CHÀO MỪNG
CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC

Từ khóa

1
2
3
4
5
6

T
? Ả
? N
? C
? Ư
?
C
? Ả
? ?I C
? H
? ?Í N
? H
?
Đ
Ơ
? Ợ
? N
? S
? A
? ?I
B
? ?Ì N
? H
? D
? Â
? N
?
G
A
L Â
? ?I Ầ
? ?
? M
?
C
? U
? N
? G
? C
? Ú
? C
?

Làng thuộc huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, có tên chữ là

4. Phong trào dạy chữ quốc ngữ, thanh toán nạn mù chữ
3. Không
giữ
đúng
như
lời,
thiếu
trung
5. Huyện
ở phía
nam
tỉnh
Bắc
Ninh
nay
thuộc
Hà Nội?
Phù
Lưu…còn
đựợc
làtrú
làng
gì?
Hãy
tìm
ôthực,
chữ
hàng
1.Tạm
2.6.Dáng
Sửa
rời
nơi
lại,
nói
cư
cho
đến
đúng
vùng
sự,vội?
khác…?
thật?
đigọi
cắm
cúi,
nhanh
sau
cách
mạng?
thaycólòng
đổi trên?
dạ?
dọc
tên gọi

KHỞI ĐỘNG
Câu hỏi:
Hãy liệt kê các tác giả, tác phẩm thơ hiện đại mà em vừa học trong chương trình
Ngữ văn 9, tập I?
Cho biết chủ đề lớn bao trùm các bài thơ đó là gì?
TT

TÊN BÀI THƠ

TÁC GiẢ

1

ĐỒNG CHÍ

CHÍNH HỮU

2

BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH

PHẠM TIẾN DUẬT

3

ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

HUY CẬN

4

BẾP LỬA

BÀNG VIỆT

5

ÁNH TRĂNG

NGUYỄN DUY

 Chủ đề của các bài thơ: Tình đồng chí, đồng đội, tình cảm gia đình và
tình yêu quê hương, đất nước.

Tiết 63,64

LÀNG

___Kim Lân__

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
• Tên thật: Nguyễn Văn Tài (1920 – 2007)
• Quê: Từ Sơn – Bắc Ninh
• Là cây bút chuyên viết truyện ngắn. Kim Lân am hiểu sâu
sắc và gắn bó với nông thôn, nông dân.
• Các sáng tác thường viết về sinh hoạt nông thôn và cảnh
ngộ của người nông dân.
Dựa vào phần chuẩn
bị ở nhà, hãy giới
thiệu về tác giả Kim
Lân và văn bản
Làng?

Là nhà văn có duyên với Điện ảnh

Kim Lân trong phim :

Kim Lân trong phim :

Kim Lân trong phim

“Chị Dậu ”

“Làng Vũ Đại ngày ấy”

“Vợ chồng A Phủ ”

Một số tác phẩm tiêu biểu :
• Vợ nhặt: truyện ngắn – 1945 ( nạn đói)
• Làng - Truyện ngắn -1948
• Nên vợ nên chồng: truyện ngắn- 1955
• Con chó xấu xí: truyện ngắn- 1962 ….

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
Hoàn cảnh sáng tác:
• Năm sáng tác: 1948, trong thời kì đầu của cuộc
kháng chiến chống Pháp. Thời kì này người dân
nghe theo chính sách của chính phủ: kêu gọi
nhân dân ở các đô thị đi tản cư ra các vùng tự
do; những người dân ở vùng địch tạm chiếm thì
đi lên vùng chiến khu để chúng ta cùng kháng
chiến lâu dài trên phạm vi cả nước.
• Đăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ năm 1948.

Tóm tắt
Ông Hai là một người nông dân rất yêu làng và tự hào về làng Chợ Dầu của mình nhưng vì
chiến tranh và hoàn cảnh gia đình nên ông phải rời làng đi tản cư. Sống trong hoàn cảnh bó
buộc ở nơi tản cư, ông Hai luôn bứt rứt nhớ về cái làng Chợ Dầu.
Một hôm, ông Hai nghe tin làng Dầu làm Việt gian theo giặc, ông rất khổ tâm và xấu hổ. Về nhà
ông nằm vật ra giường nhìn lũ con, nước mắt cứ trào ra. Lòng ông đau xót và nhục nhã khôn cùng.
Ông không dám đi đâu, chỉ ru rú ở nhà. Nghe bất cứ ai nói chuyện gì, ông cũng nơm nớp lo sợ, sợ
rằng người ta nói chuyện ấy… Ông cảm thấy nhục nhã xấu hổ, chỉ biết tâm sự với đứa con về nỗi
oan ức của mình. Nhưng rồi ông lại xác định “Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì
phải thù”.

