Bài 4. Truyện ngắn
Đọc hiểu văn bản

Làng-(Trích)
Kim Lân -

I.
ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG

1. Đọc, chú thích
a. Đọc
Giọng đọc nhẹ nhàng, truyền cảm

1. Đọc, chú thích
b. Chú thích

Ghi chú từ vựng
- Viết vào sổ tay hoặc giấy ghi chú những từ ngữ khó khi
đọc văn bản.
- Sau đó, chia sẻ với cả lớp những từ ngữ khó đó và cùng
nhau giải thích.

2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả
Kim Lân (1920 -2007)
- Tên khai sinh là Nguyễn Văn Tài
- Quê: Bắc Ninh
- Là tác giả tiêu biểu của nền văn xuôi Việt Nam
hiện đại. Là cây bút chuyên viết truyện ngắn về
nông thôn và người nông dân
- Tác phẩm tiêu biểu: ''Nên vợ nên chồng'' (1955);
“Con chó xấu xí” (1962); ''Hiệp sĩ gỗ” (1988)

Hồ Quang Lợi - Trưởng Ban
Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội nhận
định: “Gia tài sáng tác của nhà
văn Kim Lân không thật nhiều về
số lượng nhưng là tinh hoa quý
báu. Hầu hết các tác phẩm của ông
đều trụ lại với thời gian."

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm

- Hoàn cảnh sáng tác: thời kì đầu của
cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

- Ngôi kể: ngôi thứ 3

- Xuất xứ: đăng lần đầu trên
tạp chí Văn nghệ năm 1948

- Nhân vật chính:

- Thể loại: truyện ngắn

ông Hai
- PTBĐ: tự sự

II.
TÌM HIỂU CHI TIẾT

1.
Cốt truyện và
tình huống
truyện
của văn bản

Truy tìm cốt truyện
(1) Ông không dám ra ngoài, chỉ quanh quẩn nghe ngóng, lúc nào cũng nơm
nớp giật mình.
(2) Ông Hai nghe được tin cả làng chợ Dầu quê ông đã Việt gian theo Tây từ
những người dưới xuôi từ tản cư lên.
(3) Tin làng chợ Dầu theo giặc được cải chính. Ai ai cũng mừng cho ông lão
(4) Theo dõi tin tức, tủi thân, căm tức, nửa tin nửa ngờ.
(5) Buổi chiều, ông Hai đi chợ về, bước uể oải, cả nhà đều im lặng. Đến
khuya, bà Hai ngập ngừng định nói với chồng tin đồn về làng nhưng ông đã
gắt lên.
(6) Bị chủ nhà đuổi nhưng không còn chỗ đi, không dám về làng.
(7) Ông lại sang nhà bác Thứ, kể say xưa về cái làng của ông.
(8) Khi nghe tin dữ, ông Hai vô cùng bàng hoàng, đau đớn, xấu hổ.

Truy tìm cốt truyện

a. Cốt truyện
Ông không dám ra ngoài, chỉ quanh quẩn nghe ngóng,
lúc nào cũng nơm nớp giật mình.
Buổi chiều, ông Hai đi chợ về, bước uể oải, cả nhà
đều im lặng. Đến khuya, bà Hai ngập ngừng định
nói với chồng tin đồn về làng nhưng ông đã gắt lên.
Theo dõi tin tức, tủi thân, căm tức, nửa tin nửa
ngờ.
Khi nghe tin dữ, ông Hai vô cùng bàng
hoàng, đau đớn, xấu hổ.
Ông Hai nghe được tin cả làng chợ Dầu
quê ông đã Việt gian theo Tây từ những
người dưới xuôi từ tản cư lên.

Bị chủ nhà đuổi nhưng không
còn chỗ đi, không dám về
làng.

Tin làng chợ Dầu theo
giặc được cải chính. Ai ai
cũng mừng cho ông lão
Ông lại sang nhà bác
Thứ, kể say xưa về
cái làng của ông.

b. Tình huống truyện

b. Tình huống truyện
Tình huống truyện: là tình thế của câu chuyện, là sự kiện đặc biệt khiến
cho tính cách của nhân vật trong tác phẩm chuyển từ trạng thái “tĩnh” sang
trạng thái “động”, bộc lộ cách ứng xử, phẩm chất….của mình.

b. Tình huống truyện
- Tình huống truyện:
(1) Ông Hai nghe được tin cả làng chợ Dầu quê ông đã Việt gian theo Tây
từ những người dưới xuôi từ tản cư lên.
- Tác dụng:
+ Tạo cơ hội để nhân vật (ông Hai và các nhân vật khác)
bộc lộ tính cách, tâm lí (yêu làng, yêu nước, trung
thành)  Tình huống truyện được khai thác dưới góc độ
tâm lí.
+ Thúc đẩy diễn biến của các sự việc trong cốt truyện
+ Góp phần khắc họa chủ đề của tác phẩm: Lòng yêu
nước, tinh thần kháng chiến lớn rộng bao trùm lên tình
yêu làng.
 Có vai trò rất quan trọng trong truyện ngắn

