HỌC SINH LỚP 8B,G TRƯỜNG THCS TÂN DÂN

LỚP VĂN CÔ MINH LOAN
Tiết 13,14,15 Văn bản
Lão Hạc
(Nam Cao)
Tiết 13 Văn bản
Lão Hạc
(Nam Cao)
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả

Nam Cao (1917- 1951), tên thật là Trần Hữu Tri quê Hà Nam.
Trước cách mạng tháng 8, ông là nhà văn hiện thực xuất sắc viết về người nông dân nghèo đói bị vùi dập và người trí thức nghèo sống mòn mỏi, bế tắc trong xã hội cũ. Sau cách mạng ông tham gia sáng tác phục vụ kháng chiến và đã hi sinh năm 1951.
Tác phẩm tiêu biểu: Lão Hạc, Chí Phèo, Sống mòn…..
Ông được truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật 1996
Truyện ngắn
1942
1943
1944
Truyện dài
1944
1942
1943
1941
1942
1944
Truyện dài
1944
Truyện dài
1944
Truyện dài
1944
Trăng sáng
Lão Hạc
Trăng sáng
Trăng sáng
Trăng sáng
Tác phẩm tiểu biểu

LÃO HẠC
(Nam Cao)
2. Tác phẩm
Lão Hạc là một tác phẩm tiêu biểu của nhà văn Nam Cao được đăng báo lần đầu năm 1943.
2. Tác phẩm
* Hướng dẫn cách đọc
Nhân vật lão Hạc: đọc giọng dằn vặt, đau đớn, ân hận
Nhân vật ông giáo: đọc giọng buồn, chậm, cảm thông

LÃO HẠC
(Nam Cao)
* Bố cục đoạn trích
Phần 1: “Hôm sau…cũng xong” Lão Hạc kể chuyện bán chó và nhờ ông giáo hai việc…ông giáo an ủi lão Hạc
- Phần 2: “Luôn mấy hôm…đáng buồn”  cuộc sống của Lão Hạc sau đó, thái độ của Binh Tư và ông giáo
- Phần 3: “Không! Cuộc đời…một sào” Cái chết của LH
3 phần
- L�o H?c cĩ m?t ngu?i con trai, m?t m?nh vu?n v� m?t con chĩ v�ng.
- Con trai l�o H?c di d?n di?n cao su, l�o ch? cịn l?i "c?u V�ng".
- Vì mu?n d? l?i m?nh vu?n cho con, l�o ph?i b�n con chĩ.
- L�o mang ti?n d�nh d?m du?c g?i ơng gi�o v� nh? ơng gi�o trơng coi m?nh vu?n.
- Cu?c s?ng m?i ng�y m?t khĩ khan, l�o ki?m du?c gì an n?y v� b? ?m m?t tr?n kh?ng khi?p.
- M?t hơm l�o xin Binh Tu m?t ít b? chĩ.
- Ơng gi�o r?t bu?n khi nghe Binh Tu k? chuy?n ?y.
- L�o b?ng nhi�n ch?t - c�i ch?t th?t d? d?i.
- C? l�ng khơng hi?u vì sao l�o ch?t, tr? Binh Tu v� ơng gi�o.

Lão Hạc là nhân vật chính trong tác phẩm cùng tên của nhà văn Nam Cao. Lão có một người con trai, một mảnh vườn và một con chó vàng. Con trai lão Hạc đi đồn điền cao su, lão chỉ còn lại cậu Vàng. Vì muốn để lại mảnh vườn cho con, lão phải bán con chó, mặc dù hết sức buồn bã và đau xót. Lão mang tất cả tiền dành dụm được gửi ông giáo và nhờ trông coi mảnh vườn. Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn, lão kiếm được gì ăn nấy và từ chối cả những gì ông giáo giúp. Một hôm lão xin Binh Tư một ít bả chó, nói là để giết con chó hay đến vườn, làm thịt và rủ Binh Tư cùng uống rượu. Ông giáo rất buồn khi nghe Binh Tư kể chuyện ấy. Nhưng rồi bỗng nhiên lão chết – cái chết thật dữ dội. Cả làng không hiểu vì sao lão chết, chỉ có Binh Tư và ông giáo hiểu.”
Tiết 14 Văn bản
Lão Hạc
(Nam Cao)

