Bài 7

THÍCH ỨNG VỚI THAY ĐỔI

TIẾT 1
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (10 phút)
-GV mời HS đọc phần mở đầu trong SGK.
Chúng ta không thể thay đổi hướng gió
nhưng chúng ta có thể điều chỉnh cánh buồm.
(Dolly Parton)
+ Người lái thuyền đi trên biển không thể biết được khi nào thì hướng gió
sẽ thay đổi nhưng người đó luôn có thể điều chỉnh cánh buồm để thuận theo
chiều gió mà tiến lên, bình an trên biển cả.
+ Tương tự như vậy, những thay đổi trong cuộc sống có thể đến bất cứ
lúc nào, ngoài tầm kiểm soát của chúng ta và đôi khi chúng ta cũng không
lường trước được, không biết được thay đổi xảy đến này sẽ kéo theo những
điều gì. Nhưng trong mọi hoàn cảnh, điều chúng ta có thể kiểm soát
được là thái độ và cách chúng ta phản ứng trước thay đổi đó.

Cảm nhận của em về thái độ
của nhân vật trong bài hát?

HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ
1. Một số thay đổi có khả năng xảy ra trong cuộc sống của em và gia
đình (20 phút)
HS đọc các trường hợp và trả lời câu hỏi (thảo luận theo nhóm đôi, viết câu
trả lời trên giấy / bảng nhóm / phiếu học tập).

1. T rất đau buồn vì sự ra đi đột ngột của bà nội. Từ nhỏ, T
được bà chăm sóc, chỉ bảo. Lớn lên, bạn vẫn rất gần gũi và
thường hay chia sẻ, tâm sự với bà. Giờ không còn bà ở bên
cạnh, T không chấp nhận được sự thật này, bạn thường nhốt
mình trong phòng, khóc và chìm đắm trong sự đau buồn.
- Có những thay đổi nào đã xảy ra với T?
- Những thay đổi đó đã ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống của T?

2. Do hậu quả của trận lũ quét khiến gia đình V phải sơ
tán đến nơi ở tạm. Mặc dù được chính quyền hỗ trợ nhưng
cuộc sống của gia đình V vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề,
giao thông gián đoạn, tài sản bị cuốn đi, việc học tập và
sinh hoạt đều gặp nhiều khó khăn.

- Có những thay đổi nào đã xảy ra với V?
- Ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống của V?

3. Anh K ước mơ trở thành nghệ sĩ piano và
đã đạt được nhiều giải thưởng. Nhưng không
may, một tai nạn xảy ra khiến anh bị chấn
thương ở tay và không thể chơi đàn được
nữa. Anh K rất buồn và lo lắng cho tương lai
của mình.
- Có những thay đổi nào đã xảy ra với K?
- Những thay đổi đó đã ảnh hưởng như thế
nào đến cuộc sống của K?

-Em hãy nêu thêm những thay đổi khác có thể xảy ra trong cuộc sống.
HS chia thành hai đội thi “Ai nhanh, ai đúng”.
+Thay đổi hoàn cảnh sống: chuyển nhà, chuyển trường, bố mẹ đi làm xa, tài
chính gia đình gặp khó khăn,...
+Thay đổi về sức khoẻ: tai nạn, chấn thương, bệnh hiểm nghèo của bản thân
hay của người thân trong gia đình.
+Sự ra đi của người thân.
+ Môi trường: thiên tai (lũ lụt, sạt lở, sấm sét, bão, lốc, …), biến đổi khí hậu.
+ Biến cố sức khoẻ, việc học tập…
+  Hạnh phúc gia đình rạn nứt, tan vỡ,…
+ Con cái đua đòi, ăn chơi, học hành giảm sút…

GV chốt kiến thức (3 phút)

Một số thay đổi có khả năng xảy ra trong cuộc sống
của bản thân và gia đình như: sức khoẻ, môi trường
sống, hoàn cảnh gia đình, sự ra đi của người thân,…

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (10 phút)
Bài tập 1 (SGK, trang 37)
HS làm việc cá nhân, viết câu trả lời vào vở bài tập (vở soạn) hoặc phiếu học
tập.
Nêu một số thay đổi có khả năng xảy ra trong cuộc sống.
Thay đổi

Nguyên nhân

Hậu quả

Nêu một số thay đổi có khả năng xảy ra trong cuộc sống.
Thay đổi

Nguyên nhân

Hậu quả

Môi trường
sống

Thiên tai (bão lũ, sạt lở,
ngập nước,..)

