CHÀO MỪNG
CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC

Giáo viên:

Từ khóa

1
2
3
4
5
6

T Ả
?
? N
? C
? Ư
?
C
? Ả
? ?I C
? H
? ?Í N
? H
?
Đ
Ơ
? Ợ
? N
? S
? A
? ?I
B
? ?Ì N
? H
? D
? Â
? N
?
G
A
L Â
? ?I Ầ
? ?
? M
?
C
? U
? N
? G
? C
? Ú
? C
?

Làng thuộc huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, có tên chữ là
4. Phong trào dạy chữ quốc ngữ, thanh toán nạn mù chữ
3. Không
giữ
đúng
như
lời,
thiếu
trung
Phù
5. Huyện
Lưu…còn
ở phía
đựợc
nam
gọi
tỉnh
là Bắc
làng
Ninh
gì?
Hãy
nay
tìm
thuộc
ôthực,
chữ
Hà Nội?
hàng
1.Tạm
2.6.Dáng
Sửa
rời nơi
lại,
cư
trú
cho
đến
đúng
vùng
sự,vội?
khác…?
thật?
đi nói
cắm
cúi,
nhanh
sau
cách
mạng?
thaycólòng
dọc
tên đổi
gọi dạ?
trên?

KHỞI ĐỘNG
Câu hỏi:
• Hãy liệt kê các tác giả, tác phẩm thơ hiện đại mà em vừa học trong chương
trình Ngữ văn 9, tập I?
• Cho biết chủ đề lớn bao trùm các bài thơ đó là gì?
TT

TÊN BÀI THƠ

TÁC GiẢ

1

ĐỒNG CHÍ

CHÍNH HỮU

2

BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH PHẠM TIẾN DUẬT

3

ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

HUY CẬN

4

BẾP LỬA

BÀNG VIỆT

5

ÁNH TRĂNG

NGUYỄN DUY

 Chủ đề của các bài thơ: Tình đồng chí, đồng đội, tình cảm gia
đình và tình yêu quê hương, đất nước.

Tiết

LÀNG

___Kim Lân__

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
• Tên thật: Nguyễn Văn Tài (1920 – 2007)
• Quê: Từ Sơn – Bắc Ninh
• Là cây bút chuyên viết truyện ngắn. Kim Lân am hiểu
sâu sắc và gắn bó với nông thôn, nông dân.
• Các sáng tác thường viết về sinh hoạt nông thôn và
cảnh ngộ của người nông dân.
Dựa vào phần
chuẩn bị ở nhà,
hãy giới thiệu về
tác giả Kim Lân và
văn bản Làng?

Là nhà văn có duyên với Điện ảnh

Kim Lân trong phim :

Kim Lân trong phim :

Kim Lân trong phim

“Chị Dậu ”

“Làng Vũ Đại ngày ấy”

“Vợ chồng A Phủ ”

Một số tác phẩm tiêu biểu :
• Vợ nhặt: truyện ngắn – 1945 ( nạn đói)
• Làng - Truyện ngắn -1948
• Nên vợ nên chồng: truyện ngắn- 1955
• Con chó xấu xí: truyện ngắn- 1962 ….

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
Hoàn cảnh sáng tác:
• Năm sáng tác: 1948, trong thời kì đầu của
cuộc kháng chiến chống Pháp. Thời kì này
người dân nghe theo chính sách của chính
phủ: kêu gọi nhân dân ở các đô thị đi tản cư
ra các vùng tự do; những người dân ở vùng
địch tạm chiếm thì đi lên vùng chiến khu để
chúng ta cùng kháng chiến lâu dài trên
phạm vi cả nước.
• Đăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ năm
1948.

2. Tác phẩm

Tóm tắt

Ông Hai là một người nông dân rất yêu làng và tự hào về làng Chợ Dầu của mình nhưng vì
chiến tranh và hoàn cảnh gia đình nên ông phải rời làng đi tản cư. Sống trong hoàn cảnh bó
buộc ở nơi tản cư, ông Hai luôn bứt rứt nhớ về cái làng Chợ Dầu.

Một hôm, ông Hai nghe tin làng Dầu làm Việt gian theo giặc, ông rất khổ tâm và xấu hổ. Về nhà ông
nằm vật ra giường nhìn lũ con, nước mắt cứ trào ra. Lòng ông đau xót và nhục nhã khôn cùng. Ông
không dám đi đâu, chỉ ru rú ở nhà. Nghe bất cứ ai nói chuyện gì, ông cũng nơm nớp lo sợ, sợ rằng
người ta nói chuyện ấy… Ông cảm thấy nhục nhã xấu hổ, chỉ biết tâm sự với đứa con về nỗi oan ức
của mình. Nhưng rồi ông lại xác định “Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù”.