2.
Nhân vật (ông HaI)

Hành trình cảm xúc
Vào sẩm tối hôm ấy
Trong ba bốn ngày sau đó

Khi ông về đến nhà

Trước khi nghe tin dữ

Khi mới nghe tin làng
theo giặc

a. Trước khi nghe tin dữ
- Chi tiết:
+ Nhớ làng, muốn về làng, muốn tham gia kháng chiến
+ Nhớ những ngày làm việc cùng anh em
+ Vui mừng khi nghe tin quân ta thắng, hả hê khi nghe địch thất bại
- Diễn biến tâm trạng: đau đáu hướng về làng 
nghe ngóng tin tức về làng  xúc động khi nghe tin
làng bị khủng bố
 Bất ngờ, lo lắng, tin tưởng hoàn toàn về làng,
tinh thần cách mạng
 Thủ pháp “đòn bẩy”  nhấn mạnh vào tâm
trạng thay đổi khi nghe tin dữ phía sau.

b. Khi mới nghe tin làng theo giặc
“ Có giết được thằng nào đâu. Cả làng chúng nó Việt gian theo Tây còn
giết gì nữa”
- Chi tiết:
- Diễn biến tâm trạng:
+ Giọng nói lạc hẳn đi
bất ngờ  sững sờ 
+ Hành động giả tảng, “vờ vờ”
đau đớn  không tin 
lảng ra rồi bỏ đi
xấu hổ, lo lắng
+ Lời độc thoại “vu vơ” để đứng
lên cho đỡ xấu hổ
 Diễn biến tâm trạng
+ Nghe tiếng chửi đồng  liên
phù hợp, không đảo
tưởng như chửi ông  xấu hổ
ngược
không dám ngẩng mặt lên
 Sự am hiểu nội tâm nhân vật

c. Khi ông về đến nhà
- Chi tiết:
+ Nằm vật ra giường, nhìn con tủi thân và khóc
+ Buồn và thương cho những đứa con của ông
+ Không dám ra ngoài, nhục nhã
- Diễn biến tâm trạng: tủi thân, thương xót con  không tin  tin 
cực nhục, lo lắng cho tương lai  gắt gỏng với vợ  sợ hãi, bủn nhủn 
giận dữ, lo lắng, quát mắng vợ  NỖI SỢ
 Ngôn ngữ độc thoại

d. Trong ba bốn ngày sau đó
- Chi tiết:
+ Ông không dám đi đâu
+ Nghe nhắc đến Tây, Việt gian là ông chột dạ
+ Lủi thủi một góc, nín thít
- Diễn biến tâm trạng: lo sợ, nghe ngóng binh
tình, ám ảnh thu mình lại, không dám đi đâu 
sợ hãi (mụ chủ nhà), đau đơn, nhức nhối nhưng
phải gượng cười  suy nghĩ mâu thuẫn nội tâm
(ở lại >< về làng)  lời thề trong tâm tưởng,
niềm tin vào cách mạng, cụ Hồ, kháng chiến
 Sự kết hợp ngôn ngữ đối thoại và độc thoại
 Lời kể chuyện được kể bằng lời của nhân
vật ông Hai

Suy nghĩ mâu thuẫn nội tâm
Về làng
- Phản bội
kháng chiến,
cụ Hồ
- Làm nô lệ

Lựa chọn

Ở lại

Không ai cho
ở, bị đuổi

Làng thì yêu thật nhưng làng theo
Tây mất rồi thì phải thù.

Là chuyển biến
mới mẻ trong
nhận thức của
người nông dân:
Tình yêu nước
chi phối tình yêu
làng

e. Vào sẩm tối hôm ấy

- Chi tiết:
+ Cái mặt buồn thiu mọi ngày bỗng tươi vui, rạng rỡ hẳn lên
+ Mua quà cho các con
+ Qua chơi nhà bác Thứ
+ Hoá “thông tấn xã” đi báo tin cho cả làng
+ Khoe nhà ông bị đốt
- Diễn biến tâm trạng: tươi vui, rạng rỡ, hãnh diện, tự hào
 Ông Hai như hoà vào trong trận đánh mà kể lại hồ hởi
 Sự hồn nhiên, đáng yêu, tình yêu làng, yêu nước của ông Hai