Thay đổi chỗ ở, mất mát tài sản,
gián đoạn giao thông, ảnh hưởng
việc học tập và sinh hoạt.

Gia đình

Mất đi người thân, bố
mẹ đi làm xa, chuyển
nhà,…

Cảm giác thiếu vắng, hụt hẫng,
buồn phiền, nhớ,… thay đổi trong
sinh hoạt hằng ngày.

Bản thân
(ngoại hình,
sức khoẻ,…)

Ốm đau, tai nạn, thay
đổi tâm sinh lí,...

Ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng
ngày, cảm xúc thay đổi, có thể
phải thay đổi kế hoạch tương lai,
…

GIAO NHIỆM VỤ VỀ NHÀ (2 phút)

Sưu tầm một số câu chuyện, tấm
gương về những người đã thích ứng
được với những thay đổi xảy ra trong
cuộc sống.

TIẾT 2
KHỞI ĐỘNG (5 phút)
-GV mời 1-2 HS chia sẻ nhiệm vụ về nhà ở tiết trước:
Sưu tầm một số câu chuyện, tấm gương về những người đã
thích ứng được với những thay đổi xảy ra trong cuộc sống.
- Như vậy, đứng trước những thay đổi trong cuộc sống, mỗi người chúng ta
cần phải làm gì? Việc thích ứng trước những thay đổi trong cuộc sống có ý
nghĩa như thế nào?

KHÁM PHÁ (tiếp theo)
2. Một số biện pháp để thích ứng với thay đổi trong cuộc sống (30 phút)
-HS đọc thông tin và trả lời câu hỏi (thảo luận nhóm, ghi ra giấy / phiếu học
tập).
Biện pháp để
thích ứng ứng
với sự thay dổi

Chấp nhận
sự thay đổi
là tất yếu

Giữ bình tĩnh

Tìm cách
giải quyết vấn đề
theo hướng tích cực

a)Theo em, việc chấp nhận sự thay đổi, giữ bình tĩnh và tìm cách giải
quyết vấn đề có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi người khi phải đối mặt
với thay đổi lớn trong cuộc sống?
b) Em hãy áp dụng thông tin trên để tư vấn giúp bạn T và V ở mục 1 có
cách thích ứng phù hợp.
c) Theo em, việc thích ứng được với những thay đổi trong cuộc sống có
ý nghĩa như thế nào đối với mỗi người?

a)Theo em, việc chấp nhận sự thay đổi, giữ bình tĩnh và tìm cách giải
quyết vấn đề có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi người khi phải đối mặt
với thay đổi lớn trong cuộc sống?
+ Việc chấp nhận sự thay đổi, giữ bình tĩnh và tìm cách giải
quyết vấn đề có ý nghĩa giúp chúng ta thích ứng được với
những thay đổi trong cuộc sống, giúp mỗi người có thể sống
phù hợp hoàn cảnh, phát triển bản thân.

b) Em hãy áp dụng thông tin trên để tư vấn giúp bạn T và V ở mục 1 có
cách thích ứng phù hợp.

Đối với tình huống 1

(Lời khuyên cho T)

+ Chấp nhận sự thật về sự ra đi của bà nội (bà già yếu và qua đời là một sự thật
không thể thay đổi được).
+ Không nên trốn một mình trong phòng mà nên chia sẻ, tâm sự cùng người
thân, bạn bè. Hoặc T có thể bộc lộ tình cảm của mình với bà nội thông qua các
hoạt động như: vẽ tranh, viết nhật kí, sáng tác thơ, truyện ngắn,…
+ Hãy nhớ về những khoảnh khắc đẹp mà T đã trải qua cùng bà nội. Giữ lấy
những kỷ niệm ấy sẽ giúp bạn cảm thấy gần gũi và an ủi hơn.
+ Thử tham gia vào các hoạt động giúp giảm căng thẳng như yoga, thiền, đi
dạo,…. Các hoạt động này có thể giúp bạn cảm thấy thư giãn và giảm bớt đau
đớn.
+ Chăm chỉ học tập, sống tốt, hạnh phúc sẽ làm bà yên lòng và tự hào.

