KHỞI ĐỘNG
Ánh sáng từ đèn sợi đốt hoặc từ Mặt trời sau khi
đi qua lăng kính tạo thành một chùm sáng có
màu từ đỏ đến tím như hình bên.

Lăng kính có tác dụng gì trong hiện

TIẾT 13. BÀI 7.
LĂNG KÍNH

NỘI DUNG BÀI HỌC

01
Cấu Tạo
Của
Lăng
Kính

02

Hiện
Tượng
Tán Sắc
Ánh
Sáng

03

Sự Truyền
Ánh Sáng
Đơn Sắc
Qua Lăng
Kính

04

Màu
Sắc Của
Vật

I. Cấu

tạo của lăng kính

Lăng kính là một khối trong suốt,
đống chất (thuỷ tinh, nhựa,...), được
giới hạn bởi 2 mặt phẳng không song
song, thường có dạng lăng trụ tam
giác

Lăng kính gồm: cạnh, đáy,
hai mặt bên
ABC – tiết diện chính của
lăng kính

Góc A hợp bởi hai mặt bên
của lăng kính được gọi là góc
chiết quang hay góc ở đỉnh
của lăng kính

Một mặt phẳng bất kì vuông
góc với các cạnh được gọi
là mặt phẳng tiết diện chính

II. Hiện tượng tán sắc ánh
sáng bị:
Chuẩn

Lăng kính (1)

Thí Nghiệm 1
Đèn sáng ánh sáng trắng (2)

Nguồn điện và
dây nối (4)

Tấm kính lọc màu đỏ
và màu tím (5)

Màn
hứng
chùm
sáng
(3)

II. Hiện tượng tán sắc
ánh sáng

Tiến hành:
Bước 1: Bố trí thí nghiệm như hình7.4
Bước 2: Bật đèn để chiếu chùm sáng trắng hẹp vào một
mặt bên của lăng kính. Quan sát ánh sáng thu được trên
màn chắn.

II. Hiện tượng tán sắc
ánh sáng

Quan sát thí nghiệm và cho biết
chùm sáng đi vào lăng kính và đi
ra khỏi lăng kính có điểm gì khác
nhau?
Đi
vào
Chùm
sáng
trắng

Đi
ra
Dải sáng
nhiều

THÍ NGHIỆM PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG

Nguồn
sáng
trắng

Màn

Tấm
chắn
khe
sáng

P
Lăng
kính

A

Đỏ
Cam
Vàng
Lục
Lam
Chàm

B

Tím

II. Hiện tượng tán sắc
ánh sáng

PHIẾU HỌC
TẬP 1
Câu 1: Mô tả đường đi của tia sáng qua
lăng kính mà em quan sát được
Câu 2: Viết ra thứ tự các màu trên màn
Câu 3: Những màu sắc khác nhau cho biết điều gì
về thành phần của chùm ánh sáng chiếu tới?
Jens
Martenss
on

Câu 1: Mô tả đường đi của tia sáng
qua lăng kính mà em quan sát được
Câu 2: Viết ra thứ tự các màu trên
màn
Câu 3: Những màu sắc khác nhau cho
biết điều gì về thành phần của chùm
ánh sáng chiếu tới?

Câu 1: Ánh sáng truyền từ đèn chiếu có khe hẹp đi qua lăng
kính và đến màn chắn
Câu 2: Những màu sắc có trên màn: Đỏ, da cam, vàng, lục,
lam, chàm, tím
Câu 3: Những màu sắc khác nhau cho biết thành phần tạo
nên chùm sáng

Kết luận
Quang
phổ

- Khi chiếu một chùm sáng trắng hẹp qua lăng kính ta thu
được dải màu từ đỏ đến tím– gọi là quang phổ của ánh
sáng trắng
- Hiện tượng thu được quang phổ khi chiếu án sáng trắng
qua lăng kính gọi là hiện tượng tán sắc ánh sáng

II. Hiện tượng tán sắc ánh

sáng

Thí Nghiệm
2
Lăng kính (1)

Chuẩn Bị:

Đèn sáng ánh sáng trắng (2)
Màn hứng chùm sáng (3)
Nguồn điện và dây nối (4)
Tấm kính lọc màu đỏ và màu tím (5)

Tiến hành:
Bước 1:Bố trí thí nghiệm như hình.
Bước 2: Chiếu ánh sáng trắng từ
đèn vào mặt bên của lăng kính
Bước 3: Lần lượt dùng kính lọc sắc màu đỏ và màu tím chắn
vào khe hẹp
Bước 4: Dùng màn chắn dịch chuyển phía sau lăng kính để
hứng vệt sáng
PHIẾU HỌC TẬP 2
Câu 1: Khi chiếu ánh sáng qua tấm kính lọc sắc đến mặt bên
lăng kính, ánh sáng có bị tách thành nhiều màu không?
Câu 2: So sánh góc lệch của tia sáng màu đỏ và màu tím

II. Hiện tượng tán sắc
ánh sáng

PHIẾU
HỌC TẬP
Câu 1: Khi chiếu ánh sáng qua tấm kính lọc
2
sắc đến mặt bên lăng kính, ánh sáng không
bị tách thành nhiều màu
Câu 2: Ánh sáng màu tím có góc
lệch lớn hơn ánh sáng màu đỏ

