Tiếng Việt

Tiếng Việt: CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:
Đoạn trích:
(1) Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những
đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu
trường.
(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi
như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãn
(3) Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và
ngày nay tôi không nhớ hết. (4)Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón
mẹ lần đầu tiên đi đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã.
(5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm
nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. (6)Con đường này tôi đã quen
đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ. (7)Cảnh vật chung quanh tôi đều
thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

Tiếng Việt: CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:
Tìm các cụm C-V trong những câu in đậm:
(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như

c

v
V

C

mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.

c

v

- Câu có ba cụm C – V:
Hai cụm C - V nhỏ nằm trong vị ngữ của cụm C – V lớn.

Tiếng Việt: CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:
Tìm cụm C-V trong câu in đậm:

(5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh,
TN
mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.

C
- Câu chỉ có một cụm C – V

V

Tiếng Việt: CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:

(7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính
C
V
lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
V
V
TN
C
C
- Câu có ba cụm C - V:
Các cụm C - V không bao chứa nhau.

Tiếng Việt: CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP:

Câu có hai
hoặc nhiều
cụm C - V

Kiểu cấu tạo câu

Câu cụ
thể

Câu có một cụm C -V

(5)

Cụm C - V nhỏ nằm trong cụm C - V lớn
Các cụm C - V không bao chứa nhau

Ghi nhớ (SGK/112)

(2)
(7)

Tiếng Việt: CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU:
Tìm các từ nối trong câu ghép đã cho

(1) Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và
TN
V
C
trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao
TN

C

nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.

V

Tiếng Việt: CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU:
Tìm các từ nối trong câu ghép:

(7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính
V
C
lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
C
TN
V
C
V
- Tôi// lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi //càng
thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay.

Tiếng Việt: CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU:
Các vế trong những câu ghép sau được nối bằng các từ nối:
a) Nếu ai có một bộ mặt xinh đẹp thì gương không bao giờ nói dối.
( Nối bằng một cặp quan hệ từ “nếu...thì...”)
b) Mẹ nó càng đánh, nó càng lì ra.
( Nối bằng một cặp phó từ “càng...càng...” )
c) Nước sông dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu.
( Nối bằng đại từ “…bao nhiêu… bấy nhiêu...” )
d) Cậu đi đằng này, tớ đi đằng kia.
( Nối bằng chỉ từ “…này…kia.”)

Tiếng Việt: CÂU GHÉP
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÂU GHÉP
II. CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU
Có hai cách nối các vế câu:
- Dùng những từ có tác dụng nối:
+ Nối bằng một quan hệ từ.
+ Nối bằng một cặp quan hệ từ.
+ Nối bằng một cặp phó từ, đại từ hay chỉ từ thường đi đôi với
nhau (cặp từ hô ứng).
- Không dùng từ nối:
Dùng dấu phẩy, dấu chấm phẩy hoặc dấu hai chấm.
* Ghi nhớ, sgk.

Tiếng Việt: CÂU GHÉP
III. LUYỆN TẬP:
1. Bài 1, tr113, sgk:

Tìm câu ghép trong các đoạn trích dưới đây. Cho biết
trong mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng
những cách nào?
b)
- Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng.
(Các vế câu được nối với nhau bằng dấu phẩy)
- Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục
thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà
nghiến cho kì nát vụn mới thôi.
(Các vế câu được nối với nhau bằng dấu phẩy)

Tiếng Việt: CÂU GHÉP
III. LUYỆN TẬP:
Bài 1, tr113, sgk:

Tìm câu ghép trong các đoạn trích đã cho. Cho biết trong
mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng những
cách nào.
d) Hắn làm nghề ăn trộm nên vốn không ưa lão Hạc bởi vì lão
lương thiện quá.
(Các vế câu được nối với nhau bằng quan hệ từ “bởi vì”)

Tiếng Việt: CÂU GHÉP
III. LUYỆN TẬP:
Bài 2, tr113,sgk:

Với mỗi cặp quan hệ từ dưới đây, hãy đặt một câu ghép.
a) vì...nên...
b) nếu ...thì...
c) tuy...nhưng...
d) không những ...mà…
(hoặc không chỉ… mà…; chẳng những…mà…)

Tiếng Việt: CÂU GHÉP

III. LUYỆN TẬP:
Bài 3, tr113, sgk:

Chuyển các câu ghép em vừa đặt được thành những câu
ghép mới bằng một trong hai cách sau:
a) Bỏ bớt một quan hệ từ.
b) Đảo lại trật tự các vế câu.

Tiếng Việt: CÂU GHÉP
III. LUYỆN TẬP:
Bài 4, tr114, sgk:
Viết một đoạn văn ngắn về một trong các đề tài sau (trong
đoạn văn có sử dụng ít nhất là một câu ghép):
- Tác dụng của việc lập dàn ý trước khi viết bài tập làm văn.

Lưu ý hệ thống nội dung bài:
- Đặc điểm của câu ghép.
- Cách nối các vế trong câu
ghép (2 cách).

1. Bài cũ: “Câu ghép”
- Nắm kĩ đặc điểm cấu tạo và các cách nối vế câu trong câu
ghép.
- Làm đầy đủ bài tập vào vở bài tập.
- Xác định, gạch chân các thành phần, các bộ phận của các
câu ghép sau:
a) Vì chưng gió thổi, hoa cười với trăng. (Ca dao)
b) Dù ai rào dậu ngăn sân, lòng ta vẫn vững là dân cụ
Hồ (Theo Tố Hữu – “Ta đi tới”)
c) Ngào ngặt hương bay, bướm vẽ vòng. (Nguyễn Bính
– “Xuân về”).
d) Cải chửa ra cây, cà mới nụ. (Nguyễn Khuyến, Bạn
đến chơi nhà)

2. Soạn kĩ bài mới: “Tìm hiểu chung về văn bản Thuyết Minh”:
- Tìm hiểu vai trò của văn bản thuyết minh trong đời sống
con người?
- Phương pháp thuyết minh cụ thể ở từng văn bản (tr.114 
tr.116/SGK)?
- Tìm hiểu đặc điểm chung của văn bản thuyết minh về:
+ Nội dung?
+ Phương thức biểu đạt?
+ Nhiệm vụ cuả văn bản?
+ Tính chất