Lão Hạc: Phân
tích tác phẩm
Truyện ngắ
n "Lão Hạc" của Nam Cao là một tác phẩ
m văn
học kinh điể
n, phản ánh chân thực và cảm động sốphận bi
thương của người nông dân Việt Nam trong xã hội phong
kiế
n trước Cách mạng tháng Tám. Tác phẩ
m đã đểlại dấ
u
ấ
n sâu sắ
c trong lòng người đọc bởi sự kế
t hợp nhuầ
n
nhuyễ
n giữa hiện thực đời số
ng và chiề
u sâu tâm lý nhân
vật.

Tác giả Nam Cao
1

Tiểu sử

2

Sự nghiệp

Nam Cao (1917 - 1951), tên khai sinh là

Ông là một nhà văn hiện thực xuấ
t sắ
c với

Trầ
n Hữu Tri, quê ở làng Đại Hoàng, phủ Lí

những truyện ngắ
n, truyện dài chân thực

Nhân (nay là xã Hòa Hậu, huyện Lí Nhân),

viế
t vềngười nông dân nghèo bị vùi dập và

tỉnh Hà Nam.

người tri thức nghèo số
ng mòn mỏi, bếtắ
c
trong xã hội cũ.

3

Giải thưởng

4

Tác phẩm chính

Nam Cao được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ

Tác phẩ
m chính: các truyện ngắ
n Chí Phèo

Chí Minh vềvăn học nghệ thuật năm 1996.

(1941), Giăng sáng (1942), Đời thừa
(1943), Lão Hạc (1943), Một đám cưới
(1944),... tiể
u thuyế
t Số
ng mòn (1944),
truyện ngắ
n Đôi mắ
t (1948), tập Nhật kí Ở
rừng (1948), kí sự Chuyện niên giới
(1951),...

Tóm tắt truyện
1

Tình cảnh lão Hạc
Lão Hạc là một người nông dân nghèo khổ
, vợ mấ
t
sớm, con trai phẫ
n chí bỏ đi làm phu đồ
n điề
n cao
su, một năm rồ
i không có tin tức gì.

2

Con chó vàng
Lão Hạc rấ
t yêu quý con chó vàng, coi nó như
người bạn tri kỉ, như kỉ vật của người con trai.

3

Sự túng quẫn
Lão Hạc ngày càng túng quẫ
n, sau trận ố
m kéo dài,
lão yế
u đi, tiề
n dành dụm cạn kiệt, không có việc
làm, bão phá hoại hoa màu trong vườn, giá gạo
tăng cao.

Diễn biến tâm trạng của lão Hạc
Quyết định bán chó

Ân hận và day dứt

Lão Hạc đã suy tính, đắ
n đo rấ
t nhiề
u trước

Sau khi bán "cậu Vàng", lão Hạc cứ day dứt ăn

khi quyế
t định bán "cậu Vàng". Lão coi việc

năn vì "già bằng này tuổ
i đầ
u rồ
i còn đánh lừa

này rấ
t hệ trọng bởi "cậu Vàng" là người bạn

một con chó". Cả đời, ông già nhân hậu này nào

tri kỉ, là kỉ vật của người con trai mà lão

đã nỡ lừa ai !. Khi kểlại với ông giáo chuyện

rấ
t thương yêu.

bán "cậu Vàng", lão cốlàm ra vui vẻ, cười như
mế
u, đôi mắ
t lão ầ
ng ậc nước; mặt lão đột
nhiên co rúm lại. Những vế
t nhăn xô lại với
nhau, ép cho nước mắ
t chảy ra.... Lão hu hu
khóc...

Tình thương con của
lão Hạc
Việc lão Hạc bán "cậu Vàng" thểhiện tình thương con sâu
sắ
c của lão. Lão không muố
n phạm vào đồ
ng tiề
n, mảnh
vườn đểdành cho anh con trai. Lão cốtích góp, dành dụm
đểkhỏa lấ
p cái cảm giác "mắ
c tội" vì không lo được cho
con. Lão nhịn ăn, nhịn mặc, thậm chí bán cả "cậu Vàng"
đểgiữ trọn vẹn mảnh vườn cho con.