LÃO HẠC
(Nam Cao)
II. Tìm hiểu chi tiết văn bản
1. Nhân vật lão Hạc
a. Tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán “cậu Vàng”
* Tình cảm của lão Hạc đối với “cậu Vàng”:
lão Hạc có tình cảm như thế nào với con chó Vàng? Tìm những chi tiết cho thấy rõ điều đó?
+ Gọi con chó là cậu Vàng như một bà hiếm hoi gọi con cái
+ Bắt rận, đem ra ao tắm
+ Cho ăn cơm….cái bát như một nhà giàu
+ Nhắm vài miếng lại gắp cho nó một miếng
+ Chửi yêu, nói với nó như nói một đứa cháu “À không, ông không giết… ông nuôi”
Tình yêu với loài vật qua đó thể hiện tấm lòng nhân hậu của Lão Hạc
Em hãy tìm ra những chi tiết miêu tả điệu bộ, cử chỉ của lão Hạc lúc kể với ông giáo chuyện bán chó?
* Sau khi bán “cậu Vàng”
+ Lão cố làm ra vui vẻ, cười như mếu
+ Đôi mắt lão ầng ậng nước
+ Mặt … co rúm, vết nhăn xô lại, ép …nước mắt
+ Cái đầu ….ngoẹo, miệng móm mém…mếu
+ Lão hu hu khóc
- Từ tượng hình, từ tượng thanh

Tâm trạng đau khổ tột cùng
- “Thì ra tôi già…lừa một con chó”
→ Thái độ chua chát, ngậm ngùi, mặc cảm là kẻ có tội
LH là người sống tình nghĩa , nhân hậu.

LÃO HẠC
(Nam Cao)
b. Việc làm của lão Hạc trước khi chết
Trước khi chết lão Hạc đã cậy nhờ ông giáo những điều gì?
- Nhờ ông giáo:
+ giữ hộ ba sào vườn cho con trai
+ gửi 30 đồng để lo hộ đám tang cho mình
- Duy trì cuộc sống: ăn khoai, củ chuối, sung luộc, rau má, củ ráy, bữa trai bữa ốc.
- Từ chối mọi sự giúp đỡ gần như là hách dịch
Là người giàu lòng tự trọng. Coi trọng bổn phận làm cha, coi trọng danh giá làm người.
Em hãy cho biết nguyên nhân cái chết của lão Hạc? Ý nghĩa của cái chết ấy?
THẢO LUẬN NHÓM
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
20
30
40
50
60
70
80
90
Tiết 15 Văn bản
Lão Hạc
(Nam Cao)

LÃO HẠC
(Nam Cao)
c. Cái chết của lão Hạc
“…lão Hạc…vật vã, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc. lão tru tréo, bọt mép sùi ra…giật mạnh…lão vật vã đến hai giờ đồng hồ rồi mới chết”.
* Nguyên nhân:
+ Tình cảnh đói khổ túng quẫn
+ Muốn bảo toàn căn nhà, mảnh vườn cho con
+ không muốn gây phiền hà cho hàng xóm láng giềng.
→ cái chết dữ dội, bi thảm thể hiện tấm lòng vị tha cao cả của người cha dành cho con
Bộc lộ rõ số phận bất hạnh , nhân phẩm cao quý của người nông dân nghèo trước CMT8: nghèo khổ, bế tắc, cùng đường, nhưng giàu tình thương, tấm lòng vị tha và tự trọng.

