CHÀO MỪNG
CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC

KHỞI ĐỘNG
Em hãy trả lời câu hỏi sau:
• Bạn đã đọc bài phê bình văn học nào chưa?
• Tác giả nào khiến bạn ấn tượng nhất hãy
chia sẻ cho các bạn cùng nghe?

VIDEO 1

Bài 3: Lập luận trong văn bản nghị luận

Văn bản 3

MẤY Ý NGHĨ VỀ THƠ

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Tìm hiểu chung

II. Tìm hiểu chi tiết

1. Tác giả

1. Xác định cấu trúc nghị luận của

2. Tác phẩm

văn bản

III. Tổng kết
1. Nội dung
2. Nghệ thuật

2. Nghệ thuật lập luận
3. Sự kết hợp các thao tác nghị
luận trong văn bản
4. Mục đích thái độ của người viết

VIDEO 2

I.
TÌM HIỂU CHUNG

Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
• Tìm hiểu những thông tin về tác giả
Nguyễn Đình Thi?
• Trình bày hiểu biết về nguồn gốc
của văn bản “Mấy ý nghĩ về thơ”?

VIDEO 3

1. Tác giả
• Quê quán: Hà Nội.
• Là nhà nhạc sĩ, nhà thơ, nhà viết kịch,
nhà phê bình văn học có những đóng góp
quan trọng cho việc xây dựng nền văn
học cách mạng Việt Nam.
• Sáng tác của ông đa dạng về thể loại,
Nguyễn Đình Thi
(1924 - 2003)

nhưng nổi bật nhất là thơ với những cách
tân đáng kể trên phương diện hình thức.

•

Tác phẩm tiêu biểu: Xung kích (tiểu thuyết – 1951), Người chiến sĩ
(thơ – 1956), Mấy vấn đề về văn học (tiểu luận, phê bình, 1956), Bài thơ
Hắc Hải (thơ, 1958), Con nai đen (kịch – 1961)…

VIDEO 4

2. Tác phẩm
• Thể loại: Tiểu luận.
• Sáng tác năm 1949.
• Được in trong tập “Mấy vấn đề
văn học” (1956).

II.
TÌM HIỂU CHI TIẾT

VIDEO 5

1. Xác định cấu trúc nghị luận của văn bản
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
Trạm 1

Trạm 2

Xác định vấn đề được

Chỉ ra các luận điểm thể hiện

văn bản đề cập đến?

quan niệm của tác giả về thơ?

a. Vấn đề bàn luận

Văn bản bàn bạc các
quan niệm về thơ.

b. Hệ thống luận điểm

Từ trước đến nay đã có

Đầu mối của thơ có lẽ ta đi tìm bên

nhiều định nghĩa về thơ,

trong tâm hồn con người, ngôn ngữ thơ

nhưng định nghĩa nào

là phương tiện biểu đạt những “rung

cũng vẫn không đủ.

chuyển khác thường trong tâm hồn”.

b. Hệ thống luận điểm

Thơ không biểu đạt

Chữ và tiếng trong thơ

Những luật lệ của thơ,

bằng ý niệm, bằng

phải có nhịp điệu, nhạc

từ âm điệu đến vần,

luận lí mà bằng

điệu để không chỉ gọi

đều là những võ khí

hình ảnh thấm đẫm

tên sự vật mà còn gợi ra

rất mạnh trong tay

cảm xúc.

những ý tứ sâu xa.

người làm thơ.

2. Nghệ thuật lập luận
Hoạt động nhóm theo kĩ thuật “Khăn trải bàn” và trả lời câu hỏi sau:
Chỉ ra các luận điểm thể hiện quan niệm của tác giả về thơ, phân tích cách
triển khai một luận điểm tiêu biểu? (Thực hành theo bảng sau)
Luận điểm
Thao tác

Thao tác

Thao tác

Cách lập luận trong văn bản
Thơ không biểu đạt bằng ý niệm, bằng luận lí mà bằng hình ảnh thấm đẫm
cảm xúc. Câu chủ đề: “Nên thơ không nói bằng ý niệm thuần túy”.
Giải thích

Bình luận

Chứng minh

Nói bằng ý niệm thuần túy •Cảm xúc của người làm •Đưa ra một đoạn ca
là chuyện của triết học, thơ khiến cho hình ảnh dao làm dẫn chứng,
luận lí, thơ nói bằng cảm trong thơ bao giờ cũng “mới phân tích để thấy sự
xúc cho nên có sức mạnh mẻ, đột ngột, lạ lùng” như tác động vào tâm hồn
lay động chiều sâu của tâm được “nhìn bằng con mắt con người thể hiện cụ
hồn con người.

của người đầu tiên”.

thể như thế nào.

Thơ không biểu đạt bằng ý niệm, bằng luận lí mà bằng hình ảnh thấm đẫm
cảm xúc. Câu chủ đề: “Nên thơ không nói bằng ý niệm thuần túy”.
Giải thích
Nói bằng ý niệm thuần túy
là chuyện của triết học,
luận lí, thơ nói bằng cảm
xúc cho nên có sức mạnh
lay động chiều sâu của tâm
hồn con người.