Tình cảnh và bản chất của lão Hạc
Túng quẫn

Lòng tự trọng

Tình cảnh đói khổ
, túng quẫ
n đã đẩ
y lão Hạc

Lão Hạc đã chọn lấ
y cái chế
t đểbảo toàn căn

đế
n cái chế
t như một hành động tự giải

nhà, mảnh vườn ấ
y. Lão lại còn lo cái chế
t

thoát. Qua đây chúng ta thấ
y được sốphận

của mình gây phiề
n hà cho hàng xóm. Như thế
,

đáng thương, cơ cực của những người nông dân

cái chế
t tự nguyện này xuấ
t phát từ lòng

nghèo ở những năm đen tố
i trước Cách mạng

thương con âm thầ
m mà lớn lao, từ lòng tự

tháng Tám.

trọng đáng kính.

Nhân vật ông giáo
Thái độ

Tình cảm

"Tôi muố
n ôm choàng lấ
y

Đồ
ng cảm và xót thương

lão mà khóc" khi nghe

cho hoàn cảnh lão Hạc,

lão Hạc kểchuyện.

luôn tìm cách giúp đỡ,
tỏ lòng quý trọng nhân

Giữ hộ lão Hạc mảnh vườn

cách lão Hạc.
Luôn quan tâm và giúp đỡ

và ba mươi đồ
ng bạc.

lão Hạc trong những lúc
khó khăn.

Ý nghĩa chi tiết lão Hạc xin bả chó
Sự ngỡ ngàng
Khi nghe Binh Tư cho biế
t lão Hạc xin bả chó, ông giáo ngỡ ngàng: "Con người đáng kính ấ
y
bây giờ cũng theo gót Binh Tư đểkiế
m ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ mỗ
i ngày một thêm đáng
buồ
n"...

Sự giật mình
Nhưng khi chứng kiế
n cái chế
t đau đớn vì ăn bả chó của lão Hạc, ông giáo lại cảm nhận:
"Không! Cuộc đời chưa hẳ
n đã đáng buồ
n, hay vẫ
n đáng buồ
n nhưng lại đáng buồ
n theo một
nghĩa khác".

Sự suy ngẫm
Cái chế
t đau lòng của lão Hạc lại khiế
n ông giáo giật mình mà ngẫ
m nghĩ vềcuộc đời. Cuộc
đời chưa hẳ
n đã đáng buồ
n bởi may mà ý nghĩ trước đó của mình đã không đúng, bởi có những
người cao quý như lão Hạc. Nhưng cuộc đời lại đáng buồ
n theo nghĩa: Con người có nhân
cách cao đẹp như lão Hạc mà không được số
ng. Sao ông lão đáng thương, đáng kính như vậy
mà phải chịu cái chế
t vật vã, dữ dội thếnày!

Ý nghĩ sau của ông giáo
"Chao ôi! Đố
i với những người ở quanh ta, nế
u ta không cốmà tìm hiể
u họ, thì ta chỉ thấ
t họ gàn
dở, ngu ngố
c, bàn tiện, xấ
u xa, bỉ ổ
i,...toàn những cớ cho ta tàn nhẫ
n; không bao giờ ta thấ
y họ
là những người đáng thương; không bao giờ ta thương...". Đây là triế
t lí lẫ
n cảm xúc trữ tình xót
xa của Nam Cao. Với triế
t lí này, Nam Cao khẳ
ng định một thái độ số
ng, một cách ứng xửmang tính
nhân đạo : cầ
n phải quan sát, suy nghĩ đầ
y đủ vềnhững con người hằng ngày số
ng quanh mình, cầ
n
phải nhìn họ bằng lòng đồ
ng cảm, bằng đôi mắ
t của tình thương. Vấ
n đề"đôi mắ
t" này đã trở thành
một chủ đềsâu sắ
c, nhấ
t quán ở sáng tác của Nam Cao.

Nghệ thuật của tác phẩm
Kể chuyện
Diễ
n biế
n của câu chuyện được kểbằng nhân vật "tôi". Nhờ cách kể
này câu chuyện trở nên gầ
n gũi, chân thực.

Cốt truyện
Cố
t truyện lin hoạt. Có thểkế
t hợp tự nhiên kểvới tả, với hồ
i
tưởng bộc lộ trữ tình.

Giọng điệu
Tác phẩ
m có nhiề
u giọng điệu. Tác phẩ
m có thểvừa tự sự vừa trữ
tình, đặc biệt, có khi hòa lẫ
n những triế
t lí sâu sắ
c.