Khi chủ tịch xã lên cải chính làng Dầu không theo Tây, ông sung sướng đi khoe với tất
cả mọi người, khoe cả tin làng ông bị Tây đốt nhẵn.  Và ông lại tiếp tục sang nhà bác
Thứ để khoe về cái làng của mình.22

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
Ngôi kể: ngôi thứ ba 
tính khách quan và gợi
cảm giác chân thực
cho người đọc.

Thể loại:
Truyện ngắn

Phương thức biểu đạt:
Tự sự kết hợp miêu tả và
biểu cảm

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm

Điểm trần thuật trong
văn bản từ nhân vật
Điểm nhìn trần thuật: nhân vật ông Hai nào? Theo em, tác dụng
Tác dụng :
của điểm nhìn đó?

• Tạo sự chân thật, gần gũi, đi vào lòng người
• Dễ đi sâu vào miêu tả tâm lí nhân vật trong những tình huống huống khác
nhau.
• Đặc biệt làm nổi bật tâm trạng, tính cách nhân vật qua đối thoại, độc thoại nội
tâm, qua các cử chỉ.

2. Tác phẩm

Phần 1

Phần 2

Từ đầu…đến… “vui quá!”:

Tiếp đến… “đôi phần”:

Ông Hai trước khi nghe tin
làng Chợ Dầu theo giặc.

Tâm trạng của ông Hai khi
nghe tin làng mình theo giặc.

Phần 3

Còn lại: Tâm trạng của
ông Hai khi tin làng mình
theo giặc được cải chính.

Tình huống truyện
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI:
? Có ý kiến cho rằng để biểu hiện sâu sắc tình cảm ấy của ông Hai
nhà văn đã đặt nhân vật vào tình huống điển hình. Em đồng ý không?
Hãy lí giải.

Tình huống truyện: (hoàn cảnh có vấn đề để nhân vật bộc lộ tính cách, phẩm chất)
TH1: Ông Hai nghe tin làng chợ Dầu theo giặc (phần thắt nút
của truyện)  Ông đau xót, tủi hổ, bế tắc khi làng và nước ở
hai chiều đối nghịch, ông bộc lộ tình yêu của mình “làng thì yêu
thật nhưng làng theo Tây mất rồi phải thù”
TH2: Tin làng theo giặc được cải chính (phần mở nút của
truyện)  Ông vui mừng, chạy khắp nơi để khoe làng bị đốt,
ông tin tưởng vào tình yêu làng của mình.

Chủ đề tác phẩm:
Tình yêu làng xóm đã
hòa vào tình yêu nước

Ý nghĩa tình huống truyện:
• Tác giả đã tạo được tình huống truyện đặc sắc
• Tác giả đã đặt nhân vật vào tình huống gay cấn, để làm bộc lộ sâu sắc tình cảm với làng, với nước của
ông Hai
• Tạo sức hút đối với người đọc, tạo nên nút thắt cho câu truyện, tạo điều kiện để thể hiện tâm trạng và
phẩm chất nhân vật và góp phần thể hiện chủ đề tác phẩm.
• Khác họa đặc điểm nổi bật về tình yêu làng, yêu nước, trung thành với cách mạng, với cụ Hồ của người
nông dân Việt Nam

II. Đọc hiểu văn bản
1. Cuộc sống của gia đình Ông Hai ở nơi tản cư:

THẢO LUẬN NHÓM
• Cuộc sống của gia
đình ông Hai ở nơi tản
cư như thế nào?

• Tìm những chi tiết thể
hiện tình cảm của ông
Hai dành cho làng ở
nơi tản cư

Nhóm 1

Nhóm 2

1. Cuộc sống của gia đình Ông Hai ở nơi tản cư:

- Cuộc sống nơi tản cư:
• Xa quê
• Vợ và con gái chạy chợ
• Ông sống lao động vất vả: vỡ
đất, trồng trọt để tạo ra cái ăn.
 Miêu tả thực: Cuộc sống tạm
bợ nhưng có nề nếp.