Bình luận
•Những hình ảnh còn
tươi nguyên mà nhà
thơ tìm thấy bao giờ
cũng mới mẻ, đột ngột
lạ lùng.

Chứng minh
•Mượn câu nói của một nhà
văn Pháp, nhà thơ bao gìơ
cũng

là

ngôi

thứ

nhất.

Nhưng những hình ảnh mới
lạ ấy đều có trong đời thực,
chúng ta đều thấy.

3. Sự kết hợp các thao tác nghị luận trong văn bản
Em hãy trả lời câu hỏi sau:
• Theo tác giả điều gì đóng
góp vai trò quan trọng trong
sáng tạo thơ?

STT
1

• Tác giả đã dùng những thao

2

tác nghị luận nào để làm

3

sáng tỏ điều đó?

4

Thao tác

Biểu hiện

Các thao tác nghị luận
STT
1

Thao tác

Biểu hiện

Giải thích Giải thích về bản chất của việc làm thơ.
• Hình ảnh “trời xanh”, “mưa phùn” và sự tác động của

2

Chứng
minh

chúng vào hồn người.
• Đoạn ca dao được dẫn ra để cho thấy thơ tác động
đến tâm hồn con người chứ không phải đến nhận
thức lí trí.

Các thao tác nghị luận
STT

Thao tác

Biểu hiện
Tư tưởng trong thơ không phải là tư tưởng thuần túy, mà

3

Bình luận là tư tưởng dính liền với cuộc sống, ở trong cuộc sống,
nằm nhay trong cảm xúc, tình tự.

4

Bác bỏ

Thơ không nói bằng ý niệm thuần túy vì “nói bằng ý niệm
chúng ta sẽ có triết học, luận lí… chứ không có thơ”.

Các thao tác nghị luận đã được
tác giả phối hợp nhuần nhuyễn,
khiến cho quan điểm về sáng tạo
thơ có sức thuyết phục.

4. Mục đích thái độ của người viết
Em hãy trả lời câu hỏi sau:
Tác giả cho rằng “chúng ta không nên lo thơ đi
vào hình thức này hay hình thức khác… dùng bất
cứ hình thức nào, miễn là thơ diễn tả được đúng
tâm hồn con người mới ngày nay”. Bạn có tán
thành quan điểm đó không? Vì sao?

Quan điểm
“Chúng ta không nên lo thơ đi vào hình thức này hay hình
thức khác… dùng bất cứ hình thức nào, miễn là thơ diễn
tả được đúng tâm hồn con người mới ngày nay”.

Quan điểm đúng đắn

Quan điểm đúng đắn vì:

Hình

thức

thơ

ca

là

Sự đa dạng của hình thức thơ ca:

phương tiện, không phải

Việc sử dụng đa dạng các hình thức

mục đích: thơ ca trước hết

thơ ca sẽ giúp cho thơ ca phong phú

là để diễn tả cảm xúc, suy

và đáp ứng được nhu cầu thể hiện

tư của con người.

nội dung phong phú của con người.

Quan điểm đúng đắn vì:

Sự phát triển của ngôn ngữ và xã hội: Ngôn

Tuy

nhiên,

hình

ngữ và xã hội luôn thay đổi. Việc bó buộc thơ

thức thơ ca cũng có

ca vào những hình thức cũ kĩ sẽ khiến cho

vai trò quan trọng.

thơ ca trở nên lạc hậu và không thể diễn tả

Đó là sự sáng tạo

được đúng tâm hồn con người mới ngày nay.

của nhà thơ.

Chỉ có một cái nhìn khoáng đạt chấp
nhận mọi tìm tòi để cách tân thơ, làm
cho thơ luôn luôn mới, phù hợp với
xu thế chung của thế giới thơ.

III.
TỔNG KẾT

Em hãy trả lời câu hỏi sau:
Nhận xét những đặc sắc về nghệ thuật
và nội dung của văn bản “Mấy ý nghĩ
về thơ”.

1. Nội dung
• Văn bản giải thích được năng lực sáng tạo là gì,
phạm vi bản chất cũng như vai trò của nó đồng thời
những điều kiện để phát huy năng lực sáng tạo.
• Khơi dậy năng lực sáng tạo trong từng con người và
của cả dân tộc để góp phần đưa đất nước tiến kịp
cùng thế giới trong thời đại kinh tế tri thức.

2. Nghệ thuật

Bố cục bài

Lập

nghị

chứng sắc bén có

luận

chặt chẽ.

luận,

chiều sâu.

dẫn

Ngôn ngữ sinh động,
dễ hiểu, truyền cảm.

BẢNG KIỂM ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM TRÌNH BÀY NỘI DUNG
THẢO LUẬN
STT

Tiêu chí

1

Thể hiện được đúng đủ nội dung.

