LÃO HẠC

- Nam Cao -

Tiết 9,10,11:
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
_“Dù viết về đề tài nào, truyện của Nam Cao cũng thể hiện một tư tưởng chung: nỗi băn khoăn đến đau đớn trước thực trạng con người bị hủy hoại về nhân phẩm do cuộc sống đói nghèo đẩy tới”. _

(Hà Đức Minh)
2. Tác phẩm

a. Xuất xứ: Trích truyện ngắn “Lão Hạc” xuất hiện lần đầu tiên trên tuần báo “Tiểu thuyết thứ bảy” số 434 ra ngày 23/10/1943.

b. Ngôi kể

- Ngôi thứ nhất. Nhân vật “tôi” (ông giáo) là người kể.

- Tác dụng:

+ Ông giáo là người chứng kiến toàn bộ cảnh đời của Lão Hạc nên câu chuyện do “tôi” thuật lại có tính khách quan và chân thực.

+ Đặc biệt, để cho ông giáo vừa dẫn chuyện, vừa đan xen bày tỏ suy nghĩ cảm xúc, thái độ về lão Hac, về người vợ, về chính bản thân mình đã tạo nên chất triết lí sâu sắc cho tác phẩm.
- Thể loại: Truyện ngắn

- PTBĐ: Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm, nghị luận

Lão Hạc là một người nông dân nghèo, vợ mất sớm, chỉ có một mảnh vườn và người con trai. Vì không có tiền cưới vợ, con trai lão phẫn chí bỏ đi phu đồn điền cao su. Từ đó, lão Hạc sống thui thủi một mình với con chó Vàng làm bạn. Sau trận ốm dai đẳng, rồi lại bão mất mùa, lão rơi vào hoàn cảnh khó khăn, cơ cực bội phần. Vì muốn giữ lại mảnh vườn cho con trai, Lão Hạc dằn vặt lương tâm quyết định bán đi con chó Vàng. Lão nhờ ông giáo trông hộ mảnh vườn cho con trai và gửi tiền làm ma để không phiền hàng xóm. Lão Hạc xin ít bả chó của Binh Tư. Rồi lão chết đột ngột, dữ dội và đau đớn. Không ai biết vì sao lão chết trừ ông Giáo và Binh Tư.
1

2

3

Bố cục

Từ “_Hôm sau_ _lão Hạc sang nhà tôi” _đến “_thế nào rồi cũng xong” _

_ => _Lão Hạc kể chuyện bán chó và nhờ ông giáo hai việc.
Từ “_Luôn mấy hôm” _đến “_một thêm đáng buồn”_

=> Cuộc sống của Lão Hạc sau đó và thái độ của ông giáo, Binh Tư.
Từ “_Không!” _đến hết.

=> Cái chết của đau đớn của Lão Hạc.
1. Nhân vật Lão Hạc
1. Nhân vật Lão Hạc

a. Gia cảnh của lão Hạc:

*Nhiều tuổi, nhà nghèo, vợ mất sớm. *Không có tiền cưới vợ cho con. *Con trai bỏ đi phu đồn điền cao su, nhiều năm chưa về -Lão Hạc sống một mình với con chó Vàng.

_ Cuộc sống nghèo, cô đơn, số phận trớ trêu, bi thảm_
b. Tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán cậu Vàng

_* Tình cảm của lão Hạc đối với cậu Vàng_

Chăm sóc: Bắt rận, đem ra ao tắm; cho ăn cơm….cái bát như một nhà giàu; nhắm vài miếng lại gắp cho nó một miếng

Cách gọi: cậu Vàng như một bà hiếm hoi gọi con cái

Trò chuyện: mắng yêu, vỗ về “_À không, ông không giết… ông nuôi”_

=> Thương yêu cậu Vàng như con, chia sẻ tâm tình như người bạn tri kỉ
_Cậu Vàng_
* Tâm trạng lão Hạc trong việc bán chó

- _Tính ra cậu vàng ăn khỏe hơn cả tôi...Mỗi ngày…, bỏ rẻ cũng mất hào rưỡi, hai hào đấy. Cứ mãi thế này thì lấy tiền đâu mà nuôi được? Mà cậu ấy ăn ít …gầy đi, bán hụt tiền…? Bây giờ…, mua đắt người ta cũng thích…_

_ Lão ngắt lại một phút rồi tặc lưỡi:_

_ -Thôi thì bán phắt đi! Đỡ được đồng nào, hay đồng ấy. Bây giờ tiêu một xu cũng là tiêu vào tiền của cháu. Tiêu lắm chỉ chết nó. Tôi bây giờ có làm gì được đâu._

Có dự định bán cậu Vàng

Nguyên nhân bán cậu Vàng
Tâm trạng của lão Hạc trong việc bán chó

_Trước khi bán_

Phân vân, đắn đo

Nói nhiều lần ý định

bán chó của mình

Phân trần,

giãi bày lí do
Tìm cách thuyết phục

chính bản thân mình
+ Lão cố làm ra _vui vẻ_, cười như _mếu_

+ Đôi mắt lão _ầng ậng_ nước

+ Mặt … _co rúm_, vết nhăn _xô_ lại_, ép_ …nước mắt

+ Cái đầu _….ngoẹo_, miệng _móm mém…mếu_

+ Lão _hu hu_ khóc

*NT: Sử dụng hàng loạt từ tượng hình, từ tượng thanh giàu sức gợi. *Tâm trạng đau khổ tột cùng
_+ “Nó cứ làm in như nó trách tôi;... Lão_

