BÀI GIẢNG MÔN NGỮ VĂN 8

TIẾT : 13-14
LÃO HẠC
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĂN LÂM
TỈNH HƯNG YÊN
Thầy giáo : Phùng Văn Tiêm
Trường THCS Tân Quang, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên
Ngữ văn 8
Tiết 13 -14 :Văn bản:
LÃO HẠC
NỘI DUNG 1: Tìm hiểu về tác giả Nam Cao về:
Năm sinh, năm mất:
Thân thế:
Sự nghiệp:
Các tác phẩm chính:
- Phong cách nghệ thuật:
Giải thưởng:
TÁC PHẨM CHÍNH:
CHÍ PHÈO(1941)
TRĂNG SÁNG(1942
ĐỜI THỪA(1943)
LÃO HẠC (1943)
MỘT ĐÁM CƯỚI (1944)
SỐNG MÒN(1944)
ĐÔI MẮT (1948)
…….
Tác giả :
Tên thật là Trần Hữu Tri (1917 –1951).
Quê ở Hà Nam.
Ông là nghệ sĩ- chiến sĩ; là nhà văn hiện thực xuất sắc trước Cách mạng tháng Tám.
Viết về hai đề tài chính: Người nông dân và trí thức
I. Đọc -Tìm hiểu chung
(Trích)
- Nam Cao -
“Dù viết về đề tài nào, truyện của Nam Cao cũng thể hiện một tư tưởng chung: nỗi băn khoăn đến đau đớn trước thực trạng con người bị hủy hoại về nhân phẩm do cuộc sống đói nghèo đẩy tới”.
(Hà Đức Minh)
“Trong các trang truyện của Nam Cao, trang nào cũng có những nhân vật chính hoặc phụ đang đối diện với cái chỗ kiệt cùng với đời sống con người để rồi từ đó bắt buộc người ta phải bộc lộ mình ra, trước hết là tâm lí, nhân cách rồi tiếp đến sau cùng là cái nỗi đau khôn nguôi của con người”.
(Nguyễn Minh Châu)
Lời hay ý đẹp
Quan
điểm
nghệ
thuật

LÃO HẠC
Tiết 13-14
(Nam Cao)
2. Tìm hiểu chung
Lão Hạc là một tác phẩm tiêu biểu của nhà văn Nam Cao được đăng báo lần đầu năm 1943.
* Hướng dẫn cách đọc
Nhân vật lão Hạc: đọc giọng dằn vặt, đau đớn, ân hận
Nhân vật ông giáo: đọc giọng buồn, chậm, cảm thông
NỘI DUNG 2: Tìm hiểu về tác phẩm về:
Xuất xứ đoạn trích:
Các sự việc chính – tóm tắt
Thể loại:
Phương thức biểu đạt:
Nhân vật chính:
Bố cục:




- Nam Cao -
(Trích)
2. Tìm hiểu chung
Tiết 13: Văn bản: LÃO HẠC
Tóm tắt
- Tình cảnh của gia đình Lão Hạc: nhà nghèo, vợ chết sớm, con trai thì phẫn chí bỏ đi phu đồn điền cao su vì không có tiền cưới vợ…
Chỉ còn Lão Hạc với con chó Vàng: lão coi con chó như con, âu yếm gọi nó là “cậu Vàng”, coi nó như người bạn, như kỉ vật của người con trai .
Nhưng sự túng quẫn ngày càng đe doạ Lão Hạc: hết việc làm, lại đau ốm liên miên, bão gió, hết mọi nguồn thu, không đủ tiền nuôi “cậu Vàng”...
- Đói kém, bị ốm, phải tiêu vào tiền dành dụm cho con → LH phải bán con Vàng
- Nhờ ông giáo trông hộ vườn, giữ tiền ma chay cho mình → tự tử bằng bả chó.
- Xuất xứ:
Truyện được đăng
báo lần đầu năm 1943
Phần 1:“Hôm sau..cũng xong”
=> Lão Hạc kể chuyện bán chó và nhờ ông giáo hai việc…, ông giáo an ủi Lão Hạc.
Phần 2: “Luôn mấy hôm …đáng buồn” => Cuộc sống của Lão Hạc sau đó, thái độ của Binh Tư và ông giáo…
Phần 3:“Không! Cuộc đời… một sào” => Cái chết của Lão Hạc.
2. Tìm hiểu chung
- Xuất xứ: 1943
- Thể loại:
- Phương thức biểu đạt:
Tự sự kết hợp miêu tả và
biểu cảm
- Bố cục:
Bố cục đoạn trích :
Truyện ngắn
Ba phần
(Trích)
- Nam Cao -

- Nam Cao -
I. Đọc - Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Nhân vật Lão Hạc
a) Trước khi bán cậu Vàng
- Nhiều tuổi, nhà nghèo, vợ mất sớm.
- Không có tiền cưới vợ cho con.
- Con trai bỏ đi phu đồn điền cao su, ba năm chưa có tin
tức gì.
- Lão Hạc sống một mình với con chó Vàng.