2

3

Các thể hiện phong phú, không
đơn điệu.
Thể hiện được sâu sắc nội dung
văn bản.

Xuất hiện

Không xuất hiện

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ 1:
Trả lời câu hỏi trắc nghiệm

Câu hỏi 1: Sáng tác của Nguyễn Đình Thi bao gồm
những thể loại nào?

A. Kịch, phê bình văn học, thơ,
truyện ngắn, tiểu thuyết

B. Kịch, phê bình văn học

C. Thơ, tiểu luận

D.

Phê

bình

truyện ngắn

văn

học,

Câu hỏi 2: Câu hỏi tu từ “Đầu mối của thơ có lẽ ta đi tìm bên
trong tâm hồn con người chăng?” có mục đích gì?
A. Để triển khai hàng loạt

C. Thu hút sự chú ý của

quan điểm phía sau

người đọc

B. Tăng tính hấp dẫn cho
văn bản

D. Thể hiện sự tinh tế của
tác giả nhằm triển khai
những suy nghĩ của mình

Câu hỏi 3: Theo tác giả làm thơ có nghĩa là gì?

A. Là dùng lời và những dấu hiệu thay cho
lời nói tức là chữ để thể hiện một trạng thái
tâm lí đang rung chuyển khác thường

B. Là việc diễn tả suy nghĩ của nhà thơ

C. Là việc tác giả thể hiện suy
nghĩ cũng như cảm xúc của mình

D. Là một phần nhỏ của kết quả
sáng tạo

Câu hỏi 4: Nội dung chính của đoạn thứ 2 trong văn bản là gì?

A. Là khái niệm về thơ là gì?

B. Là nguồn gốc của những
rung cảm trong thơ

C. Là quan điểm về làm thơ của tác giả,
cũng như những đầu mối của thơ

D. Nói đến khái niệm “hình ảnh” trong thơ

Câu hỏi 5: Trong phần 3 tác giả cho rằng tư tưởng của thơ
xuất phát từ đâu?

A. Cảm xúc

C. Hình ảnh

B. Cuộc sống

D. Ngôn ngữ

Câu hỏi 6: Theo tác giả sự khác nhau giữa thơ và văn xuôi là gì?

A. Thơ là sự hoàn hảo tuyệt

C. Thơ là cảm xúc chân thực còn

đối còn văn xuôi thì không

văn xuôi có thể hư cấu được

B. Văn xuối yêu cầu sự toàn bích
còn thơ thì không cần vì nó là

D. Thơ tuân thủ theo nhịp vần còn

cảm xúc của mỗi người. Mà cảm

văn xuôi thì không cần

xúc thì không có thước đo.

Câu hỏi 7: Theo tác giả kỉ luật trong nghệ thuật là gì?

A. Là sự trói buộc, lề lói định

C. Là sự tuân thủ tuyệt đối các quy

sẵn bên ngoài

luật bằng trắc vần điệu trong thơ

B. Là sự tự kiểm soát, tự chủ từ
bên trong sự sáng tác mà ra

D. Không có tính kỉ luật nào cả

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ 2:
Luyện tập theo văn bản
Em hãy thực hiện nhiệm vụ sau:
Nội dung nghị luận của văn bản còn có ý
nghĩa đối với thực tế sáng tác thơ hiện nay
nữa không? Vì sao?

LUYỆN TẬP
QUÉT MÃ QR ĐỂ
THAM GIA TRÒ CHƠI

VẬN DỤNG

Em hãy thực hiện nhiệm vụ sau:
Trình bày ý kiến của anh chị về nhận
định của Nguyễn Đình Thi “Bài thơ là
sợi dây truyền tình cảm cho người đọc”.

RUBIK ĐÁNH GIÁ ĐOẠN VĂN
Tiêu chí

Mô tả tiêu chí
Đảm bảo hình thức và dung lượng của đoạn văn (khoảng

Hình thức

150 chữ).
Không đảm bảo yêu cầu về hình thức và dung lượng của
đoạn văn.

Điểm
0.5

0

Trình bày ý kiến của anh chị về nhận định của Nguyễn Đình
Nội dung

Thi “Bài thơ là sợi dây truyền tình cảm cho người đọc”.
Giải thích tại sao “Bài thơ là sợi dây truyền tình cảm cho
người đọc”.

2.0

RUBIK ĐÁNH GIÁ ĐOẠN VĂN
Tiêu chí
Nội dung

Chính tả,
ngữ pháp

Sáng tạo

Mô tả tiêu chí

Điểm

Tại sao “Bài thơ là sợi dây truyền tình cảm cho người đọc”.

2.0

Lấy dẫn chứng trong văn bản để làm sáng tỏ ý kiến.

4.0

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

0.5

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề, có cách diễn đạt mới
mẻ, phối hợp các phương thức biểu đạt.

1.0

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn tập Văn bản
Mấy ý nghĩ về thơ –
Nguyễn Đình Thi

Soạn Thực hành tiếng Việt
Lỗi câu mơ hồ và cách sửa