Tổ: KHOA HỌC TỰ NHIÊN

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ GIÁO VỀ DỰ GIỜ
THĂM LỚP!

GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: NGUYỄN THỊ PHƯỢNG

I/ Hệ sinh thái

Mô tả một hệ sinh thái rừng

1/ Thế nào là một hệ sinh thái?
Hãy cho biết các
thành phần vô sinh và
hữu sinh có thể có trong
hệ sinh thái rừng?
- Thành phần vô sinh:
đất, nước, nhiệt độ,…
Thành phần hữu sinh:
động vật, thực vật,...
Mô tả một hệ sinh thái rừng

1/ Thế nào là một hệ sinh thái?
Cây rừng có ý nghĩa
như thế nào đối với đời
sống động vật rừng?
- Cây rừng là thức ăn,
nơi ở của động vật rừng.

Mô tả một hệ sinh thái rừng

1/ Thế nào là một hệ sinh thái?
Động vật rừng có
ảnh hưởng như thế
nào tới thực vật?
- Động vật ăn thực vật,
thụ phấn và phân bón
cho thực vật.

Mô tả một hệ sinh thái rừng

1/ Thế nào là một hệ sinh thái?
Lá và cành cây mục,
xác động vật là thức ăn
của những sinh vật nào?
- Lá và cành cây mục là
thức ăn của: giun, nấm,
vi sinh vật,…

Mô tả một hệ sinh thái rừng

1/ Thế nào là một hệ sinh thái?
Nếu như rừng bị cháy
mất hầu hết các cây gỗ
lớn, nhỏ, và cỏ thì điều
gì sẽ xảy ra đối với các
loài động vật? Tại sao?
Nhiều loài bị chết, do
mất nguồn thức ăn,
mất nơi ở, thiếu
nước, ….
Hình ảnh một khu rừng bị cháy

1/ Thế nào là một hệ sinh thái?
Nấm và vi sinh vật
phân hủy xác động vật,
thực vật thành chất gì?

Mô tả một hệ sinh thái rừng

HỆ SINH THÁI

Bài 44

1. Thế nào là một hệ sinh thái?
- Trong hệ sinh thái các sinh vật luôn luôn tác động lẫn nhau và
tác động qua lại với các nhân tố vô sinh của môi trường.
Thực vật
O2

Vi sinh vật

Động vật

CO2

Chết

H2O

Chất khoáng

Chất vô cơ

CT

CT

CT

CT

Quần thể A
Quần xã
sinh vật

CT

CT
CT

CT

Quần thể C

CT

Quần thể B
khu vực sống
Cá thể

Quần thể

Quần xã

+ Khu vực

Hệ sinh

sinh vật

sinh vật

sống

thái

1/ Thế nào là một hệ sinh thái?



- Hệ sinh thái gồm quần xã sinh vật và môi trường sống của
quần xã ( sinh cảnh ). Các sinh vật luôn tác động lẫn nhau
và tác động qua lại với các nhân tố vô sinh của môi
trường tạo thành một hệ thống hoàn chỉnh và tương đối
ổn định.
- Ví dụ:

Hệ sinh thái đáy biển

Hệ sinh thái rừng ngập mặn

Hệ sinh thái ao hồ
Hệ sinh thái sa mạc hóa

Một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm
có các thành phần chủ yếu nào?

2. Các thành phần của một hệ sinh thái:


Hệ
sinh
thái

Thành
phần
vô sinh

Thành
phần
hữu
sinh

- Đất, đá, nước, không khí, ánh sáng, thảm
mục, lá rụng,...

-> Sinh cảnh

- Sinh vật sản xuất: Thực vật
- Sinh vật tiêu thụ: Động vật ăn thực vật, động
vật ăn thịt
- Sinh vật phân giải: Vi sinh vật, nấm,…

-> Quần xã

Hãy kể tên các hệ
sinh thái mà em biết?

Hệ sinh thái rừng

Hệ sinh thái biển

Hệ sinh thái thảo nguyên Hệ sinh thái nông nghiệp

Hệ sinh thái sông

Hệ sinh thái hồ

3. Các kiểu hệ sinh thái
Có thể phân làm 2 kiểu hệ sinh thái:
- Hệ sinh thái tự nhiên: Bao gồm hệ sinh thái trên cạn và hệ
sinh thái dưới nước.
+ Hệ sinh thái trên cạn: HST rừng nhiệt đới, HST rừng lá
kim, HST bình nguyên, HST hoang mạc,..
+ Hệ sinh thái dưới nước: HST nước mặn (HST biển, HST
cửa sông,…), HST nước ngọt (HST hồ, HST sông,…).
- Hệ sinh thái nhân tạo: Được tạo thành nhờ hoạt động của
con người như : HST đồng ruộng, HST thành phố, đô thị,
HST thực nghiệm (một bể cá, một HST trong ống nghiệm,..)

