KHỞI ĐỘNG – VÌ SAO ÁNH SÁNG CÓ NHIỀU MÀU?

Màng xà phòng

Mặt đĩa quang học

Cầu vồng sau mưa

1.Em nhìn thấy những màu nào? Vì sao bong bóng xà phòng/đĩa
CD lại có nhiều màu?
2. Cầu vồng thường xuất hiện khi nào? Theo em, nó được hình
thành như thế nào?

“Ánh sáng trắng có phải chỉ gồm một màu?”

1.Cấu tạo lăng kính
NỘI
DUNG
BÀI
HỌC

2.Hiện tượng tán sắc ánh
sáng
3.Sự truyền ánh sáng
đơn sắc qua lăng kính
4. Màu sắc của vật

1.CẤU TẠO CỦA LĂNG KÍNH

Khối trong suốt, đồng chất,
thường có tiết diện tam
giác.
Góc chiết quang A
Chiết suất n
Mặt bên · Cạnh · Đáy

2.HIỆN TƯỢNG TÁN SẮC ÁNH SÁNG
Ánh sáng trắng bị phân tích thành
nhiều chùm sáng màu, tạo thành
quang phổ giống cầu vồng.
Lăng kính là dụng cụ phân tích ánh
sáng trắng.
Hiện tượng tán sắc ánh sáng là
hiện tượng khi một chùm sáng trắng
hẹp đi qua lăng kính, ta thu được
nhiều chùm sáng màu khác nhau
nằm sát cạnh nhau tạo thành một
dải màu liên tục.
Lăng kính có tác dụng phân tích chùm sáng trắng truyền qua nó thành nhiều chùm
sáng màu khác nhau.

THÍ NGHIỆM 1 – CHIẾU ÁNH SÁNG TRẮNG QUA LĂNG KÍNH
Nguồn sáng trắng
→ Khe hẹp
→ Lăng kính
→ Màn hứng
Ghi kết quả quan sát vào
PHIẾU HỌC TẬP 1

KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM – QUANG PHỔ ÁNH SÁNG TRẮNG

Đỏ
Da cam
Vàng
Lục
Lam
Chàm

Khúc xạ ở hai mặt
Lệch về phía đáy lăng kính

Tím

THÍ NGHIỆM 2 – ÁNH SÁNG ĐƠN SẮC
ÁNH SÁNG ĐỎ

ÁNH SÁNG TÍM

Không tách màu • Tia tím lệch nhiều hơn tia đỏ

CHẮN TRƯỚC KHE SÁNG BẰNG TẤM LỌC MÀU ĐỎ

Nguồn sáng
trắng
Tấm
chắn
khe
sáng

A
Tấm Lăng
kính
lọc
đỏ

Đỏ

Màn

B

CHẮN TRƯỚC KHE SÁNG BẰNG TẤM LỌC MÀU TÍM

Nguồn sáng
trắng
Tấm
chắn
khe
sáng

A

Lăng
Tấm kính
lọc
tím

- Đỏ

- Tím
Màn

B

A

B

3. SỰ TRUYỀN ÁNH SÁNG ĐƠN SẮC QUA LĂNG KÍNH
Quan sát Hình 7.6 (SGK trang 36) và trả lời: Thảo luận nhóm: 2 bạn 1 nhóm
1. Khi ánh sáng truyền từ không khí vào lăng kính,
tại sao tia khúc xạ IJ lệch gần về phía pháp tuyến
hơn so với tia SI?
2. Khi ánh sáng truyền từ lăng kính vào không khí,
tại sao tia khúc xạ JR lệch gần về phía pháp tuyến
hơn so với tia IJ?
3. Dựa vào sự truyền ánh sáng qua lăng kính hãy
giải thích hiện tượng tán sắc ánh sáng. Biết rằng
chiết suất của lăng kính đối với các ánh sáng đơn
sắc khác nhau là khác nhau, chiết suất lớn nhất với
tia tím, chiết suất nhỏ nhất với tia đỏ?