=> Cuộc sống nghèo, cô đơn, số phận trớ trêu, bi thảm.
- Gia cảnh:
Nghèo khổ, cô đơn, số phận trớ trêu, bi thảm.
(Trích)

Tuần 4, Tiết 13
Văn bản :
(Trích)
- Nam Cao -
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
Nhân vật Lão Hạc.
a ) Trước khi bán cậu Vàng:
- Yêu quý, chăm sóc chu đáo cậu Vàng - là chỗ dựa, niềm an ủi lúc lão Hạc tuổi già cô đơn.
- Tâm trạng: Phân vân không muốn bán cậu Vàng.
- Lão Hạc chăm sóc cậu Vàng :
+ Gọi là “cậu”
+ Tắm và bắt rận cho nó.
+ Cho ăn trong một chiếc bát như nhà giàu, có gì ngon cũng chia cho nó.
+ Trò chuyện, đùa, cưng nựng.
- Lão bị ốm, cuộc sống khó khăn, nuôi thân không nổi.
- Lão Hạc quyết định bán cậu Vàng
(Trích)
- Nam Cao -
- Tâm trạng đau đớn, xót xa, day dứt, ân hận
Lão Hạc là người nhân hậu , rất thương con, giàu tình cảm , sống có ân nghĩa.



-“…nó làm in như trách tôi…lão già tệ lắm…tôi già bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một con chó…”
nhân hậu, ân nghĩa, giàu tình cảm, thương con
miêu tả tâm lí nhân vật

Đó là phẩm chất tốt đẹp của lão Hạc - một người dân nghèo Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.
miêu tả ngoại hình sinh động


I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Nhân vật Lão Hạc:
a) Trước khi bán cậu Vàng:
b) Sau khi bán cậu Vàng:

- Nam Cao -
(Trích)
 tâm trạng đau đớn, xót xa
 day dứt, ân hận
Bộ dạng của lão Hạc:
…lão cố làm ra vui vẻ…
... mắt ầng ậng nước
…mặt lão…co rúm…ép cho nước mắt chảy ra
… đầu lão ngoẹo một bên
… miệng móm mém…hu hu khóc
3 Phút suy ngẫm
? Trong lời kể, phân trần của Lão Hạc có
những câu: “Kiếp con chó là kiếp khổ thì
ta hoá kiếp cho nó để nó làm kiếp người,
may ra có sung sướng…nếu kiếp người
cũng khổ nốt thì ta nên làm kiếp gì cho thật sướng ?...” nói lên điều gì?
- Đó là những câu nói đượm màu triết lí dân gian dung dị của những người dân nghèo, từng trải
- Tác giả đã khám phá ra nét mới trong tâm hồn và tính cách Lão Hạc
(Trích)
- Nam Cao -
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Nhân vật Lão Hạc
a) Trước khi bán cậu Vàng:
b) Sau khi bán cậu Vàng:

LÃO HẠC
Tiết 13-14
(Nam Cao)
c. Việc làm của lão Hạc trước khi chết
Trước khi chết lão Hạc đã cậy nhờ ông giáo những điều gì?
- Nhờ ông giáo:
+ giữ hộ ba sào vườn cho con trai
+ gửi 30 đồng để lo hộ đám tang cho mình
- Duy trì cuộc sống: ăn khoai, củ chuối, sung luộc, rau má, củ ráy, bữa trai bữa ốc.
- Từ chối mọi sự giúp đỡ gần như là hách dịch
Coi trọng bổn phận làm cha, coi trọng danh giá làm người.
Em hãy cho biết nguyên nhân cái chết của lão Hạc? Ý nghĩa của cái chết ấy?
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
20
30
40
50
60
70
80
90

LÃO HẠC
Tiết 13-14
(Nam Cao)
d. Cái chết của lão Hạc
* Nguyên nhân:
+ Tình cảnh đói khổ túng quẫn (đó cũng là số phận cơ cực đáng thương của những người dân nghèo trước CMT8)
+ Muốn bảo toàn căn nhà, mảnh vườn cho con; không muốn gây phiền hà cho hàng xóm láng giềng.
“…lão Hạc…vật vã, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc. lão tru tréo, bọt mép sùi ra…giật mạnh…lão vật vã đến hai giờ đồng hồ rồi mới chết”.
→ cái chết dữ dội, bi thảm
Bộc lộ rõ số phận, nhân phẩm của người nông dân nghèo trước CMT8: nghèo khổ, bế tắc, cùng đường, giàu tình thương và lòng tự trọng. Qua đó, tố cáo mạnh mẽ sự tàn ác bất nhân của chế độ phong kiến.