2. Diễn biến tâm trạng ông Hai
a.Trước khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc:
• Ông Hai yêu tha thiết làng chợ Dầu: ông khoe về làng chợ Dầu kháng chiến có phòng
thông tin tuyên truyền, nhớ những ngày cùng anh em đào đường đắp ụ, xẻ hào; ông sang
nhà bác Thứ để kể về làng…
• Khi xa làng, ông nhớ làng da diết, nỗi nhớ làm ông thay đổi tâm tính: lúc nào ông cũng
bực bội, ít nói, ít cười, cái mặt lúc nào cũng lầm lầm, hơi một tí là gắt…
• Khi được nói chuyện về làng, ông vui náo nức lạ thường: hai mắt ông sáng lên, cái mặt biến
chuyển lạ thường
• Ông quan tâm đến tình hình chính trị, vui mừng khi nghe tin thắng trận của quân ta:
 Một em bé trong ban tuyên truyền xung phong bơi ra hồ Hoàn Kiếm cắm quốc kì trên
tháp rùa.
 Anh trung đội trưởng sau khi giết được bảy tên giặc đã tự sát bằng quả lựu đạn cuối
cùng.
 Nỗi nhớ đi liền với niềm tự hào của ông Hai về làng chợ Dầu cách mạng, niềm vui của
ông là niềm vui mộc mạc, bình dị của một tấm lòng yêu nước chân thành.

b. Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin dữ

Ba bốn ngày
sau đó

Khi vừa nghe
tin làng theo
giặc

Khi ông
về nhà

Khi nói
Chuyện với
đứa con nhỏ
Khi bà chủ nhà
đánh tiếng
đuổi đi

2. Diễn biến tâm trạng ông Hai
•
•

PHIẾU HỌC TẬP:

Thời gian: 5 phút
Nhiệm vụ: Hãy đọc thông tin trong SGK và hoàn thành phiếu học tập sau

b. Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin dữ
Thời điểm
Lúc bắt đầu nghe tin
Về đến nhà
Mấy ngày sau
Khi chủ nhà có ý đuổi đi
Khi trò chuyện cùng con

Dẫn chứng

Lí lẽ

2. Diễn biến tâm trạng ông Hai

b. Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin dữ
Thời điểm
Lúc bắt đầu
nghe tin

Dẫn chứng
- Cổ lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê
rân rân lặng đi, tưởng như không thở
được. Một lúc lâu ông mới rặn è è, nuốt
một cái gì vướng ở cổ, giọng lạc đi...
- Hành động: “ quay phắt lại, lắp bắp hỏi
”. Hỏi lại nghi ngờ: “ Liệu có thật không
hở bác?
- Lảng sang chuyện khác,ra về. Cúi
gằm mặt mà đi

Lí lẽ
Bàng hoàng, sững
sờ khi nghe tin
Cố trấn tĩnh, gặng
hỏi như để xác minh
lại thông tin một lần
nữa.
Nỗi xấu hổ xâm
chiếm, ám ảnh

2. Diễn biến tâm trạng ông Hai
b. Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin dữ
Thời điểm

Dẫn chứng

Về đến nhà

Nằm vật ra giường, nhìn lũ con chơi
sậm chơi sụi với nhau, thấy tủi thân,
nước mắt giàn ra “trẻ con làng Việt gian
đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ
rúng hắt hủi đấy ư?”; rít lên chửi bọn
phản bội

Mấy ngày sau

Không dám đi đâu, không dám tiếp
xúc với ai, quanh quẩn nghe ngóng
binh tình bên ngoài: chột dạ khi thấy
một đám đông; nghe tiếng Tây, Việt
gian là lủi ra một góc nhà, nín thít

Lí lẽ
Nỗi đau đớn, nhục nhã,
tủi hờn

Nỗi ám ảnh nặng nề đã biến
thành sự sợ hãi thường
trực trong lòng

2. Diễn biến tâm trạng ông Hai
b. Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin dữ
Thời điểm
Dẫn chứng
Lí lẽ
Khi chủ nhà
có ý đuổi gia
đình ông đi
Khi trò chuyện
cùng con

- Không biết đi đâu
- hay là quay về làng?
- dứt khoát lựa chọn: Làng thì
yêu thật nhưng làng theo Tây
mất rồi thì phải thù.
- Con là con ai?
- Nhà con ở đâu?
- Con ủng hộ ai?

Đấu tranh nội tâm trong một tình thế bế
tắc, tuyệt vọng.
Tình yêu nước đã rộng lớn hơn bao
trùm lên tình cảm với làng quê.
-Tình yêu sâu nặng dành cho làng quê
- tấm lòng thủy chung, gắn bó với kháng
chiến, với CM, với Bác Hồ
- lời thề bền vững, thiêng liêng.