Ánh sáng trắng là hỗn hợp
ánh sáng có nhiều màu khác
nhau
Các chùm sáng có màu khác
nhau gọi là các ánh sáng màu
Ánh sáng có một màu nhất
định gọi là ánh sáng đơn sắc

Chùm tia sáng hẹp màu đỏ qua

II. Hiện tượng tán sắc
ánh sáng

Đèn laser

Đèn LED

Đèn neon

Một số nguồn Ánh sáng màu

II. Hiện tượng tán sắc
ánh sáng

Hãy giải thích sự
tán sắc ánh sáng
mặt trời qua lăng
kính

II. Hiện tượng tán sắc
ánh sáng

SỰ TÁN SẮC CỦA ÁNH SÁNG MẶT TRỜI
QUA LĂNG KÍNH
Quang
Phổ

Ánh
Sáng Mặt

Khe

Lăng Kính

II. Hiện tượng tán sắc
ánh sáng

Ánh sáng mặt trời là hỗn hợp của nhiều ánh sáng màu
Chiết suất của môi trường đối với các ánh sáng đơn sắc khác
nhau là khác nhau
Chiết suất của thủy tinh làm lăng kính:

nđỏ < ncam < nvàng < nlục < nlam < nchàm < ntím
tia đỏ bị lệch ít nhất; tia tím bị lệch nhiều nhất
Định luật khúc xạ
Qua lăng kính, quang phổ của ánh sáng mặt trời là dải màu
từ đỏ đến tím

II. Hiện tượng tán sắc
ánh sáng

Ánh sáng mặt trời là

TIẾT 14. BÀI 7.
LĂNG KÍNH

III. SỰ
TRUYỀN
ÁNH SÁNG
ĐƠN SẮC
QUA LĂNG
KÍNH

Chùm tia sáng hẹp màu đỏ qua

Chiếu tia tới SI tới mặt bên AB
SI khúc xạ tại I cho tia khúc xạ IJ
với góc tới i1, góc khúc xạ r1
IJ tới AC bị khúc xạ tại J cho tia
khúc xạ JR ló ra ngoài với góc
tới i2, góc khúc xạ r2
Đường đi của SIJR nằm trong
mặt phẳng tiết diện chính ABC
Góc D hợp bởi SI và JR gọi là
góc lệch của tia sáng khi đi qua
lăng kính

PHIẾU HỌC TẬP 3
Quan sát hình 7.6 và cho biết:
1. Khi ánh sáng truyền từ không khí vào
lăng kính, tại sao tia khúc xạ IJ lệch gần
pháp tuyến hơn so với tia tới SI?
2. Khi ánh sáng truyền từ lăng kính ra
không khí, tại sao tia khúc xạ JR lệch
xa pháp tuyến hơn so với tia tới IJ?
3. Dựa vào sự truyền sáng qua lăng kính, hãy giải
thích hiện tượng tán sắc ánh sáng?

PHIẾU HỌC
TẬP
3 SI từ môi trường không khí
1. Tia
qua lăng kính là môi trường thủy
tinh cho tia khúc xạ IJ

𝑛2 sin 𝑖
𝑛21 = =
𝑛1 sin 𝑟

n1 = 1,0029

n2 = 1,464

n2 > n1 → sin i > sin r → i > r
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới
Tia khúc xạ IJ lệch gần pháp tuyến hơn so với tia tới SI.

PHIẾU HỌC
TẬP
2. 3
Tia IJ từ lăng kính (môi trường
thủy tinh) cho tia khúc xạ JR ở

𝑛2 sin 𝑖
𝑛21= =
𝑛1 sin 𝑟

không khí

n1 = 1,4
n2 = 1,0029
n2 < n1 → sin i < sin r → i < r
Góc khúc xạ lớn hơn góc tới
Tia khúc xạ JR lệch xa pháp tuyến hơn so với tia tới IJ.

PHIẾU HỌC
TẬP 3

Chiết suất của môi trường đối với các ánh sáng đơn sắc khác
nhau là khác nhau
Chiết suất của thủy tinh làm lăng kính:

nđỏ < ncam < nvàng < nlục < nlam < nchàm < ntím
Định luật
tia đỏ bị lệch ít nhất; tia tím bị lệch nhiều
khúc xạ
nhất
Qua lăng kính, quang phổ của ánh sáng là dải màu từ đỏ
đến tím

PHIẾU HỌC TẬP
Câu 1: Hình vẽ nào trong
4 Hình 7.7 chỉ đúng
đường đi của tia sáng qua lăng kính khi
lăng kính đặt trong không khí?

