác động để ngăn
cản sự thụ tinh, hoặc tạo ra tính bất thụ để tạo ra nhiều
giống cây trồng không có hạt.

Cam

Dưa hấu

Ổi

Cà chua

Biện pháp điều khiển sinh sản ở sinh vật:
- Sử dụng một số loại hormone sinh sản.
- Điều chỉnh yếu tố môi trường: ánh sáng, nhiệt độ,…
Những ứng dụng của sinh sản hữu tính trong:
- Chăn nuôi: sử dụng biện pháp thụ tinh nhân tạo nhằm tăng hiệu
quả thụ tinh và điều khiển số con sinh ra trong một lứa.
- Trồng trọt: thực hiện thụ phấn nhân tạo nhằm đạt hiệu quả cao
về tỉ lệ thụ phấn, thụ tinh, tạo quả.

Luyện tập
1. Trong điều khiển sinh sản ở động vật, những biện pháp nào thúc đẩy trứng chín
nhanh và chín hàng loạt?
A. Sử dụng hormone hoặc thay đổi yếu tố môi trường.
B. Nuôi cấy phôi, thụ tinh nhân tạo.
C. Nuôi cấy phôi, thay đổi các yếu tố môi trường.
D Sử dụng hormone.
D.
2. VD nào là tác động của nhiệt độ đến quá trình sinh sản của động vật?
A. Gà mái thường đẻ 1 quả trứng/ngày, khi tăng chế độ chiếu sáng lên 16 giờ/ngày thì
gà đẻ 2 quả trứng/ngày.
B
B. Cá rô phi Việt Nam, nếu nuôi cá ở nhiệt độ từ 16°C đến 18°C thì cá ngừng sinh sản.
C. Cóc đẻ rộ trong tháng 4 nên sau khi đẻ, khối lượng hai buồng trứng giảm. Sau đó,
nếu được ăn đầy đủ thì đến tháng 10, hai buồng trứng phục hồi khối lượng và lại có
khả năng sinh sản.

Luyện tập
1. 1. Giải thích tại sao khi trổng thanh long, để kích thích ra hoa trái vụ, người ta
thường thắp đèn vào ban đêm (từ 6 giờ đến 10 giờ trong một đêm, kéo dài khoảng
15 đến 20 đêm). Biết rằng, thanh long chỉ ra hoa, tạo quả vào mùa hè.
1.Thanh long là cây ngày dài nên chỉ ra hoa trong điếu kiện ánh sáng
kéo dài nên vào những thời gian ngày ngắn, thắp đèn để kéo dài thời gian chiếu
sáng trong ngày nhằm kích thích cho cây phân hoá để ra hoa và tạo quả trái vụ.
2. 2. Tại sao cần phải tăng sinh sản ở động vật, thực vật nhưng lại phải điều chỉnh sổ
con và khoảng cách giữa các lần sinh con ở người? Em hãy để xuất một số biện
3. pháp điều khiển sinh sản ở người.
Tăng sinh sản ở động vật và thực vật để đáp ứng nhu cấu sử dụng của con người.
Tuy nhiên, cần điểu chỉnh sinh sản ở người để nâng cao chất lượng cuộc sống và
công tác chăm sóc, giáo dục trẻ em. Dân số tăng nhanh gây khó khăn cho việc nâng
cao chất lượng cuộc sổng (y tế, giáo dục, nhà ở,...) và cũng ảnh hưởng đến việc sử
dụng và bảo vệ tài nguyên môi trường.Các biện pháp hiệu quả thường dùng để tránh
có thai ngoài ý muốn như sử dụng bao cao su, đặt vòng tránh thai, uổng thuốc tránh
thai, cấy que tránh thai.Bên cạnh đó, biện pháp hỗ trợ sinh con cho những cặp vợ
chồng hiếm muộn là thụ tinh nhân tạo hoặc thụ tinh trong ống nghiệm. Chế độ hoạt
động, nghỉ ngơi và chế độ dinh dưỡng hợp lí, tinh thần thoải mái cũng là những việc
nên làm để có thể sinh được những đứa con khoẻ mạnh.

VẬN DỤNG
- Yêu cầu mỗi HS hãy tự tìm hiểu thực tế, thông tim từ sách, báo,
intenet, ... và nêu lên 1 biện pháp con người vận dụng hiểu biết chủ
động điều khiển sinh sản của sinh vật đem lại giá trị kinh tế cho gia
đình và địa phương cụ thể
- Học sinh thực hiện ngoài giờ học trên lớp và nộp sản phẩm vào tiết
học hôm sau.