Khi chủ tịch xã lên cải chính làng Dầu không theo Tây, ông sung sướng đi khoe với
tất cả mọi người, khoe cả tin làng ông bị Tây đốt nhẵn.  Và ông lại tiếp tục sang nhà
bác Thứ để khoe về cái làng của mình.22

Ngôi kể: ngôi thứ ba 
tính khách quan và gợi
cảm giác chân thực cho
người đọc.

Thể loại:
Truyện ngắn

Phương thức biểu đạt:
Tự sự kết hợp miêu tả và
biểu cảm

Điểm trần thuật trong văn
bản từ nhân vật nào? Theo
em, tác dụng của điểm nhìn
đó?

Điểm nhìn trần thuật: nhân vật ông Hai
Tác dụng :
• Tạo sự chân thật, gần gũi, đi vào lòng người
• Dễ đi sâu vào miêu tả tâm lí nhân vật trong những tình huống huống khác nhau.
• Đặc biệt làm nổi bật tâm trạng, tính cách nhân vật qua đối thoại, độc thoại nội tâm,
qua các cử chỉ.

Bố cục

Phần 1

Phần 2

Từ đầu…đến… “vui quá!”:

Tiếp đến… “đôi phần”:

Ông Hai trước khi nghe tin làng
Chợ Dầu theo giặc.

Tâm trạng của ông Hai khi nghe
tin làng mình theo giặc.

Phần 3

Còn lại: Tâm trạng của ông
Hai khi tin làng mình theo
giặc được cải chính.

Tình huống truyện
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI:
? Có ý kiến cho rằng để biểu hiện sâu sắc tình cảm ấy của ông Hai nhà văn
đã đặt nhân vật vào tình huống điển hình. Em đồng ý không? Hãy lí giải.

Tình huống truyện: (hoàn cảnh có vấn đề để nhân vật bộc lộ tính cách, phẩm chất)
TH1: Ông Hai nghe tin làng chợ Dầu theo giặc (phần thắt nút của
truyện)  Ông đau xót, tủi hổ, bế tắc khi làng và nước ở hai chiều đối
nghịch, ông bộc lộ tình yêu của mình “làng thì yêu thật nhưng làng
theo Tây mất rồi phải thù”
TH2: Tin làng theo giặc được cải chính (phần mở nút của truyện) 
Ông vui mừng, chạy khắp nơi để khoe làng bị đốt, ông tin tưởng vào
tình yêu làng của mình.

Chủ đề tác phẩm:
Tình yêu làng xóm đã hòa
vào tình yêu nước

Ý nghĩa tình huống truyện:
• Tác giả đã tạo được tình huống truyện đặc sắc
• Tác giả đã đặt nhân vật vào tình huống gay cấn, để làm bộc lộ sâu sắc tình cảm với làng, với nước của ông Hai
• Tạo sức hút đối với người đọc, tạo nên nút thắt cho câu truyện, tạo điều kiện để thể hiện tâm trạng và phẩm chất
nhân vật và góp phần thể hiện chủ đề tác phẩm.
• Khác họa đặc điểm nổi bật về tình yêu làng, yêu nước, trung thành với cách mạng, với cụ Hồ của người nông dân
Việt Nam

II. Đọc hiểu văn bản
1. Cuộc sống của gia đình Ông Hai ở nơi tản cư:

THẢO LUẬN NHÓM
• Cuộc sống của gia đình
ông Hai ở nơi tản cư như
thế nào?

• Tìm những chi tiết thể
hiện tình cảm của ông
Hai dành cho làng ở nơi
tản cư

Nhóm 1

Nhóm 2

1. Cuộc sống của gia đình Ông Hai ở nơi tản cư:

- Cuộc sống nơi tản cư:
• Xa quê
• Vợ và con gái chạy chợ
• Ông sống lao động vất vả: vỡ đất,
trồng trọt để tạo ra cái ăn.
 Miêu tả thực: Cuộc sống tạm bợ
nhưng có nề nếp.