LÃO HẠC
(Nam Cao)
2. Nhân vật ông Giáo
* Tình cảm đối với lão Hạc
“Tôi muốn ôm choàng lấy lão mà khóc”

Giữ hộ lão Hạc mảnh vườn và ba mươi đồng bạc
Tôi giấu giếm vợ tôi, thỉnh thoảng giúp ngấm ngầm lão”
- Đồng cảm, xót thương cho hoàn cảnh LH.
- Luôn tìm cách giúp đỡ, an ủi và tỏ lòng quý trọng nhân cách LH.
Em thấy thái độ, tình cảm của nhân vật “tôi” đối với lão Hạc như thế nào?
- “ Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn…”.
“ Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác”
Tại sao ông giáo lại có những suy nghĩ trái ngược như thế? Em hiểu những ý nghĩ đó của ông giáo như thế nào?
THẢO LUẬN NHÓM
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
20
30
40
50
60
70
80
90
* Suy nghĩ của ông Giáo về cuộc đời
- Khi nói chuyện với Binh Tư
“Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn”
+ Buồn vì: đói nghèo có thể đổi trắng thay đen, biến người lương thiện như LH trở thành kẻ trộm cắp như Binh Tư
+ Buồn vì: một con người như LH đành phải biến chất vì không còn tìm đâu ra miếng ăn tối thiểu hàng ngày
- Khi chứng kiến lão Hạc chết
“Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn”
+ Ngộ ra giá trị của con người: Không có gì hủy hoại được nhân phẩm của người lương thiện như LH để ta có quyền hy vọng và tin tưởng ở con người.
“Hay vẫn đáng buồn theo một nghĩa khác”
+ Vì người tốt như LH mà hoàn toàn vô vọng, phải tìm đến cái chết như một sự giải thoát tự nguyện và bất đắc dĩ
- Khi nói chuyện với vợ:
LÃO HẠC
(Nam Cao)
“ Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ…không bao giờ ta thương”
+ Đây là lời triết lý lẫn cảm xúc trữ tình xót xa.
+ Khẳng định 1 thái độ sống, một cách ứng xử mang tinh thần nhân đạo : Cần phải quan sát, suy nghĩ, nhìn nhận con người sống quanh mình bằng lòng đồng cảm, bằng đôi mắt của tình thương.
+ Nêu một phương pháp đúng đắn, sâu sắc khi đánh giá con người: phải biết đặt mình vào cảnh ngộ cụ thể của người khác thì mới hiểu và cảm thông đúng.
Ông giáo là người hiểu đời, hiểu người, chan chứa tình yêu thương và lòng nhân ái sâu sắc. Người trọng nhân cách không mất niềm tin vào những điều tốt đẹp của con người.

LÃO HẠC
(Nam Cao)
III.Tổng kết
1. Nghệ thuật
2. Nội dung
- Sử dụng ngôi kể thứ nhất, người kể là nhân vật hiểu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện và cảm thông với LH.
- Nghệ thuật phân tích tâm lí , kể chuyện chân thực, màu sắc trữ tình đan xen triết lí sâu sắc.
- Xây dựng được nhân vật có tính cá thể hóa cao
- Tác phẩm phản ánh hiện thực số phận người nông dân trước CMT8 qua tình cảnh của LH: nghèo túng, không có lối thoát, phải chọn cái chết để bảo toàn tài sản cho con và không phiền hà hàng xóm.
- Cảm thông, trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp tiềm ẩn của người nông dân trong cảnh khốn cùng vẫn giàu lòng tự trọng.

LÃO HẠC
(Nam Cao)
Luyện tập
1. Trong tác phẩm “Lão Hạc”, đâu là chi tiết nghệ thuật quan trọng nhất:
a. Chi tiết lão Hạc bán chó
b. Chi tiết lão Hạc xin bả chó
c. Chi tiết lão Hạc tự tử bằng bả chó
d. Tất cả đáp án trên đều đúng
b
2. Điều gì lớn nhất ở người nông dân đã khiến NC bày tỏ thái độ trân trọng sâu sắc, qua nhân vật lão Hạc?
a. Tình cảnh khốn cùng của họ
b. Lòng yêu thương đối với con cái và với cả con vật nuôi.
c. Ý thức tự trọng và nhân cách cao đẹp
c
3. Nam Cao là nhà văn hiện thực xuất sắc viết về đề tài:
a. Người nông dân nghèo bị áp bức
b. Người trí thức nghèo sống mòn mỏi trong xã hội cũ.
c. Cả hai đề tài trên.
c