LÃO HẠC
Tiết 13-14
(Nam Cao)
2. Nhân vật ông Giáo
* Tình cảm đối với lão Hạc
- “Tôi muốn ôm choàng lấy lão mà khóc”
- “Tôi giấu giếm vợ tôi, thỉnh thoảng giúp ngấm ngầm lão”
- Giữ hộ lão Hạc mảnh vườn và ba mươi đồng bạc
-Đồng cảm, xót thương cho hoàn cảnh LH.
- Luôn tìm cách giúp đỡ, an ủi và tỏ lòng quý trọng nhân cách LH.
Em thấy thái độ, tình cảm của nhân vật “tôi” đối với lão Hạc như thế nào?
- “ Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn…”.
“ Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác”
Tại sao ông giáo lại có những suy nghĩ trái ngược như thế? Em hiểu những ý nghĩ đó của ông giáo như thế nào?
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
20
30
40
50
60
70
80
90
* Suy nghĩ của ông Giáo về cuộc đời
- Khi nói chuyện với Binh Tư
“Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn”
+ Buồn vì: đói nghèo có thể đổi trắng thay đen, biến người lương thiện như LH trở thành kẻ trộm cắp như Binh Tư
+ Buồn vì: một con người như LH đành phải biến chất vì không còn tìm đâu ra miếng ăn tối thiểu hàng ngày
- Khi chứng kiến lão Hạc chết
“Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn”
+ Vì không có gì hủy hoại được nhân phẩm của người lương thiện như LH để ta có quyền hy vọng và tin tưởng ở con người.
“Hay vẫn đáng buồn theo một nghĩa khác”
+ Vì người tốt như LH mà hoàn toàn vô vọng, phải tìm đến cái chết như một sự giải thoát tự nguyện và bất đắc dĩ
- Khi nói chuyện với vợ:
LÃO HẠC
Tiết 13-14
(Nam Cao)
“ Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ…không bao giờ ta thương”
+ Đây là lời triết lý lẫn cảm xúc trữ tình xót xa.
+ Khẳng định 1 thái độ sống, một cách ứng xử mang tinh thần nhân đạo : Cần phải quan sát, suy nghĩ, nhìn nhận con người sống quanh mình bằng lòng đồng cảm, bằng đôi mắt của tình thương.
+ Nêu một phương pháp đúng đắn, sâu sắc khi đánh giá con người: phải biết đặt mình vào cảnh ngộ cụ thể của người khác thì mới hiểu và cảm thông đúng.
Ông giáo là người hiểu đời, hiểu người, chan chứa tình yêu thương và lòng nhân ái sâu sắc. Người trọng nhân cách không mất niềm tin vào những điều tốt đẹp của con người.

LÃO HẠC
Tiết 13-14
(Nam Cao)
III.Tổng kết
1. Nghệ thuật
2. Nội dung
- Sử dụng ngôi kể thứ nhất, người kể là nhân vật hiểu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện và cảm thông với LH.
- Nghệ thuật phân tích tâm lí già dặn, kể chuyện chân thực, màu sắc trữ tình đan xen triết lí sâu sắc.
- Xây dựng được nhân vật có tính cá thể hóa cao
- Tác phẩm phản ánh hiện thực số phận người nông dân trước CMT8 qua tình cảnh của LH: nghèo túng, không có lối thoát, phải chọn cái chết để bảo toàn tài sản cho con và không phiền hà hàng xóm.
- Cảm thông, trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp tiềm ẩn của người nông dân trong cảnh khốn cùng vẫn giàu lòng tự trọng.
So sánh Lão Hạc và chị Dậu?

LÃO HẠC
Tiết 13-14
(Nam Cao)
Luyện tập
1. Trong tác phẩm “Lão Hạc”, đâu là chi tiết nghệ thuật quan trọng nhất:
a. Chi tiết lão Hạc bán chó
b. Chi tiết lão Hạc xin bả chó
c. Chi tiết lão Hạc tự tử bằng bả chó
d. Tất cả đáp án trên đều đúng
b
2. Điều gì lớn nhất ở người nông dân đã khiến NC bày tỏ thái độ trân trọng sâu sắc, qua nhân vật lão Hạc?
a. Tình cảnh khốn cùng của họ
b. Lòng yêu thương đối với con cái và với cả con vật nuôi.
c. Ý thức tự trọng và nhân cách cao đẹp
c
3. Nam Cao là nhà văn hiện thực xuất sắc viết về đề tài:
a. Người nông dân nghèo bị áp bức
b. Người trí thức nghèo sống mòn mỏi trong xã hội cũ.
c. Cả hai đề tài trên.
c
- Viết một đoạn văn ngắn về số phận con người trước cách mạng tháng Tám qua nhân vật chị Dậu và Lão Hạc.
- Tìm đọc tác phẩm Tắt đèn (Ngô Tất Tố), Chí Phèo (Nam Cao). từ đó em hãy tìm những phẩm chất tốt đẹp của người nông dân trước CMT8.
-Học bài , nắm nội dung nghệ thuật
-Soạn bài : Từ tượng hình, từ tượng thanh