Hệ sinh thái tự nhiên:
Rừng mưa nhiệt đới

Đồng cỏ

HỆ SINH THÁI TRÊN CẠN

Rừng lá rộng ôn đới

Rừng thông

HỆ SINH THÁI TRÊN CẠN

Rừng lá kim (Taiga)

Sa mạc

Thảo nguyên

Hoang mạc

Hệ sinh thái tự nhiên:

HỆ SINH THÁI DƯỚI NƯỚC (NƯỚC MẶN)

Hệ sinh thái vùng biển khơi

Hệ sinh thái biển ven bờ

Hệ sinh thái tự nhiên:

HỆ SINH THÁI DƯỚI NƯỚC (NƯỚC NGỌT)

Hệ sinh thái nước chảy (suối, sông)

Hệ sinh thái nước đứng (ao, hồ)

II/ Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
trong hệ sinh thái:
1. Trao đổi chất trong quần xã sinh vật.
a, Chuỗi thức ăn.



Hổ

Rắn
Đại bàng
Cầy
Bọ ngựa
Sâu ăn
lá cây

Cây gỗ
Chuột

Hươu

Cây cỏ
Vi sinh vật
Giun
đất

Nấm
Địa y

Một lưới thức ăn của hệ sinh thái rừng

Em hãy điền nội dung phù hợp vào chỗ trống của các
chuỗi thức ăn sau:
Sâu
Rắn
……….
Bọ ngựa
……….
Thực
vật
Bọ
ngựa
……….
Sâu
……….
Thực
vật
Rắn
……….
Chuột
……….
Vi
sinh vật
Thực vật
Hươu
Hổ
……….
Trong chuỗi thức ăn, mỗi loài sinh vật là một mắt xích. Em có
nhận xét gì về mối quan hệ giữa một mắt xích với mắt xích đứng
trước nó và mắt xích đứng sau nó?
* Quy ước: mắt xích đứng trước mũi tên là thức ăn của mắt xích đứng sau mũi tên.
Hãy điền tiếp các từ phù hợp vào những chỗ trống trong câu sau:
Chuỗi thức ăn là một dãy nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau.
Mỗi loài trong chuỗi thức ăn vừa là sinh vật tiêu thụ mắt xích…………….,
đứng trước
đứng sau tiêu thụ.
vừa là sinh vật bị mắt xích ………….

1. Trao đổi chất trong quần xã sinh vật.
a/ Thế nào là một chuỗi thức ăn?



 Chuỗi thức ăn là một dãy nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh

dưỡng với nhau. Mỗi loài trong chuỗi thức ăn vừa là sinh vật
tiêu thụ mắt xích đứng trước, vừa là sinh vật bị mắt xích phía
sau tiêu thụ.
Ví dụ: Thực vật

Chuột

Cầy

Đại bàng

VSV

Hãy sắp xếp các sinh vật trong chuỗi thức ăn theo từng
thành phần chủ yếu của hệ sinh thái:
Thực vật

Chuột

Cầy

Đại bàng

Sinh vật
tiêu thụ

Sinh vật
sản xuất
Sinh vật
tiêu thụ
cấp 1

Sinh vật
tiêu thụ
cấp 2

Sinh vật
tiêu thụ
cấp 3

VSV
Sinh vật
phân giải

Quan sát các chuỗi thức ăn, hãy cho biết có những sinh vật nào đã
tham gia từ 2 chuỗi thức ăn trở lên?
Thực
vật
……….

Sâu
Sâu

Sâu
Sâu

Chuột

Thực vật

Hươu

Bọ
ngựa
……….
Cầy
Hổ

Rắn
Đại
bàng
………

ViVSV
sinh vật
ViVSV
sinh vật

Vi
sinh vật
VSV
……….

Sơ đồ chung có chứa cả 3 chuỗi thức ăn trên?