ĐỐI VỚI TÌNH HUỐNG 2 – LỜI KHUYÊN CHO V

Lũ quét là một loại thiên tai, xảy ra nằm ngoài sự
kiểm soát của mỗi người nên bạn V cần đối diện và
chấp nhận. Dù khó khăn, mất mát về tài sản nhưng ở
mặt tích cực, V và gia đình vẫn an toàn, dù phải sơ
tán nhưng vẫn có nơi ở, có thức ăn. Thay vì buồn rầu,
than phiền thì hãy biết ơn những gì mình đang có.
Sau đó, V hãy học cách thích nghi với hoàn cảnh
mới, nơi ở mới, cùng với gia đình mình và những
người xung quanh ổn định cuộc sống và việc học tập.
Nếu những điều xảy ra và việc thích nghi là quá sức
với V, bạn cần tìm sự hỗ trợ, ủng hộ từ người
thân, bạn bè và những người xung quanh.

c) Theo em, việc thích ứng được với những thay đổi trong cuộc sống có ý
nghĩa như thế nào đối với mỗi người?

+ Việc thích ứng được với những thay đổi trong cuộc sống có ý
nghĩa giúp chúng ta vượt qua khó khăn, sự thay đổi của hoàn cảnh,
sống phù hợp với hoàn cảnh, không ngừng tự hoàn thiện và phát
triển bản thân.

*Chốt kiến thức (5 phút)
-Ý nghĩa của việc thích ứng trước những thay đổi trong cuộc sống:
Thích ứng được với những thay đổi trong cuộc sống sẽ giúp chúng ta vượt qua khó
khăn, sự thay đổi của hoàn cảnh, sống phù hợp với hoàn cảnh, không ngừng tự hoàn
thiện và phát triển bản thân.
− Những biện pháp để thích ứng với sự thay đổi trong cuộc sống:
+ Chấp nhận sự thay đổi là một tất yếu. Thay đổi xảy ra thường nằm ngoài tầm kiểm
soát nên thay vì đổ lỗi, tức giận hay lo lắng thì hãy chấp nhận để đối diện và thích ứng.
+ Giữ bình tĩnh để làm chủ cảm xúc và có thêm thời gian để suy xét vấn đề một cách
sáng suốt, tránh vội vàng đưa ra những quyết định sai lầm, gây ảnh hưởng tiêu cực.
+ Tìm cách giải quyết vấn đề theo hướng tích cực: chuyện gì cũng có cách giải quyết
nên cần cân nhắc, tham khảo và tìm hiểu để có cách giải quyết tốt nhất, phù hợp với
bản thân và hoàn cảnh.

GIAO NHIỆM VỤ VỀ NHÀ (5 phút)
Về nhà làm bài tập 4 (SGK, trang 37).
Em hãy nêu một thay đổi trong cuộc sống của mình hoặc của
người thân xung quanh và vận dụng cách thích ứng với thay
đổi để đưa ra biện pháp thích ứng phù hợp.

Thay đổi trong cuộc sống

Biện pháp thích ứng

TIẾT 3
KHỞI ĐỘNG (5 phút)
-GV mời 1-2 HS thực hiện bài tập 4 (đã giao nhiệm vụ ở tiết trước).
Em hãy nêu một thay đổi trong cuộc sống của mình hoặc của
người thân xung quanh và vận dụng cách thích ứng với thay
đổi để đưa ra biện pháp thích ứng phù hợp.