2. Diễn biến tâm trạng ông Hai
c. Khi tin làng theo giặc được cải chính
Gương mặt: tươi vui rạng rỡ; miệng bỏm bẻm nhai
trầu,; cặp mắt hung hung đỏ, hấp háy
Thái độ, hành động:
• Chia quà cho con
• Lật đật đi báo cho mọi người biết
• Kể chuyện một cách tỉ mỉ, say sưa
Lời nói: Ông “ bô bô” đi khoe với mọi người Tây đốt
làng mình, đốt nhà mình “ đốt nhẵn”

Tìm những chi tiết thể
hiện tâm trạng của ông
Hai khi nghe tin làng
được cải chính? Rút ra
- Sung
sướng hả hê
nhận xét
- Tình yêu đất nước đặt
lên trên lợi ích của gia
đình và bản thân

2. Diễn biến tâm trạng ông Hai
c. Khi tin làng theo giặc được cải chính

Từ một người nông dân chất phác, yêu làng quê tha thiết, chân
thành, ông Hai trở thành một người công dân nặng lòng với kháng
chiến: Tình yêu làng, yêu nước đã hòa làm một trong ý nghĩ, tình
cảm, việc làm của ông Hai. Tình cảm ấy đã thống nhất, đã hòa quyện
như tình yêu nước được đặt lên cao hơn, rộng lớn lên tình làng. Đây
là nét đẹp truyền thống mang tính chất thời đại.
- Nhà văn Kim Lân đã rất sắc sảo trong việc nắm bắt và miêu tả diễn
biến tâm lí của nhân vật.
=> Ông Hai là hình ảnh tiêu biểu của người nông dân trong thời kì
kháng chiến chống Pháp.

3. Những người nông dân khác:
Bên cạnh nhân vật
ông Hai, trong truyện
còn có những nhân
vật nào?

3. Những người nông dân khác
Nhân vật

Chi tiết, hình ảnh miêu tả nhân vật

Anh dân quân tự vệ và mọi những người nông dân không thờ ơ với CM.
người
Người đàn bà đi tản cư

căm ghét những kẻ việt gian theo giặc.

Bà Hai

người phụ nữ tần tảo, lo lắng cho gđ. Khi nghe tin làng theo Tây bà cũng
buồn nhưng kín đáo hơn.

Mụ chủ nhà

rất chua ngoa, đanh đá, tham lam, hay soi mói, cạnh khóe. Khi nghe tin, bà
cũng căm ghét, không cho ở nữa. Nhưng khi nghe tin cải chính, bà ta cũng
sung sướng từ đáy lòng.

Bác Thứ

cũng đi tản cư và cũng vui thay cho ông Hai: người hiền lành, chất phác.

Thằng Húc - con út ông Hai-

mới có mấy tuổi nhưng cũng biết ủng hộ CM, ủng hộ cụ Hồ và cũng cảm
nhận sự xấu hổ…

 Họ là những người nông dân đều có một lòng yêu nước và căn thù giặc

III. TỔNG KẾT
• Cách XD tình huống gay
cấn
• Miêu tả tâm lí nhân vật
chân thực, sinh động qua
suy nghĩ, hành động , lời
nói.
• Ngôn ngữ nhân vật giàu
tình khẩu ngữ thể hiện rõ cá
tính.
• Cách trần thuật linh hoạt, tự
nhiên.

Nghệ thuật

• Truyện thể hiện chân thực
và cảm động một tình cảm
bền chặt và sâu sắc là tình
yêu làng quê thống nhất với
lòng yêu nước và tinh thần
kháng chiến qua nhân vât
ông Hai. Qua đó khẳng định
lòng yêu nước của người
nông dân trong thời kì
kháng chiến Pháp.

Nội dung

LUYỆN TẬP

LUYỆN TẬP
Em hãy cho biết trong đoạn văn sau tác giả đã dùng hình thức gì để
miêu tả tâm trạng nhân vật ông Hai“:
Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân. Ông lão lặng đi, tưởng
như đến không thở được. Một lúc lâu mới rặng è è, nuốt một cái gì vướng ở
cổ...“

 Tả tâm trạng qua những đặc điểm về ngoại hình.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1. Nội dung học tập:
- Diễn biến tâm trạng ông Hai.
- Đặc sắc nghệ thuật của truyện.
•

Xây dựng tình huống.

•

Miêu tả tâm lí .

- Ý nghĩa của truyện.
2. Soạn bài: Lặng lẽ Sapa
3. Hoàn thành bài tập: File riêng