ÁNH SÁNG ĐI TỪ KHÔNG KHÍ VÀO LĂNG KÍNH
KHÔNG

THỦY TINH

KHÍ

Tia khúc xạ lệch gần pháp tuyến

r₁ < i₁

ÁNH SÁNG ĐI TỪ LĂNG KÍNH RA KHÔNG KHÍ

r₂ > i₂

RA KHÔNG KHÍ
→ LỆCH XA PHÁP TUYẾN

VÌ SAO CÁC MÀU LỆCH KHÁC NHAU?

ĐỎ: chiết suất nhỏ nhất
→ lệch ít nhất

Chiết suất của lăng kính phụ

TÍM: chiết suất lớn nhất

thuộc vào màu ánh sáng.

→ lệch nhiều nhất

SƠ ĐỒ ĐƯỜNG TRUYỀN TIA SÁNG QUA LĂNG KÍNH

1 Tia tới

2 Khúc xạ trong lăng kính

3 Tia ló lệch về đáy

VÌ SAO TA NHÌN THẤY VẬT CÓ MÀU?
Màu ta nhìn thấy phụ thuộc
vào ánh sáng từ vật phản xạ
tới mắt.
Dưới ánh sáng trắng, vật
phản xạ một số màu và hấp
thụ các màu còn lại.

VẬT MÀU ĐỎ, MÀU XANH VÀ MÀU ĐEN
VẬT ĐỎ

Phản xạ ánh sáng đỏ

VẬT XANH

Phản xạ ánh sáng xanh

VẬT ĐEN

Hấp thụ gần như mọi màu

NHANH MẮT: Vật đen có phản xạ ánh sáng tới mắt không?

4. Màu sắc của vật

- Màu sắc của một vật được nhìn thấy phụ thuộc vào màu sắc của
ánh sáng bị vật đó hấp thụ hay phản xạ.
- Dưới ánh sáng màu trắng, vật có màu là do nó phản xạ ánh sáng
màu đó vào mắt ta và hấp thụ những màu còn lại.
- Vật màu đen hấp thụ tất cả các ánh sáng màu, không có ánh sáng
phản xạ, ta nhận ra vật màu đen vì nó đặt bên cạnh những vật có
màu sắc khác.
- Dùng tấm lọc màu để tạo ánh sáng đơn sắc màu đó.

HOA HƯỚNG DƯƠNG
CÓ MÀU GÌ?
Vì sao cánh hoa màu vàng, lá
màu xanh, nhụy màu nâu?
Mỗi bộ phận phản xạ những thành
phần màu khác nhau của ánh sáng
trắng đến mắt ta.

VẬN DỤNG
CẦU VỒNG HÌNH THÀNH
THẾ NÀO?
1
2
3
4

Khúc xạ khi đi vào giọt nước
Tán sắc ánh sáng trắng
Phản xạ trong giọt nước
Khúc xạ ra ngoài → tới mắt

Mỗi màu tới mắt ở một góc
khác nhau.

HOẠT ĐỘNG STEM VÀ MỞ RỘNG – CHẾ TẠO KÍNH VẠN HOA
NHIỆM VỤ NHÓM
Thiết kế kính vạn hoa từ vật liệu tái
chế.
Sử dụng ống giấy (lõi giấy vệ sinh),
mảnh nhựa trong, hạt cườm màu, giấy
bạc/gương nhỏ.
Nguyên lý
Ứng dụng hiện tượng phản xạ ánh sáng
qua hệ 3 gương ghép thành hình lăng
trụ tam giác.

Sản phẩm yêu cầu
Kính chắc chắn, an toàn. Khi xoay tạo ra
các hoa văn đối xứng đẹp mắt, thay đổi
liên tục.
Quan sát các hoa văn màu.
Hoàn thiện sản phẩm và báo cáo ở tiết
sau.

Lăng kính là bộ phận cấu tạo quan trọng trong kính tiềm vọng của
tàu ngầm, kính ngắm quang học trên súng súng bộ binh, ống nhòm
trinh sát quân sự. Việc hiểu rõ đường truyền ánh sáng qua lăng kính
giúp chúng ta thấy được ứng dụng to lớn của khoa học trong lĩnh
vực quốc phòng, nâng cao ý thức trách nhiệm bảo vệ an ninh và chủ
quyền biển đảo của Tổ quốc.

HẸN GẶP LẠI CẢ LỚP Ở
TIẾT HỌC SAU!