Tình huống: Gia đình A có bố là lao động chính, mẹ chỉ có thể làm các công việc nhẹ vì lí
do sức khỏe. Hai chị em A còn đang tuổi đi học. Không may, bố A bị tai nạn giao thông và
mất khả năng lao động.
Biện pháp thích ứng phù hợp:
-Cả gia đình A cần giữ bình tĩnh, ổn định tâm lý và chấp nhận chuyện không may xảy đến.
-Cả hai chị em trong gia đình có thể chia sẻ trách nhiệm về các công việc gia đình và hỗ
trợ mẹ trong việc chăm sóc bố.
-Các công việc như nấu ăn, làm vệ sinh nhà cửa, và mua sắm có thể được phân chia một
cách công bằng giữa các thành viên trong gia đình.
-Gia đình A có thể tìm kiếm các nguồn lực tài chính như bảo hiểm, trợ cấp từ chính phủ,
hoặc các chương trình hỗ trợ khác để giúp giảm bớt áp lực tài chính do tai nạn giao thông
gây ra.
-Gia đình A có thể tìm kiếm sự hỗ trợ từ cộng đồng địa phương, như các tổ chức từ thiện,
nhóm hỗ trợ cho người khuyết tật, hoặc các dịch vụ xã hội để nhận được sự giúp đỡ về
vận chuyển, chăm sóc sức khỏe, và các nhu cầu khác.

LUYỆN TẬP (tiếp theo)
Bài tập 2 – Bày tỏ ý kiến ( 15 phút)
Thảo luận nhóm (chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm thảo luận một nhận
định).
a. Thay đổi xảy đến luôn đi cùng với khó khăn và tiêu cực, càng tránh
được thay đổi thì càng tốt.
-Không đồng tình. Vì thay đổi có thể là tiêu cực, cũng có thể là tích cực (ví
dụ, sự thay đổi của khoa học - công nghệ. Điều quan trọng là khi thay đổi
đến, ta cần lựa chọn góc nhìn phù hợp và hữu ích với bản thân.
b. Thích ứng với thay đổi là một trải nghiệm giúp con người học hỏi để
trưởng thành.
-Đồng tình. Vì thích ứng với thay đổi giúp chúng ta vượt qua được sự thay
đổi của hoàn cảnh; sống phù hợp với hoàn cảnh; không ngừng tự hoàn thiện
và phát triển bản thân.

c. Ngay cả khi cuộc sống ổn định, chúng ta vẫn cần phải học tập và rèn
luyện kỹ năng thích ứng với sự thay đổi.
-Đồng tình, vì: cuộc sống luôn vận động không ngừng và chúng ta rất khó
tránh khỏi những điều bất ngờ có thể xảy ra. Do vậy, ngay cả khi đang có
cuộc sống ổn định, chúng ta vẫn cần trang bị những kĩ năng thích ứng với sự
thay đổi. Việc trang bị những kĩ năng thích ứng với sự thay đổi chính là chìa
khóa giúp mỗi cá nhân luôn vững tâm trong cuộc sống, sẵn sàng ứng phó khi
cần thiết.
d. Chúng ta có thể không kiểm soát được thay đổi xảy đến trong cuộc
sống nhưng luôn kiểm soát được cách chúng ta thích ứng với thay đổi đó.
 Đồng tình, vì: Trong cuộc sống, chúng ta thường phải đối mặt với những
thay đổi không mong muốn hoặc không kiểm soát được. Tuy nhiên, chúng ta
có thể rèn luyện các kĩ năng để thích ứng với những thay đổi đó.

Bài tập 3 – Tư vấn cho các bạn (20 phút)
HS thảo luận nhóm đôi.

a. Sống xa nhà và tự lập là thay đổi mà bạn B cần học cách thích
ứng. Khi sống tự lập, B cần học tập và áp dụng nhiều kĩ năng như
kĩ năng quản lí tài chính, kĩ năng lập kế hoạch, đặt mục tiêu, quản lí
thời gian hiệu quả. Điều quan trọng là bạn B cần ý thức được
hoàn cảnh và kỉ luật với bản thân, xác định rõ những ưu tiên
trong cuộc sống của mình. Bên cạnh đó, nếu thấy khó khăn, cần
lên tiếng, tìm kiếm sự giúp đỡ từ gia đình, nhờ bố mẹ nhắc nhở
từ xa, lập hội, nhóm các bạn cùng sở thích, cùng lớp, cùng
quê,... để nhắc nhở lẫn nhau, học hỏi kinh nghiệm từ các anh
chị đi trước, nhờ bạn bè, thầy cô giúp đỡ.