Câu 2: Một lăng kính thủy tinh có chiết suất n = 1,41. Mặt
phẳng tiết diện chính của lăng kính là tam giác đều ABC.
Chiếu một tia sáng nằm trong mặt phẳng tiết diện chính tới
mặt bên AB của lăng kính với góc tới i1 = 45°. Về đường
truyền của tia sáng qua lăng kính

PHIẾU HỌC TẬP
4 C vì ánh sáng
Câu 1: Hình vẽ đúng là Hình
truyền từ không khí đi từ dưới lên vào lăng
kính thì tia ló sẽ lệch về phía đáy của lăng
kính

Câu 2:

PHIẾU HỌC TẬP
4

IV. MÀU SẮC
CỦA VẬT

IV. Màu sắc của vật

PHIẾU HỌC
TẬP 5

Câu 1: Nhớ lại kiến thức đã học, khi nào
mắt ta nhìn thấy một vật?
Câu 2: Khi chúng ta thấy các vật màu xanh,
đỏ, trắng thì có ánh sáng màu nào truyền từ
vật tới mắt ta?
Câu 3: Ban đêm, khi không có nguồn sáng,
ta nhìn thấy các vật có màu gì?

Câu 1: Mắt ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng truyền
từ vật đến mắt ta
Câu 2: Khi chúng ta nhìn thấy vật có màu xanh, đỏ thì
ánh sáng màu xanh, đỏ truyền đến mắt ta, khi chúng ta
nhìn thấy vật màu trắng tức ánh sáng trắng truyền đến
mắt ta
Câu 3: Ban đêm, khi không có nguồn
sáng, ta nhìn thấy các vật có màu đen

Màu sắc của một vật, được nhìn thấy phụ thuộc vào màu sắc
của ánh sáng bị vật đó hấp thụ và phản xạ.
Vật có màu là do nó phản xạ ánh sáng màu đó vào mắt ta và hấp
thụ những màu còn lại
Vật màu đen hấp thụ tẫt cả các ánh sáng màu và không có ánh
sáng phản xạ. Ta nhận ra vật có màu đen vì nó được đặt bên
cạnh những vật có màu sắc khác.

Khái
niệm
Màu sắc của một vật được nhìn thấy phụ thuộc vào màu sắc
của ánh sáng bị vật đó hấp thụ và phản xạ.
Vật có màu nào thì phản xạ mạnh ánh sáng màu đó và hẩp
thụ các ánh sáng màu còn lại.

PHIẾU HỌC
TẬP
1. Em hãy biểu diễn các
tia sáng đến mắt đối với
vật ta quan sát thấy
màu trắng
2. Quan sát bông hoa
hướng dương, giải thích
tại sao chúng ta nhìn
thấy cánh hoa màu
vàng, lá màu xanh và
phần nhuy có màu nâu

PHIẾU HỌC
1.

TẬP

PHIẾU HỌC
TẬP

1. Ta thấy cánh hoa
màu vàng, lá màu
xanh và phần nhuy
có màu nâu vì chúng
phản xạ các màu sắc
đó đến mắt chúng ta

Màu sắc của vật dưới
ánh sáng màu

Dưới ánh sáng đỏ

Dưới ánh sáng lục

Quả táo phản xạ mạnh ánh

Quả táo hấp thụ hầu hết ánh

sáng màu đỏ nên ta thấy quả

sáng màu lục nên ta thấy quả

táo có màu đỏ.

táo có màu gần như đen.

Vì sao lá
cây
thường có
màu lục
dưới ánh
sáng mặt

IV. Màu sắc
của vật

Ánh sáng mặt trời
là chùm ánh sáng
trắng, khi chiếu
ánh sáng mặt trời
vào lá cây,
thường thì lá cây
sẽ hấp thụ hầu
hết ánh sáng màu
khác và phản xạ
mạnh ánh sáng
màu lục nên lá

IV. Màu sắc
của vật
Vật màu trắng phản xạ hầu hết
tất cả các ánh sáng màu.
Vật màu đen hấp thụ hết tất cả
các ánh sáng màu.
→ Vì vậy vào mùa hè, nếu mặc
quẩn áo màu trắng, ta cám thấy
mát mẻ hơn so với mặc quán
áo màu đen.

IV. Màu sắc
của vật
Màu sắc của vật có ánh
sáng truyền qua

1
2

Tấm lọc màu có thể là một
tấm kính màu, một mảnh giấy
bóng kính có màu, một tăm
nhựa trong có màu,...
Tấm lọc có màu nào thì hấp
thụ ít ánh sáng có màu đó
nhưng hấp thụ mạnh ánh
sáng có màu khác.

Tấm lọc màu đỏ cho
ánh sáng màu đỏ đi
qua

IV. Màu sắc
của vật
Màu sắc của vật có ánh
sáng truyền qua

Tấm lọc màu đỏ cho
ánh sáng màu đỏ đi
qua

Tấm lọc màu xanh cho
ánh sáng màu xanh đi
qua

Chùm sáng mà ta thu được sau các tấm
lọc màu
Nguồn sáng
trắng

1

Nguồn sáng
trắng

2

Nguồn sáng
trắng

3

Tấm lọc
màu

Ánh sáng thu
được

IV. Màu sắc
của vật
Màu sắc của một vật được nhìn thấy phụ thuộc
vào màu sắc của ánh sáng bị vật đó hấp thụ và
phản xạ.
Vật có màu nào thì phản xạ mạnh
ánh sáng màu đó và hấp thụ các
ánh sáng màu còn lại.