2. Diễn biến tâm trạng ông Hai
a.Trước khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc:
• Ông Hai yêu tha thiết làng chợ Dầu: ông khoe về làng chợ Dầu kháng chiến có phòng thông tin
tuyên truyền, nhớ những ngày cùng anh em đào đường đắp ụ, xẻ hào; ông sang nhà bác Thứ để kể
về làng…
• Khi xa làng, ông nhớ làng da diết, nỗi nhớ làm ông thay đổi tâm tính: lúc nào ông cũng bực bội, ít
nói, ít cười, cái mặt lúc nào cũng lầm lầm, hơi một tí là gắt…
• Khi được nói chuyện về làng, ông vui náo nức lạ thường: hai mắt ông sáng lên, cái mặt biến chuyển
lạ thường
• Ông quan tâm đến tình hình chính trị, vui mừng khi nghe tin thắng trận của quân ta:
 Một em bé trong ban tuyên truyền xung phong bơi ra hồ Hoàn Kiếm cắm quốc kì trên tháp rùa.
 Anh trung đội trưởng sau khi giết được bảy tên giặc đã tự sát bằng quả lựu đạn cuối cùng.
 Nỗi nhớ đi liền với niềm tự hào của ông Hai về làng chợ Dầu cách mạng, niềm vui của ông là niềm
vui mộc mạc, bình dị của một tấm lòng yêu nước chân thành.

b. Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin dữ

Ba bốn ngày sau
đó

Khi vừa nghe tin
làng theo giặc

Khi ông
về nhà

Khi nói
Chuyện với
đứa con nhỏ
Khi bà chủ nhà
đánh tiếng đuổi
đi

•
•

PHIẾU HỌC TẬP:

Thời gian: 5 phút
Nhiệm vụ: Hãy đọc thông tin trong SGK và hoàn thành phiếu học tập sau

b. Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin dữ
Thời điểm
Lúc bắt đầu nghe tin
Về đến nhà
Mấy ngày sau
Khi chủ nhà có ý đuổi đi
Khi trò chuyện cùng con

Dẫn chứng

Lí lẽ

2. Diễn biến tâm trạng ông Hai

b. Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin dữ
Thời điểm
Lúc bắt đầu
nghe tin

Dẫn chứng
- Cổ lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân
rân lặng đi, tưởng như không thở được. Một
lúc lâu ông mới rặn è è, nuốt một cái gì
vướng ở cổ, giọng lạc đi...
- Hành động: “ quay phắt lại, lắp bắp hỏi ”.
Hỏi lại nghi ngờ: “ Liệu có thật không hở
bác?
- Lảng sang chuyện khác,ra về. Cúi gằm mặt
mà đi

Lí lẽ
Bàng hoàng, sững sờ
khi nghe tin
Cố trấn tĩnh, gặng hỏi
như để xác minh lại
thông tin một lần nữa.
Nỗi xấu hổ xâm chiếm,
ám ảnh

b. Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin dữ
Thời điểm

Dẫn chứng

Lí lẽ

Về đến nhà

Nằm vật ra giường, nhìn lũ con chơi sậm
chơi sụi với nhau, thấy tủi thân, nước mắt
giàn ra “trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng
nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư?”;
rít lên chửi bọn phản bội

Nỗi đau đớn, nhục nhã, tủi
hờn

Mấy ngày sau

Không dám đi đâu, không dám tiếp xúc với
ai, quanh quẩn nghe ngóng binh tình bên
ngoài: chột dạ khi thấy một đám đông;
nghe tiếng Tây, Việt gian là lủi ra một góc
nhà, nín thít

Nỗi ám ảnh nặng nề đã biến
thành sự sợ hãi thường trực
trong lòng

Thời điểm

b. Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin dữ
Dẫn chứng
Lí lẽ

Khi chủ nhà có
ý đuổi gia đình
ông đi

- Không biết đi đâu
- hay là quay về làng?
- dứt khoát lựa chọn: Làng thì yêu
thật nhưng làng theo Tây mất rồi
thì phải thù.

Khi trò chuyện
cùng con

- Con là con ai?
- Nhà con ở đâu?
- Con ủng hộ ai?

Đấu tranh nội tâm trong một tình thế bế tắc,
tuyệt vọng.
Tình yêu nước đã rộng lớn hơn bao trùm
lên tình cảm với làng quê.
-Tình yêu sâu nặng dành cho làng quê
- tấm lòng thủy chung, gắn bó với kháng
chiến, với CM, với Bác Hồ
- lời thề bền vững, thiêng liêng.