b. Việc mẹ bị đột quỵ là một biến cố lớn đối với cả P
và gia đình, cuộc sống trong gia đình sẽ có nhiều biến
động. Đầu tiên, P cần chấp nhận hoàn cảnh và sự
thật này. P cũng cần làm chủ cảm xúc, giữ thái độ
bình tĩnh, không hoảng hốt, không nên buồn phiền, đổ
lỗi, trách móc. Sau khi lấy lại tinh thần, P có thể chủ
động sắp xếp thời gian để vừa ổn định việc học tập
vừa chăm sóc mẹ. P cũng cần tham gia thảo luận, nói
chuyện với bố và các thành viên khác trong gia
đình để có sự hỗ trợ khi cần thiết.

c. Sự thay đổi của bạn S đến từ hoàn cảnh gia đình dẫn đến thay đổi

hoàn cảnh sống: bố mẹ đi làm xa, bạn S chuyển nhà, chuyển trường,
sống cùng ông bà. Có nhiều thay đổi xảy ra cùng một lúc nên có thể
S sẽ thấy khó chấp nhận, thích nghi nên đầu tiên S cần hiểu và chấp
nhận những thay đổi này. Nhìn nhận thay đổi ở những góc nhìn
tích cực như: là cơ hội để học hỏi, tự lập, trưởng thành, có thời
gian ở bên cạnh ông bà,... Bạn S nên giữ thái độ bình tĩnh, từ đó
chủ động thích nghi như làm quen với các bạn mới trong lớp,
thích nghi với môi trường sống và học tập, dần dần ổn định việc
học và sinh hoạt ở nơi mới. Nếu thấy nhớ bạn bè ở lớp cũ có thể
thường xuyên liên lạc qua thư điện tử, mạng xã hội, đồng thời cũng
cần cởi mở, làm quen, kết bạn với các bạn mới, chủ động tìm kiếm
sự hỗ trợ từ thầy cô, bạn bè và những người xung quanh nếu cần.

VẬN DỤNG (5 phút)
Giao bài tập về nhà:
Em hãy tìm hiểu một số kỹ năng cần thiết để thích ứng với thay đổi và
viết bài chia sẻ cùng các bạn.

Trong cuộc sống, sự thay đổi là điều không thể tránh khỏi. Từ những thay đổi
nhỏ hàng ngày đến những biến cố lớn trong cuộc sống, khả năng thích ứng là một
kỹ năng quan trọng mà mỗi người đều cần phát triển. Để có thể thích ứng với sự
thay đổi, chúng ta cần rèn luyện cho mình một số những kĩ năng cụ thể.Thứ nhất,
cần có tư duy tích cực. Tư duy tích cực giúp nhìn nhận sự thay đổi như một cơ hội
để phát triển và học hỏi. Thay vì sợ hãi và lo lắng, chúng ta có thể nhìn nhận mọi
thay đổi như một bài học và cơ hội mới.Thứ hai, cần phải có sự linh hoạt. Linh
hoạt là khả năng thích ứng với môi trường và tình huống mới một cách dễ dàng. Nó
đòi hỏi sự mở lòng và sẵn lòng điều chỉnh kế hoạch hoặc phương pháp làm việc khi
cần thiết. Thứ ba, cần phải có sự tự tin. Tự tin trong khả năng của bản thân là chìa
khóa để thích ứng với thay đổi. Khi tin tưởng vào khả năng của mình, chúng ta có
thể đối diện với những thách thức một cách tự tin và kiên nhẫn.Thứ tư, chúng ta
cần phải biết quản lý căng thẳng. Đây là kỹ năng quan trọng giúp giảm bớt căng
thẳng và lo lắng khi đối mặt với sự thay đổi. Việc thực hành các phương pháp giảm
căng thẳng như thiền, tập yoga, hoặc tập thể dục có thể giúp giảm bớt áp lực trong
tâm trí và cơ thể.

https://www.youtube.com/watch?v=mUPBUfsxwdw