Thực
Thựcvật
vật

Sâu

Bọ ngựa

Rắn

Chuột
Chuột

Cầy

Đại bàng

Hươu

Hổ
Sơ đồ: Lưới thức ăn

Visinh
sinhvật
vật
Vi

- Ví dụ:

Thực
Thựcvật
vật



Sâu

Bọ ngựa

Rắn

Chuột
Chuột

Cầy

Đại bàng

Hươu

Visinh
sinhvật
vật
Vi

Hổ
Sơ đồ: Lưới thức ăn

 Lưới thức ăn gồm các chuỗi thức ăn có nhiều
Thế nào là một lưới thức ăn?
mắt xích chung.

- Ví dụ:

Thực
Thựcvật
vật



Sâu

Bọ ngựa

Rắn

Chuột
Chuột

Cầy
Cầy

Đại bàng

Visinh
sinhvật
vật
Vi

Hổ
Hổ

Hươu
Sơ đồ: Lưới thức ăn

b. Lưới thức ăn gồm các chuỗi thức ăn có nhiều mắt xích chung.

Hãy sắp xếp các sinh vật theo từng thành phần chủ yếu của hệ sinh thái?
- Ví dụ:
Thực vật

Sâu

Bọ ngựa

Rắn

Chuột

Cầy

Đại bàng

Hươu
Sinh vật
sản xuất



Vi sinh vật

Hổ
Sinh vật
tiêu thụ

* Một lưới thức ăn hoàn chỉnh gồm:
-Sinh vật sản xuất
-Sinh vật tiêu thụ
-Sinh vât phân giải

Sinh vật
phân giải

Sơ đồ lưới thức ăn của hệ sinh thái:

Thực vật

Sâu

Bọ ngựa

Rắn

Chuột

Cầy

Đại bàng

Hươu

Hổ

Lưới thức ăn càng nhiều mắt xích chung
thì càng ổn định

Vi sinh vật

Quan sát hình 44.4, cho biết đây là tháp sinh thái nào?

Đây là tháp số lượng.

c, Tháp sinh thái.
- Để đánh giá mức độ dinh dưỡng trong chuỗi và lưới thức
ăn của quần xã sinh vật người ta xây dựng tháp sinh thái.
- Có 3 loại: tháp số lượng, tháp sinh khối,
tháp năng lượng.

Sù tuÇn hoµn vËt chÊt (KÌm theo năng lượng)
trong hÖ sinh th¸i

O2
CO2

Æt
m
ng
¸
s
Thùc ¸nh
vËt
trêi
Đéng
§éngvËt
vËt
ChÊt v« c¬

Sinh vËt
s¶n xuÊt

H2O

SV
SVph©n
ph©ngi¶i
gi¶i

Sinh vËt
ph©n gi¶i

Sinh vËt
tiªu thô

2, Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
trong hệ sinh thái.

Trao đổi vật chất và chuyển hóa năng lượng trong hệ sinh thái:
được thực hiện trong phạm vi quần xã sinh vật và giữa quần xã với
môi trường sống.

1- HỆ SINH THÁI

Các
nhóm
HST
chính
TRÊN CẠN

HST rừng nhiệt đới
2- HST NƯỚC MẶN

HST biển

Hệ sinh thái trên cạn khác hệ
HST sa mạc
sinh thái dưới nước ở đặc
3- HST NƯỚC NGỌT
điểm nào?

HỆ SINH THÁI DƯỚI NƯỚC

HST hồ

Rừng tre nứa ở Việt nam

Vườn quốc gia Cúc Phương nằm trên địa phận tỉnh Ninh Bình,
cách Hà Nội 120km về phía tây nam. Vườn có diện tích
25.000ha, tiếp giáp 3 tỉnh Ninh Bình, Hòa Bình và Thanh Hóa.

BẢO VỆ ĐA DẠNG CÁC HỆ SINH THÁI
III.Bảo vệ đa dạng các hệ sinh thái:
1.Bảo vệ các hệ sinh thái rừng:

BẢO VỆ ĐA DẠNG CÁC HỆ SINH THÁI
1.Bảo vệ các hệ sinh thái rừng:
Một trong những biện pháp phục hồi hệ sinh thái rừng

Trồng cây gây rừng

BIỂN QUY NHƠN

Biển Mỹ Khê – Đà Nẵng

Đảo Phú Quốc (567 km2)

Đảo Cát Bà (100km2)

Đảo Cát Bà (100km2)

Vùng núi phía Bắc

Cây chè ở Vùng Trung du phía Bắc