2. Diễn biến tâm trạng ông Hai
c. Khi tin làng theo giặc được cải chính
Gương mặt: tươi vui rạng rỡ; miệng bỏm bẻm nhai
trầu,; cặp mắt hung hung đỏ, hấp háy
Thái độ, hành động:
• Chia quà cho con
• Lật đật đi báo cho mọi người biết
• Kể chuyện một cách tỉ mỉ, say sưa
Lời nói: Ông “ bô bô” đi khoe với mọi người Tây đốt
làng mình, đốt nhà mình “ đốt nhẵn”

Tìm những chi tiết thể
hiện tâm trạng của ông
Hai khi nghe tin làng
được cải chính? Rút ra
- Sung
sướng hả hê
nhận xét
- Tình yêu đất nước đặt
lên trên lợi ích của gia
đình và bản thân

2. Diễn biến tâm trạng ông Hai
c. Khi tin làng theo giặc được cải chính

Từ một người nông dân chất phác, yêu làng quê tha thiết, chân
thành, ông Hai trở thành một người công dân nặng lòng với kháng
chiến: Tình yêu làng, yêu nước đã hòa làm một trong ý nghĩ, tình
cảm, việc làm của ông Hai. Tình cảm ấy đã thống nhất, đã hòa quyện
như tình yêu nước được đặt lên cao hơn, rộng lớn lên tình làng. Đây
là nét đẹp truyền thống mang tính chất thời đại.
- Nhà văn Kim Lân đã rất sắc sảo trong việc nắm bắt và miêu tả diễn
biến tâm lí của nhân vật.
=> Ông Hai là hình ảnh tiêu biểu của người nông dân trong thời kì
kháng chiến chống Pháp.

3. Những người nông dân khác:
Bên cạnh nhân vật
ông Hai, trong truyện
còn có những nhân
vật nào?

3. Những người nông dân khác
Nhân vật

Chi tiết, hình ảnh miêu tả nhân vật

Anh dân quân tự vệ và mọi những người nông dân không thờ ơ với CM.
người
Người đàn bà đi tản cư

căm ghét những kẻ việt gian theo giặc.

Bà Hai

người phụ nữ tần tảo, lo lắng cho gđ. Khi nghe tin làng theo Tây bà cũng buồn nhưng
kín đáo hơn.

Mụ chủ nhà

rất chua ngoa, đanh đá, tham lam, hay soi mói, cạnh khóe. Khi nghe tin, bà cũng căm
ghét, không cho ở nữa. Nhưng khi nghe tin cải chính, bà ta cũng sung sướng từ đáy
lòng.

Bác Thứ

cũng đi tản cư và cũng vui thay cho ông Hai: người hiền lành, chất phác.

Thằng Húc - con út ông Hai-

mới có mấy tuổi nhưng cũng biết ủng hộ CM, ủng hộ cụ Hồ và cũng cảm nhận sự xấu
hổ…

 Họ là những người nông dân đều có một lòng yêu nước và căn thù giặc

• Cách XD tình huống gay cấn
• Miêu tả tâm lí nhân vật chân
thực, sinh động qua suy nghĩ,
hành động , lời nói.
• Ngôn ngữ nhân vật giàu tình
khẩu ngữ thể hiện rõ cá tính.
• Cách trần thuật linh hoạt, tự
nhiên.

Nghệ thuật

• Truyện thể hiện chân thực và
cảm động một tình cảm bền
chặt và sâu sắc là tình yêu làng
quê thống nhất với lòng yêu
nước và tinh thần kháng chiến
qua nhân vât ông Hai. Qua đó
khẳng định lòng yêu nước của
người nông dân trong thời kì
kháng chiến Pháp.

Nội dung

LUYỆN TẬP

LUYỆN TẬP
Em hãy cho biết trong đoạn văn sau tác giả đã dùng hình thức gì để
miêu tả tâm trạng nhân vật ông Hai“:
Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân. Ông lão lặng đi, tưởng
như đến không thở được. Một lúc lâu mới rặng è è, nuốt một cái gì vướng ở
cổ...“

 Tả tâm trạng qua những đặc điểm về ngoại hình.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1. Nội dung học tập:
- Diễn biến tâm trạng ông Hai.
- Đặc sắc nghệ thuật của truyện.
•

Xây dựng tình huống.

•

Miêu tả tâm lí .

- Ý nghĩa của truyện.
2. Soạn bài: Lặng lẽ Sapa
3. Hoàn thành bài tập: File riêng