 Diễn biến tâm trạng sinh động, ấn tượng, phù hợp
 Người nông dân yêu làng, yêu nước.
Vào sẩm tối hôm ấy
Trong ba bốn ngày sau đó

Khi ông về đến nhà

Trước khi nghe tin dữ

Khi mới nghe tin làng
theo giặc

3.
Ngôn ngữ trong truyện

* Màu sắc khẩu ngữ, chất phác, sinh động, giàu cá tính
- Khẩu ngữ: má lúa, thì vưỡn, chơi sậm
chơi sụi…
- Ngôn ngữ được cá thể hoá rõ nét:
người đi tản cư, ông Hai, mụ chủ nhà…
+ Ông Hai: ngôn ngữ giản dị, mộc mạc,
gắn với cuộc sống lao động
• Khi vui: hồ hởi, rôm rả, sôi nổi
• Khi buồn: trầm ngâm, uể oải

* Sử dụng linh hoạt ngôn ngữ đối thoại, độc thoại
- Đối thoại: lời của ông lão
với các nhân vật khác

- Độc thoại (ý nghĩ trong đầu của ông Hai,
hoà vào lời của người kể chuyện)

Ví dụ: với vợ
- Thầy nó ngủ rồi à?
- Gì?
- Tôi thấy người ta đồn….
- Biết rồi!

Ví dụ: "Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt
gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ
rúng hắt hủi đấy ư? Khốn nạn, bằng ấy tuổi
đầu..."
 Thể hiện tâm trạng buồn bã, đau đớn khi
nghe tin làng chợ Dầu theo giặc

4.
Ý nghĩa nhan đề

- Làng: danh từ chung có sức khái quát, chỉ mọi ngôi làng.
- Làng chợ Dầu: một danh từ riêng, chỉ đích danh một ngôi làng
cụ thể của nhân vật ông Hai
- Chủ đề: Lòng yêu nước, tinh thần kháng chiến lớn rộng bao
trùm lên tình yêu làng  tình cảm của cả dân tộc (đại diện là
ông Hai)
 Đặt nhan đề tác phẩm là “Làng”, có sức khái quát, ý nghĩa bao
trùm hơn, đó là tình yêu nước của chung những người nông dân
ở bất cứ ngôi làng nào trên đất nước Việt Nam, phong trào
kháng chiến có trên khắp các ngôi làng mà không phải chỉ ở
riêng một ngôi làng nào cụ thể.

III.
TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật
- Sử dụng ngôn ngữ mang tính
khẩu ngữ
- Sử dụng linh hoạt ngôn ngữ đối
thoại, độc thoại nội tâm
- Tạo dựng tình huống thắt nút và
cởi nút câu chuyện rất tự nhiên

2. Nội dung
- Đề cập tới tình yêu làng quê và
lòng yêu nước cùng tinh thần
kháng chiến của người nông dân
phải rời làng đi tản cư khi cuộc
kháng chiến chống Pháp.
- Khẳng định tình yêu quê
hương, đất nước của con người
Việt Nam

3. Cách đọc hiểu văn bản truyện
- Tóm tắt truyện, xác định tình huống, ngôi kể, lời dẫn trực
tiếp, gián tiếp
- Tìm hiểu nhân vật và mối quan hệ giữa các nhân vật trong
truyện
- Xác định đề tài, chủ đề, thông điệp của truyện
- Liên hệ với vốn sống, trải nghiệm của bản thân và bối cảnh
cuộc sống hiện tại

Hãy tưởng tượng: Nếu nhân vật ông Hai trong
tác phẩm của Kim Lân sống ở làng chợ Dầu
trong bối cảnh cuộc sống hôm nay thì em nghĩ
ông sẽ chia sẻ với mọi người điều gì về làng quê
của mình.

8

1
3

7

5

2

6
4

LUCKY STAR

pipi

Tác phẩm Làng của Kim Lân thuộc thể loại nào?

You are given 3 candies
Truyện ngắn

GO HOME

Nhân vật chính truyện Làng là ai?

You are given 1 candies
Ông Hai

GO HOME

Truyện ngắn Làng viết về đề tài gì?

You are given 5 candies
Người nông dân

GO HOME

Tác giả đặt nhân vật chính vào tình huống gì?

You are given 8 candies
Nghe tin làng mình theo giặc

GO HOME

Ngôi kể trong truyện ngắn Làng?
   

You are given 10 candies
Ngôi thứ 3

GO HOME

Truyện ngắn Làng được viết trong thời gian
nào?

You are given 2 candies
1948 – giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến
chống Pháp.

GO HOME

Nghệ thuật đặc sắc trong truyện ngắn của Kim
Lân là?

You are given 4 candies
Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật

GO HOME

EM ĐƯỢC XÓA MỘT ĐIỂM XẤU

GO HOME