_ đối xử với tôi như thế này à?” _

_+ ....đánh lừa một con chó, nó không _

_ngờ tôi nỡ tâm lừa nó!_

→ Thái độ chua chát, ngậm ngùi, mặc cảm là kẻ có tội
Tâm trạng của lão Hạc trong việc bán chó

_Trước khi bán_

Phân vân, đắn đo

Nói nhiều lần ý định

bán chó của mình

Phân trần,

giãi bày lí do
Tìm cách thuyết phục

chính bản thân mình

_Sau khi bán_

Ám ảnh bởi ánh mắt và

tiếng kêu của cậu Vàng

Đau đớn, day dứt

Cho rằng mình đã

chót lừa 1 con chó

_Đau khổ, ngậm ngùi, chua xót_
c. Việc làm của lão Hạc trước khi chết

- Nhờ ông giáo:

+ Giữ hộ ba sào vườn cho con trai

+ Gửi 30 đồng để lo hộ đám tang cho mình

- Duy trì cuộc sống: ăn khoai, củ chuối, sung luộc, rau má, củ ráy, bữa trai bữa ốc.

- Từ chối mọi sự giúp đỡ gần như là hách dịch

Thương con hết mực, giàu đức hi sinh
d. Cái chết của lão Hạc

Nghèo khổ, bế tắc

Thương con, tự trọng

Lựa chọn

Sống xấu xa

Cái chết hi sinh

“…lão Hạc…_vật vã,_ đầu tóc _rũ rượi_, quần áo _xộc xệch,_ hai mắt _long sòng sọc_. lão _tru tréo_, bọt mép _sùi ra_…_giật mạnh_…lão _vật vã_ đến hai giờ đồng hồ rồi mới chết”.

*Từ tượng hình, tượng thanh * Cái chết đau đớn, dữ dội
CÁCH LỰA CHỌN

CÁI CHẾT

CHẾT BẰNG CÁCH

ĂN BẢ CHÓ

CHỌN CÁI CHẾT

ĐAU ĐỚN, TÀN KHỐC NHẤT

- Chuộc tội với cậu Vàng.

=> Lời xin lỗi chân thành

 Lời tố cáo mạnh mẽ xã hội phong kiến đẩy con người đến bước đường cùng
Người giàu lòng tự trọng

Người cha yêu thương con hết mực

Nông dân chất phác, thật thà
2. Nhân vật ông giáo

_* Đặc điểm xây dựng nhân vật_

_* Thái độ, tình cảm với lão Hạc_

_* Suy nghĩ, quan điểm_
Mang tư tưởng, triết lí mà tác giả gửi gắm

Hàng xóm thân thiết với lão Hạc

Trí thức nghèo, được mọi người quý trọng

Chứng kiến và kể lại câu chuyện

NHÂN VẬT ÔNG GIÁO
* Thái độ, tình cảm đối với lão Hạc

Lão Hạc từ chối sự giúp đỡ

- Buồn

- Nghĩ rằng lão Hạc đã không hiểu mình

Khi nghe lão Hạc xin bả chó

Khi nghe kể chuyện bán chó

- Ban đầu thờ ơ, xem nhẹ.

- Sau đó là hiểu, ái ngại và chia sẻ.

*Ngỡ ngàng *Buồn *Thất vọng
Chứng kiến cái chết của lão Hạc

*Hứa với lão làm tròn điều lão đã gửi gắm.
_- “Chao ôi ! Đối với những người ……ích kỉ che lấp mất”_

=> Phải nhìn nhận bằng sự đồng cảm, bằng đôi mắt của tình thương, phải tự đặt mình vào cảnh ngộ của họ mới có thể hiểu đúng.

_“Cuộc đời cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn…”_

=> “Đáng buồn” vì: cái nghèo đã biến người lương thiện như lão Hạc trở thành kẻ tha hóa.

“_Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn_”

=> Vì không có gì hủy hoại được nhân phẩm của người lương thiện như lão, để ta có quyền hi vọng và tin tưởng vào con người.

“_đáng buồn theo một nghĩa khác_”

=> Vì người tốt như lão mà bế tắc phải tìm đến cái chết như một sự tự giải thoát bất đắc dĩ.

KHI CHỨNG KIẾN CÁI CHẾT CỦA LÃO HẠC

KHI NÓI CHUYỆN VỚI VỢ

KHI NGHE BINH TƯ KỂ CHUYỆN

SUY NGHĨ CỦA

ÔNG GIÁO
2. Nhân vật ông giáo

_Ông giáo là người hiểu đời, hiểu người, chan chứa tình yêu thương và lòng nhân ái sâu sắc. _
III. Tổng Kết:

Học ghi nhớ sgk/48
IV. LYỆN TẬP